ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଶୌନକସ୍ତୁ ଦ୍ଵିଧା କୃତ୍ଵା ଦଦାଵେକନ୍ତୁ ବଭ୍ରଵେ। ଦ୍ଵିତୀଯାଂ ସଂହିତାଂ ଧୀମାନ୍ସୈନ୍ଧଵାଯନସଂଜ୍ଞିତେ ।। ୬୧.

ଶୌନକ ଏହାକୁ ଦୁଇଭାଗ କରି, ଏକଭାଗ ବଭ୍ରବଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂହିତାକୁ ପ୍ରଜ୍ଞାନବାନ୍ ସୈନ୍ଧବାୟନଙ୍କୁ ଦେଲେ।

ସୈନ୍ଧଵୋ ମୁଞ୍ଜକେଶାଯ ଭିନ୍ନା ସା ଚ ଦ୍ଵିଧା ପୁନଃ। ନକ୍ଷତ୍ର କଲ୍ପୋ ଵୈତାନସ୍ତୃତୀଯଃ ସଂହିତାନିଧିଃ। ଚତୁର୍ଥୋଽଙ୍ଗିରସଃ କଲ୍ପଃ ଶାନ୍ତିକଲ୍ପଶ୍ଚ ପଞ୍ଚମଃ ।। ୬୧.

ସୈନ୍ଧବ ଏହାକୁ ମୁଞ୍ଜକେଶଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏହା ପୁନି ଦୁଇଭାଗ ହେଲା; ନକ୍ଷତ୍ରକଳ୍ପ, ବୈତାନ, ତୃତୀୟ ସଂହିତାନିଧି, ଚତୁର୍ଥ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କ କଳ୍ପ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ଶାନ୍ତିକଳ୍ପ।

ଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତ୍ଵଥର୍ଵଣୋ ହ୍ଯେତେ ସଂହିତାନାଂ ଵିକଲ୍ପନାଃ। ଷଟ୍ଶଃ କୃତ୍ଵା ମଯାପ୍ଯୁକ୍ତଂ ପୁରାଣମୃଷିସତ୍ତମାଃ ।। ୬୧.

ଏହିମାନେ ଅଥର୍ବଣ ସଂହିତାର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ; ଛଅଭାଗରେ ବିନ୍ୟାସ କରି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ପୁରାଣ କଥା କହିଛି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଆତ୍ରେଯଃ ସୁମତିର୍ଧୀମାନ୍କାଶ୍ଯପୋ ହ୍ଯକୃତଵ୍ରଣଃ। ଭାରଦ୍ଵାଜୋଽଗ୍ନିଵର୍ଚାଶ୍ଚ ଵସିଷ୍ଠୋ ମିତ୍ରଯୁଶ୍ଚ ଯଃ । ସାଵର୍ଣିଃ ସୋମଦତ୍ତିସ୍ତୁ ସୁଶର୍ମା ଶାଂଶପାଯନଃ ।। ୬୧.

ଆତ୍ରେୟ, ପ୍ରଜ୍ଞାନବାନ୍ ସୁମତି, କାଶ୍ୟପ, ଅକୃତବ୍ରଣ, ଭାରଦ୍ୱାଜ, ଅଗ୍ନିବର୍ଚ୍ଚ, ବଶିଷ୍ଠ, ମିତ୍ରୟୁ, ସାବର୍ଣ୍ଣି, ସୋମଦତ୍ତ, ସୁଶର୍ମା ଏବଂ ଶାଂଶପାୟନ।

ଏତେ ଶିଷ୍ଯା ମମ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପୁରାଣେଷୁ ଦୃଢଵ୍ରତାଃ। ତ୍ରିଭିସ୍ତିସ୍ରଃ କୃତାସ୍ତିସ୍ରଃ ସଂହିତାଃ ପୁନରେଵ ହି ।। ୬୧.

ଏହିମାନେ ମୋର ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ଶିଷ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣ; ପୁରାଣରେ ତିନିଜଣ ତିନିଟି ସଂହିତା ପୁନି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ।

କାଶ୍ଯପଃ ସଂହିତାକର୍ତ୍ତା ସାଵର୍ଣିଃ ଶାଂଶପାଯନଃ। ସାମିକା ଚ ଚତୁର୍ଥୀସ୍ଯାତ୍ସା ଚୈଷା ପୂର୍ଵସଂହିତା ।। ୬୧.

କାଶ୍ୟପ, ସାବର୍ଣ୍ଣି, ଶାଂଶପାୟନ ଏବଂ ସାମିକା—ଏହିମାନେ ସଂହିତାର ସଂଗ୍ରାହକ; ଏହିଠାରେ ପୂର୍ବସଂହିତା ଅଛି।

ସର୍ଵାସ୍ତା ହି ଚତୁଷ୍ପାଦାଃ ସର୍ଵାଶ୍ଚୈକାର୍ଥଵାଚିକାଃ। ପାଠାନ୍ତରେ ପୃଥଗ୍ଭୂତା ଵେଦଶାଖା ଯଥା ତଥା। ଚତୁଃସାହସ୍ରିକାଃ ସର୍ଵାଃ ଶାଂଶପାଯନିକାମୃତେ ।। ୬୧.

ସମସ୍ତ ଏହିମାନେ ଚାରିଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ଏବଂ ଏକାର୍ଥକୁ ବ୍ୟକ୍ତ କରନ୍ତି; ଭିନ୍ନ ପାଠାନ୍ତରରେ ଏମିତି ଅଲଗା ଯେପରି ବେଦଶାଖା; ସମସ୍ତ ଚାରିହଜାର ଶ୍ଲୋକର, ଶାଂଶପାୟନିକା ବ୍ୟତୀତ।

ଲୋମହର୍ଷଣିକା ମୂଲାସ୍ତତଃ କାଶ୍ଯପିକାଃ ପରାଃ। ସାଵର୍ଣିକାସ୍ତୃତୀଯାସ୍ତା ଯଜୁର୍ଵାକ୍ଯାର୍ଥପଣ୍ଡିତାଃ ।। ୬୧.

ଲୋମହର୍ଷଣିକା ମୂଳ, ତାପରେ କାଶ୍ୟପିକା, ତୃତୀୟ ସାବର୍ଣ୍ଣିକା—ଏହିମାନେ ଯଜୁର୍ବାକ୍ୟର ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ।

ଶାଂଶପାଯନିକାଶ୍ଚାନ୍ଯା ନୋଦନାର୍ଥଵିଭୂଷିତାଃ । ସହସ୍ରାଣି ଋଚାମଷ୍ଟୌ ଷଟ୍ଶତାନି ତଥୈଵ ଚ ।। ୬୧.

ଅନ୍ୟ ଶାଂଶପାୟନିକାମାନେ ନିୟମାର୍ଥରେ ଶୋଭିତ; ଏଠାରେ ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟହଜାର ଛଅଶେ ଋକ୍ ଅଛି।

ଏତାଃ ପଞଚଦଶାନ୍ଯାଶ୍ଚ ଦଶାନ୍ଯା ଦଶଭିସ୍ତଥା। ଵାଲଖିଲ୍ଯାଃ ସମପ୍ରୈଖାଃ (ଷାଃ) ସସାଵର୍ଣାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ ।। ୬୧.

ଏହିମାନେ ପନ୍ଦରଟି ଅନ୍ୟ ଏବଂ ଦଶଟି ଅଧିକ; ବାଳଖିଲ୍ୟ, ସମପ୍ରୈଖ ଏବଂ ସାବର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

ଅଷ୍ଟୌ ସାମସହସ୍ରାଣି ସାମାନି ଚ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ। ଆରଣ୍ଯକଂ ସହୋମଞ୍ଚ ଏତାଦ୍ଗାଯନ୍ତି ସାମଗାଃ ।। ୬୧.

ଅଷ୍ଟହଜାର ସାମଗୀତ ଏବଂ ଚଉଦ ଟି ସାମନ୍ତି; ଆରଣ୍ୟକ ଏବଂ ହୋମାଞ୍ଚ—ଏହିମାନେ ସାମଗମାନେ ଗାନ କରନ୍ତି।

ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ସହସ୍ରାଣି ଛନ୍ଦ ଆଧ୍ଵର୍ଯଵଂ ସ୍ମୃତମ୍। ଯଜୁଷାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଞ୍ଚ ଯଥା ଵ୍ଯାସୋ ଵ୍ଯକଲ୍ପଯତ୍ ।। ୬୧.

ଯଜୁର୍ବେଦର ଆଧ୍ଵର୍ଯବ ଅଂଶରେ ବ୍ୟାସଦେବ ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ ବାରହ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ରହିଛି ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।

ସଗ୍ରାମ୍ଯାରଣ୍ଯକନ୍ତତ୍ସ୍ଯାତ୍ସମନ୍ତ୍ରକରଣଂ ତଥା। ଅତଃ ପରଂ କଥାନାନ୍ତୁ ପୂର୍ଵା ଇତି ଵିଶେଷଣମ୍ ।। ୬୧.

ଏହାରେ ଗ୍ରାମ ଓ ଅରଣ୍ୟ ପାଠ, ମନ୍ତ୍ର ଓ କ୍ରିୟା ଉପଦେଶ ସମିଲିତ; ଏହାଠାରୁ ଆଗରୁ ଥିବା କଥାମାନେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଅଲଗା କରାଯାଇଛି।

ଗ୍ରାମ୍ଯାରଣ୍ଯଂ ସମନ୍ତ୍ରଞ୍ଚ ଋଗ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଯଜୁଃ ସ୍ମୃତମ୍। ତଥା ହାରିଦ୍ରଵୀଯାଣାଂ ଖିଲାନ୍ଯୁପଖିଲାନି ଚ। ତଥୈଵ ତୈତ୍ତିରୀଯାଣାଂ ପରକ୍ଷୁଦ୍ରା ଇତି ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୬୧.

ଋଗ୍ବେଦ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଯଜୁର୍ବେଦରେ ଗ୍ରାମ, ଅରଣ୍ୟ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଅଂଶ ମାନ୍ୟତା ପାଇଛି; ଏହିପରି ହାରିଦ୍ରବୀୟ ଶାଖାର ଖିଳ ଓ ଉପଖିଳ, ଏବଂ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଶାଖାର ଛୋଟ ଅଂଶଗୁଡିକୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।

ଦ୍ଵେ ସହସ୍ରେ ଶତନ୍ଯୂନେ ଵେଦେ ଵାଜସନେଯକେ। ଋଗ୍ଗଣଃ ପରି ସଂଖ୍ଯାତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣନ୍ତୁ ଚତୁର୍ଗୁଣମ୍ ।। ୬୧.

ବାଜସନେୟୀ ବେଦରେ ଏକ ହଜାର ନବେ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି; ଋଗ୍ବେଦର ଗଣନା ଏପରି ହେଉଛି, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଂଶ ତାହାର ଚାରିଗୁଣା।

ଅଷ୍ଟୌ ସହସ୍ରାଣି ଶତାନି ଚାଷ୍ଟୌ ଅଶୀତିରନ୍ଯାନ୍ଯଧିକଶ୍ଚ ପାଦଃ। ଏତତ୍ପ୍ରମାଣଂ ଯଜୁଷାମୃଚାଞ୍ଚ ସଶୁକ୍ରିଯଂ ସାଖିଲ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯମ୍ ।। ୬୧.

ଏଠାରେ ଆଠ ହଜାର ଏବଂ ଆଠ ଶତ ଶ୍ଲୋକ, ତାପରେ ଅଧିକ କିଛି ଅଂଶ ଯୋଗ ହୋଇଛି; ଏହି ହେଉଛି ଯଜୁର୍ବେଦ ଓ ଋଗ୍ବେଦର ମାପ, ଏଥିରେ ଶୁକ୍ରିୟ ଓ ସମସ୍ତ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ଶାଖା ମିଶିଛି।

ତଥା ଚରଣଵିଦ୍ଯାନାଂ ପ୍ରମାଣଂ ସଂହିତାଂ ଶ୍ରୃଣୁ। ଷଟ୍ସାହସ୍ରମୃଚାମୁକ୍ତମୃଚଃ ଷଡ୍ଵିଂଶତିଃ ପୁନଃ । ଏତାଵଦଧିକଂ ତେଷାଂ ଯଜୁଃ କାମଂ ଵିଵକ୍ଷତି ।। ୬୧.

ବିଭିନ୍ନ ଚରଣର ସଂହିତାର ଗଣନା ଏବେ ଶୁଣ; ଛଅ ହଜାର ଋକ୍ ଶ୍ଲୋକ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଏହା ସହିତ ଛବିଶି ଅଧିକ ଅଛି; ଏତିକି ଅଧିକ ଯଜୁର୍ବେଦରେ ବ୍ୟକ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହାଯାଇଛି।

ଏକାଦଶ ସହସ୍ରାଣି ଦଶ ଚାନ୍ଯା ଦଶୋତ୍ତରାଃ । ଋଚାନ୍ଦଶ ସହସ୍ରାଣି ଅଶୀତିତ୍ରିଶତାନି ଚ ।। ୬୧.

ଏଗାରହ ହଜାର, ତାପରେ ଦଶ ଅଧିକ, ଏବଂ ଆଉ ଦଶ ଯୋଗ; ଦଶ ହଜାର ଋକ୍ ଶ୍ଲୋକ ଏବଂ ତିନିଶଏ ଅସୀ ଅଧିକ।

ସହସ୍ରମେକଂ ମନ୍ତ୍ରାଣାମୃଚାମୁକ୍ତଂ ପ୍ରମାଣତଃ। ଏତାଵଦ୍ଭୃଗୁଵିସ୍ତାରମନ୍ଯଚ୍ଚାଥର୍ଵିକଂ ବହୁ ।। ୬୧.

ଏକ ହଜାର ଋକ୍ ମନ୍ତ୍ର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଛି; ଏହି ହେଉଛି ଭୃଗୁ ପରମ୍ପରାର ବିସ୍ତାର, ଏବଂ ଅଥର୍ବଣ ବେଦ ତାଠାରୁ ଅଧିକ।

ଋଚାମଥର୍ଵଣାଂ ପଞ୍ଚ ସହସ୍ରାଣି ଵିନିଶ୍ଚଯଃ। ସହସ୍ରମନ୍ଯଦ୍ଵିଜ୍ଞେଯମୃଷିଭିର୍ଵିଂଶତିଂ ଵିନା ।। ୬୧.

ଅଥର୍ବଣ ବେଦର ଋକ୍ ଶ୍ଲୋକ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ; ଆଉ ଏକ ହଜାର ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଏଠାରୁ କୁଡିଟି କମ୍ ବୋଲି ଋଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି।

ଏତଦଙ୍ଗିରସା ପ୍ରୋକ୍ତନ୍ତେଷାମାରଣ୍ଯକଂ ପୁନଃ। ଇତି ସଂଖ୍ଯା ପ୍ରସଂଖ୍ଯାତା ଶାଖାଭେଦାସ୍ତଥୈଵ ଚ ।। ୬୧.

ଏହି କଥା ଅଙ୍ଗିରା ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆରଣ୍ୟକ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ; ଏଭଳି ଗଣନା ଓ ଶାଖାର ଭିନ୍ନତା ବିବରଣ କରାଯାଇଛି।

କର୍ତ୍ତାରଶ୍ଚୈଵ ଶାଖାନାଂ ଭେଦେ ହେତୁସ୍ତଥୈଵ ଚ। ସର୍ଵମନ୍ଵନ୍ତରେଷ୍ଵେଵଂ ଶାଖାଭେଦାଃ ସମାଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୬୧.

ଶାଖାମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତାମାନେ ଓ ଭିନ୍ନତାର କାରଣ ବିବରଣ କରାଯାଇଛି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଏହିପରି ଶାଖା ଭିନ୍ନତା ସମାନ ଭାବେ ମନାଯାଏ।

ପ୍ରାଜାପତ୍ଯା ଶ୍ରୁତିର୍ନିତ୍ଯା ତଦ୍ଵିକଲ୍ପାସ୍ତ୍ଵିମେ ସ୍ମୃତାଃ। ଅନିତ୍ଯଭାଵାଦ୍ଦେଵାନାଂ ମନ୍ତ୍ରୋତ୍ପତ୍ତିଃ ପୁନଃ ପୁନଃ ।। ୬୧.

ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ଶ୍ରୁତି ସଦା ଅବିନାଶୀ, କିନ୍ତୁ ଏହି ବିଭିନ୍ନତାମାନେ ସ୍ମୃତି ଭାବରେ ମନାଯାନ୍ତି; ଦେବତାମାନଙ୍କର ଅନିତ୍ୟତା ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ରମାନେ ପୁନିପୁନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ମନ୍ଵନ୍ତରାଣାଂ କ୍ରିଯତେ ସୁରାଣାଂ ନାମନିଶ୍ଚଯଃ। ଦ୍ଵାପରେଷୁ ପୁନର୍ଭେଦାଃ ଶ୍ରୁତାନାଂ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତାଃ ।। ୬୧.

ମନ୍ବନ୍ତରମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାମ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଶ୍ରୁତିର ଭିନ୍ନତା ପୁନି ବିବରଣ କରାଯାଏ।

ଏଵଂ ଵେଦଂ ତଦାନ୍ଯସ୍ଯ ଭଗଵାନୃଷିସତ୍ତମଃ। ଶିଷ୍ଯେଭ୍ଯଶ୍ଚ ପୁନର୍ଦତ୍ତ୍ଵା ତପସ୍ତପ୍ତୁଂ ଗତୋ ଵନମ୍। ତସ୍ଯ ଶିଷ୍ଯପ୍ରଶିଷ୍ଯୈସ୍ତୁ ଶାଖାଭେଦାସ୍ତ୍ଵିମେ କୃତାଃ ।। ୬୧.

ଏଭଳି ଭାବେ, ମହାନ ଋଷି ଭଗବାନ ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବେଦ ଶିଖାଇ ଶେଷେ, ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ; ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ଓ ଶିଷ୍ୟଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ଏହି ଶାଖା ଭିନ୍ନତା ଗଢ଼ିଲେ।

ଅଙ୍ଗାନି ଵେଦାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ମୀମାଂସା ନ୍ଯାଯଵିସ୍ତରଃ। ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ପୁରାଣଞ୍ଚ ଵିଦ୍ଯାସ୍ତ୍ଵେତାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ ।। ୬୧.

ଚାରିଟି ବେଦ ଓ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ, ମୀମାଂସା, ବିସ୍ତୃତ ନ୍ୟାୟ, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣ—ଏହି ଚୌଦ୍ଦ ଜ୍ଞାନ ଶାଖା।

ଆଯୁର୍ଵେଦୋ ଧନୁର୍ଵେଦୋ ଗାନ୍ଧର୍ଵଶ୍ଚୈଵ ତେ ତ୍ରଯଃ। ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରଂ ଚତୁର୍ଥନ୍ତୁ ଵିଦ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟାଦଶୈଵ ତୁ ।। ୬୧.

ଆୟୁର୍ବେଦ, ଧନୁର୍ବେଦ ଓ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଏଇ ତିନିଟି; ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର ଚତୁର୍ଥ, ଏହିପରି ମୋଟେ ଅଠର ଶାଖା ଜ୍ଞାନ ଅଛି।

ଜ୍ଞେଯା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯଃ ପୂର୍ଵନ୍ତେଭ୍ଯୋ ଦେଵର୍ଷଯଃ ପୁନଃ। ରାଜର୍ଷଯଃ ପୁନସ୍ତେଭ୍ଯ ଋଷିପ୍ରକୃତଯସ୍ତ୍ରଯଃ। ତେଭ୍ଯ ଋଷିପ୍ରକୃତଯୋ ମୁନିଭିଃ ସଂଶିତଵ୍ରତୈଃ ।। ୬୧.

ପ୍ରଥମେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଜଣାଯିବେ, ସେଠାରୁ ଦେବର୍ଷି, ତାଠାରୁ ରାଜର୍ଷି, ଏବଂ ପୁନି ତିନି ପ୍ରକାର ଋଷି; ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ନିଷ୍ଠାବାନ ମୁନିମାନେ ଏହି ଋଷି ପ୍ରକୃତି ଗଢ଼ିଛନ୍ତି।

କଶ୍ଯପେଷୁ ଵସିଷ୍ଠେଷୁ ତଥା ଭୃଗ୍ଵଙ୍ଗିରୋଽତ୍ରିଷୁ। ପଞ୍ଚସ୍ଵେତେଷୁ ଜାଯନ୍ତେ ଗୋତ୍ରେଷୁ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ। ଯସ୍ମାଦୃଷନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମାଣନ୍ତେନ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୬୧.

କଶ୍ୟପ, ବସିଷ୍ଠ, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା ଓ ଅତ୍ରି—ଏହି ପାଞ୍ଚ ଗୋତ୍ରରେ ବ୍ରହ୍ମ ଉପରେ କଥା କହୁଥିବାମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି; ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଦେଖିଥିବାରୁ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ବୋଲି ଡାକାଯାନ୍ତି।