ଶାକଲ୍ଯେ ତୁ ମୃତେ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନାସ୍ତେ ବଭୂଵିରେ। ତଦା ଚିନ୍ତାଂ ପରାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଗତାସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଣୋଽନ୍ତିକମ୍ ।। ୬୦.
ଶାକଲ୍ୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନକାରୀ ହେଲେ। ତାପରେ ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ପଡି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତାନ୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଚେତସା ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରେଷିତଃ ପଵନଃପୁରେ। ତତ୍ର ଗଚ୍ଛତ ଯୂଯଂ ଵଃସଦ୍ଯଃ ପାପଂ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି ।। ୬୦.
ବ୍ରହ୍ମା ମନରେ ଜାଣି, ସେମାନେଠାରୁ ପବନନଗରକୁ ଯିବାକୁ ପଠାଇଲେ। 'ସେଠାକୁ ଯାଅ, ତୁମର ସମସ୍ତ ପାପ ତୁରନ୍ତ ନଷ୍ଟ ହେବ।'
ଦ୍ଵାଦଶାର୍କଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯା ତଥା ଵୈ ଵାଲୁକେଶ୍ଵରମ୍ । ଏକାଦଶ ତଥା ରୁଦ୍ରାନ୍ ଵାଯୁପୁତ୍ରଂ ଵିଶେଷତଃ। କୁଣ୍ଡେ ଚତୁଷ୍ଟଯେ ସ୍ନାତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ତରିଷ୍ଯଥ ।। ୬୦.
ବାରଟି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଓ ଭଳି ବାଲୁକେଶ୍ୱରଙ୍କୁ, ଏଗାରଟି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ବିଶେଷ କରି ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ସହିତ, ଚାରିଟି କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନର ପାପ ଦୂର ହେବ।
ସର୍ଵେ ଶୀଘ୍ରତରା ଭୂତ୍ଵା ତତ୍ପୁରଂ ସମୁପାଗତାଃ। ସ୍ନାନଂ କୃତଂ ଵିଧାନେନ ଦେଵାନାଂ ଦର୍ଶନଂ କୃତମ୍ ।। ୬୦.
ସମସ୍ତେ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ସେହି ପୁରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିଲେ।
ଉତ୍ତରେଶ୍ଵରଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଵାଡଵାନାଂ ପ୍ରସାଦତଃ। ସର୍ଵେ ପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ଗତାସ୍ତେ ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲମ୍ ।। ୬୦.
ଉତ୍ତରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ବାଡ଼ବାମାନଙ୍କ କୃପାରେ ସମସ୍ତେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳକୁ ଗଲେ।
ତଦା ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଜାତଂ ପାତକନାଶନମ୍। ଵାଯୋଃ ପୁରଂ ପଵିତ୍ରଞ୍ଚ ଵାଯୁନା ନିର୍ମିତଂ ପୁରା ।। ୬୦.
ସେହି ସମୟରୁ, ସେହି ତୀର୍ଥ ପାପ ନାଶକ ହେଲା। ବାୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପବିତ୍ର ବାୟୁନଗର ହେଉଛି।
ଅଞ୍ଜନାଗର୍ଭସମ୍ଭୂତହନୁମାନ୍ପଵନାତ୍ମଜଃ। ଯଦା ଜାତୋ ମହାଦେଵୋହନୁମାନ୍ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ। ତଦେଵଂ ନିର୍ମିତଂ ତୀର୍ଥଂ ଵାଯୁନା ବ୍ରହ୍ମଯୋନିନା ।। ୬୦.
ଅଞ୍ଜନାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ଯେତେବେଳେ ଜନ୍ମିଲେ, ସତ୍ୟବୀର ମହାଦେବ ହନୁମାନ, ସେହିପରି ବ୍ରହ୍ମାର ମୂଳ ବାୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ତୀର୍ଥ ନିର୍ମିତ ହେଲା।
ଊର୍ଵ୍ଯାଂ ଜାତାସ୍ତୁ ଯେ ଶୂଦ୍ରା ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ନିଵେଦିତାଃ। ଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞାର୍ଥଂ କରସ୍ତେଷୁ କୃତୋ ମହାନ୍ ।। ୬୦.
ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଯେଉଁ ଶୂଦ୍ରମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଜୀବିକା ଓ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ହାତି ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।
ଅନେନ ଵିଧିନା ଜାତଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଶାସନଂ ମହତ୍ । ଗୋଘ୍ନୋ ଵାପି କୃତଘ୍ନୋ ଵା ସୁରାପୀ ଗୁରୂତଲ୍ପଗଃ। ଵାଡାଦିତ୍ଯଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ।। ୬୦.
ଏହି ପ୍ରକାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ବଡ଼ ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲା। ଯେ କୌଣସି ଗୋହତ୍ୟା କରେ, ମଣିଷ ହତ୍ୟା କରେ, ମଦ୍ୟପାନ କରେ କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟନସ୍ଥଳକୁ ଯାଏ—ସେମାନେ ବାଡ଼ାଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ।
ଭାରଦ୍ଵାଜୋ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯୋ ଗାଲକିଃ ସାଲକିସ୍ତଥା। ଧୀମାନ୍ ଶତବଲାକଶ୍ଚ ନୈଗମଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ ।। ୬୧.
ଭାରଦ୍ୱାଜ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ, ଗାଳକି, ସାଳକି, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଶତବଳାକ ଓ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ନୈଗମ।
ବାଷ୍କଲିଶ୍ଚ ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ତିସ୍ରଃ ପ୍ରୋଵାଚ ସଂହିତାଃ। ରଥୀତରୋ ନିରୁକ୍ତଞ୍ଚ ପୁନଶ୍ଚକ୍ରେ ଚତୁର୍ଥକମ୍ ।। ୬୧.
ବାଷ୍କଲି ଓ ଭାରଦ୍ୱାଜ ତିନୋଟି ସଂହିତା କହିଥିଲେ। ରଥୀତର ନିରୁକ୍ତ ରଚିଲେ ଓ ପୁନି ଚତୁର୍ଥ ସଂହିତା ତିଆରି କଲେ।
ତ୍ରଯସ୍ତସ୍ଯାଭଵଞ୍ଛିଷ୍ଯା ମହାତ୍ମାନୋ ଗୁଣାନ୍ଵିତାଃ। ଧୀମାନ୍ନନ୍ଦାଯନୀଯଶ୍ଚ ପନ୍ନଗାରିଶ୍ଚ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍। ତୃତୀଯଶ୍ଚାର୍ଯଵସ୍ତେ ଚ ତପସା ଶଂସିତଵ୍ରତାଃ ।। ୬୧.
ତାଙ୍କର ତିନି ଜଣ ଶିଷ୍ୟ ହେଲେ, ମହାତ୍ମା ଓ ଗୁଣବାନ। ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ନନ୍ଦାୟନୀୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ପନ୍ନଗାରି ଓ ତୃତୀୟ ଆର୍ୟବସ୍ତ, ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।
ଵୀତରାଗା ମହାତେଜାଃ ସଂହିତାଜ୍ଞାନପାରଗାଃ। ଇତ୍ଯେତେ ବହ୍ଵୃଚାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସଂହିତା ଯୈଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତିତାଃ ।। ୬୧.
ଏମାନେ ରାଗରହିତ, ବଡ଼ ତେଜସ୍ବୀ ଓ ସଂହିତା ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଏହି ବହ୍ୱୃଚମାନେ ସଂହିତା ପ୍ରଚଳିତ କରିଥିଲେ।
ଵୈଶମ୍ପାଯନଗୋତ୍ରୋଽସୌ ଯଜୁର୍ଵେଦଂ ଵ୍ଯକଲ୍ପଯତ୍। ଷଡଶୀତିଶ୍ଚ ତସ୍ଯାପି ସଂହିତାନାଂ ଵିକଲ୍ପକାଃ ।। ୬୧.
ବୈଶମ୍ପାୟନ ଗୋତ୍ରୀୟ, ସେ ଯଜୁର୍ବେଦକୁ ବିଭାଜନ କଲେ। ତାଙ୍କର ସଂହିତା ଏଠିରେ ଛଅଠିଆଶି ଜଣ ବିଭାଜକ ଥିଲେ।
ଶିଷ୍ଯେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦଦୌ ତାଶ୍ଚ ଜଗୃହୁସ୍ତେ ଵିଧାନତଃ। ଏକସ୍ତତ୍ର ପରିତ୍ଯକ୍ତୋ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯୋ ମହାତପାଃ। ଷଡଶୀତିଶ୍ଚ ତସ୍ଯାପି ସଂହିତାନାଂ ଵିକଲ୍ପକାଃ ।। ୬୧.
ସେ ଏହି ସଂହିତାମାନେ ଶିଷ୍ୟମାନେକୁ ଦେଲେ, ଏମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏଠିରେ ଏକ ଅଲଗା ରହିଗଲେ, ସେହେଉଛନ୍ତି ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ, ମହାତପସ୍ବୀ। ତାଙ୍କ ସଂହିତାରେ ମଧ୍ୟ ଛଅଠିଆଶି ଜଣ ବିଭାଜକ ଥିଲେ।
ସର୍ଵେଷାମେଵ ତେଷାଂ ଵୈ ତ୍ରିଧା ଭେଦାଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତାଃ। ତ୍ରିଧା ଭେଦାସ୍ତୁ ତେ ପ୍ରୋକ୍ତା ଭେଦେଽସ୍ମିନ୍ନଵମେ ଶୁଭେ ।। ୬୧.
ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ତିନିପ୍ରକାର ଭେଦ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଏହି ନବମ ଶୁଭ ଭେଦରେ ଏହି ତିନିପ୍ରକାର ଭେଦ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ଉଦୀଚ୍ଯା ମଧ୍ଯଦେଶାଶ୍ଚ ପ୍ରାଚ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ପୃଥଗ୍ଵିଧାଃ। ଶ୍ଯାମାଯନିରୁଦୀଚ୍ଯାନାଂ ପ୍ରଧାନଃ ସମ୍ବଭୂଵ ହ ।। ୬୧.
ଉତ୍ତର, ମଧ୍ୟ ଓ ପୂର୍ବ—ଏମାନେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଶ୍ୟାମାୟନି ପ୍ରଧାନ ହେଲେ।
ମଧ୍ଯ ଦେଶପ୍ରତିଷ୍ଠାନାମାରୁଣିଃ ପ୍ରଥମଃ ସ୍ତୁତଃ। ଆଲମ୍ବିରାଦିଃ ପ୍ରାଚ୍ଯାନାନ୍ତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଦଯସ୍ତୁ ତେ ।। ୬୧.
ମଧ୍ୟଦେଶରେ ଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆରୁଣି ପ୍ରଥମ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସିତ। ପୂର୍ବଦିଗରେ ଆଲମ୍ବିର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ମୋଟେ ତେରଜଣ, ପ୍ରଧାନ ହେଲେ।
ଇତ୍ଯେତେ ଚରକାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସଂହିତାଵାଦିନୋ ଦ୍ଵିଜାଃ। ଋଷଯ ସ୍ତଦ୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୂତଂ ଜିଜ୍ଞାସଵୋଽବ୍ରୁଵନ୍ ।। ୬୧.
ଏହିପରି ଏହି ଚରକମାନେ, ସଂହିତାକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନେ, ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛନ୍ତି। ଋଷିମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଉତ୍ସୁକତା ସହିତ ସୂତଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ଚରକାଧ୍ଵର୍ଯଵଃ କେନ କାରଣଂ ବ୍ରୂହି ତତ୍ତ୍ଵତଃ। କିଞ୍ଚୀର୍ଣଂ କସ୍ଯ ହେତୋଶ୍ଚ ଵାଚକତ୍ଵଞ୍ଚ ଭେଜିରେ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରାହ ତେଷାଂ ସ ଚରକତ୍ଵମଭୂଦ୍ଯଥା ।। ୬୧.
ଚରକମାନେ କିଏଁ ଭାବେ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ହେଲେ, ଏହାର ସଠିକ୍ କାରଣ କହ। କିଏ କଣ କରିଥିଲେ, କାହିଁକି ଏହି ନାମ ମିଳିଲା? ଏଭଳି ପଚାରାଯିବା ପରେ, ସୂତ ତାଙ୍କୁ ଏହି ନାମ କିପରି ହେଲା, ସେଥିରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ।
କାର୍ଯମାସୀଦୃଷୀଣାଞ୍ଚ କିଞ୍ଚିଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମାଃ। ମେରୁପୃଷ୍ଠଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତୈସ୍ତଦା ତ୍ଵିତି ମନ୍ତ୍ରିତମ୍ ।। ୬୧.
ସେଇ ସ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ କାମ ଥିଲା। ସେମାନେ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ଆଲୋଚନା କଲେ।
ଯୋ ନୋଽତ୍ର ସପ୍ତରାତ୍ରେଣ ନାଗଚ୍ଛେଦ୍ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ। ସ କୁର୍ଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵଧ୍ଯାଂ ଵୈ ସମଯୋ ନଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ।। ୬୧.
‘ଏଠାରେ ଆମ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ସପ୍ତ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ନାଆସିବେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଥିବା ଭାବିବେ’—ଏହିପରି ଆମର ଏକ ଚୁକ୍ତି ହୋଇଥିଲା।
ତତସ୍ତେ ସଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଵୈଶମ୍ପାଯନ ଵର୍ଜିତାଃ। ପ୍ରଯଯୁଃ ସପ୍ତରାତ୍ରେଣ ଯତ୍ର ସନ୍ଧିଃ କୃତୋଽଭଵତ୍ ।। ୬୧.
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ, ବୈଶମ୍ପାୟନ ବ୍ୟତୀତ, ସପ୍ତ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସେଠାକୁ ଚଲିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସଭା ହୋଇଥିଲା।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାନ୍ତୁ ଵଚନାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵଧ୍ଯାଞ୍ଚକାର ସଃ । ଶିଷ୍ଯାନଥ ସମାନୀଯ ସ ଵୈଶଣ୍ପାଯନୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୬୧.
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ବୈଶମ୍ପାୟନଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଗିଗଲା। ତାପରେ ବୈଶମ୍ପାୟନ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେକୁ ଡାକି କହିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଵଦ୍ଯାଞ୍ଚରଧ୍ଵଂ ଵୈ ମତ୍କୃତେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ। ସର୍ଵେ ଯୂଯଂ ସମାଗମ୍ଯ ବ୍ରୂତ ମେ ତଦ୍ଧିତଂ ଵଚଃ ।। ୬୧.
‘ହେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୋ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କର। ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହୋଇ, ମୋତେ ଯାହା ଭଲ, ତାହା କହ।’
ଅହମେଵ ଚରିଷ୍ଯାମି ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ମୁନଯସ୍ତ୍ଵିମେ। ବଲଞ୍ଚୋତ୍ଥାପଯିଷ୍ଯାମି ତପସା ସ୍ଵେନ ଭାଵିତଃ ।। ୬୧.
‘ମୁଁ ଏହି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଏକାଏକି କରିବି, ଏହି ଋଷିମାନେ ରୁହନ୍ତୁ। ମୁଁ ମୋର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହା ସମ୍ପାଦନ କରିବି।’
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍ । ଉଵାଚ ଯତ୍ତ୍ଵଯାଧୀତଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରତ୍ଯର୍ପଯସ୍ଵ ମେ ।। ୬୧.
ଏଭଳି କହିଲେ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, ‘ତୁମେ ଯେଉଁ ସବୁ ଶିଖିଛ, ସେସବୁ ମୋତେ ଫେରାଇ ଦିଅ।’
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ରୂପାଣି ଯଜୂଂଷି ପ୍ରଦଦୌ ଗୁରୋଃ। ରୁଧିରେଣ ତଥାକ୍ତାନି ଛର୍ଦିତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମଃ ।। ୬୧.
ଏଭଳି କହାଯିବା ପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଯଜୁର୍ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ରକ୍ତ ମିଶିତ ଅବସ୍ଥାରେ ବାନ୍ତି କରି ଫେରାଇ ଦେଲେ।
ତତଃ ସ ଧ୍ଯାନମାସ୍ଥାଯ ସୂର୍ଯମାରାଧଯଦ୍ ଦ୍ଵିଜାଃ । ସୂର୍ଯବ୍ରହ୍ମ ଯଦୁଚ୍ଛିନ୍ନଂ ଖଂ ଗତ୍ଵା ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ।। ୬୧.
ତାପରେ ସେ ଧ୍ୟାନରେ ବସି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଯେଉଁ ଯଜୁର୍ ଅଂଶ ହରାଇଯାଇଥିଲା, ସେଠାରୁ ଆକାଶକୁ ଉଠି ରହିଗଲା।
ତତୋ ଯାନି ଗତାନ୍ଯୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ଯଜୂଂଷ୍ଯାଦିତ୍ଯମଣ୍ଡଲମ୍। ତାନି ତସ୍ମୈ ଦଦୌ ତୁଷ୍ଟଃ ସୂର୍ଯୋ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମରୀତଯେ। ଅଶ୍ଵ ରୂପାଯ ମାର୍ତଣ୍ଡୋ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯାଯ ଧୀମତେ ।। ୬୧.
ତାପରେ ଯେଉଁ ଯଜୁର୍ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳକୁ ଚଲିଗଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଖୁସି ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମା ପାଇଁ, ଅଶ୍ୱ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଧୀର ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଦେଲେ।