ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଯଦେତଦାହୃତଂ ଵିତ୍ତଂ ଯେ ଵଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମୋ ଭଵେତ୍। ତସ୍ମୈ ତଦୁପନୀତଂ ହି ଵିଦ୍ଯାଵିତ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ।। ୬୦.

'ଏହି ଧନ ଯେ ଆଣାଯାଇଛି—ତୁମେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସେଠିକୁ ଦିଅ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ; ତାଙ୍କୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଓ ଧନ ଦିଅ।'

ଜନକସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନଯସ୍ତେ ଶ୍ରୁତିକ୍ଷମାଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧନଂ ମହାସାରଂ ଧନଵୃଦ୍ଧ୍ଯା ଜିଘୃକ୍ଷଵଃ । ଶ୍ରଦ୍ଧଯାଞ୍ଚକ୍ରୁରନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଵେଦଜ୍ଞାନମଦୋଲ୍ବଣାଃ ।। ୬୦.

ଜନକଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ, ବଡ଼ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧନ ଦେଖି, ଏହାକୁ ପାଇବାକୁ ଆଗ୍ରହ କଲେ, ଏବଂ ବେଦ ଜ୍ଞାନର ଗର୍ବରେ ପରସ୍ପରକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ମନସା ଗତଵିତ୍ତାସ୍ତେ ମମେଦଂ ଧନମିତ୍ଯୁତ। ମମୈଵୈତନ୍ନ ଵେତ୍ଯନ୍ଯୋ ବ୍ରୂହି କିଂ ଵା ଵିକଲ୍ଷ୍ଯତେ। ଇତ୍ଯେଵଂ ଧନଦୋଷେଣ ଵାଦାଂଶ୍ଚକ୍ରୁରନେକଶଃ ।। ୬୦.

ସେମାନେ ମନରେ ଭାବିଲେ—'ଏହି ଧନ ମୋର', ଅନ୍ୟଜଣ କହିଲେ—'ଏହା ତୋର ନୁହେଁ, ମୋର; କଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେବ?' ଏଭଳି ଧନ ଲୋଭରେ ସେମାନେ ଅନେକ ବିବାଦ କଲେ।

ତଥାନ୍ଯସ୍ତତ୍ର ଵୈ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଵାହସୁତଃ କଵିଃ। ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯୋ ମହାତେଜାସ୍ତପସ୍ଵୀ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମଃ ।। ୬୦.

ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରହ୍ମବାହକଙ୍କ ପୁଅ, କବି, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ନାମକ, ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ, ତପସ୍ବୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଥିଲେ।

ବ୍ରହ୍ମଣୋଽଙ୍ଗାତ୍ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରୋଵାଚ ସୁସ୍ଵରମ୍। ଶିଷ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଧନମେତଦ୍ ଗୃହାଣ ଭୋ ।। ୬୦.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସେ, ମଧୁର ସ୍ୱରରେ କହିଲେ—'ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ମୋ ଶିଷ୍ୟ, ଏହି ଧନ ନେଇ ନିଅ।'

ନଯସ୍ଵ ଚ ଗୃହଂ ଵତ୍ସ ମମୈତନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ। ସର୍ଵଵେଦେଷ୍ଵହଂ ଵକ୍ତା ନାନ୍ଯଃ କଶ୍ଚିତ୍ତୁ ମତ୍ସମଃ। ଯୋଵା ନ ପ୍ରୀଯତେ ଵିପ୍ରଃ ସ ମେ ହ୍ଯଵତୁ ମାଽଚିରମ୍ ।। ୬୦.

'ଏହା ଗୃହକୁ ନେଇଯା, ବଟୁ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ବେଦରେ ମୁଁ କଥା କହେ, ମୋ ସମାନ କେହି ନାହିଁ। ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରସନ୍ନ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ମୋ ପାଖରୁ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଯାଉ।'

ତତୋ ବ୍ରହ୍ମାର୍ଣଵଃ କ୍ଷୁବ୍ଧଃ ସମୁଦ୍ର ଇଵ ସମ୍ପ୍ଲଵେ । ତାନୁଵାଚ ତତଃ ସ୍ଵସ୍ଥୋ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯୋ ହସନ୍ନିଵ ।। ୬୦.

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନର ସାଗର ଝଞ୍ଜାବାତ୍ୟାର ସମୁଦ୍ର ପରି ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା; ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ହସିବା ପରି ମୁହଁ କରି ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

କ୍ରୋଧ ମାକାର୍ଷୁଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଭଵନ୍ତଃ ସତ୍ଯଵାଦିନଃ। ଵଦାମହେ ଯଥାଯୁକ୍ତଂ ଜିଜ୍ଞାସନ୍ତଃ ପରସ୍ପରମ୍ ।। ୬୦.

'କ୍ରୋଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ହେ ପଣ୍ଡିତମାନେ, ଆପଣମାନେ ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି; ଆମେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ବିବାଦ କରିବା, ପରସ୍ପର ଜ୍ଞାନ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିବା।'

ତତୋଽଭ୍ଯୁପାଗମଂସ୍ତେଷାଂ ଵାଦା ଜଗ୍ମୁରନେକଶଃ। ସହସ୍ରଧା ଶୁଭୈରର୍ଥୈଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଦର୍ଶନସମ୍ଭଵୈଃ ।। ୬୦.

ତାପରେ ସେମାନେ ଏକମତ ହେଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ହଜାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉତ୍ତମ ଯୁକ୍ତି ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବିଚାରରେ।

ଲୋକେ ଵେଦେ ତଥାଧ୍ଯାତ୍ମେ ଵିଦ୍ଯାସ୍ଥାନୈରଲଂକୃତାଃ। ଶାପୋତ୍ତମଗୁଣୈର୍ଯୁକ୍ତା ନୃପୌଘପରିଵର୍ଜନାଃ । ଵାଦାଃ ସମଭଵଂସ୍ତତ୍ର ଧନହେତୋର୍ମହାତ୍ମନାମ୍ ।। ୬୦.

ଲୋକରେ, ବେଦରେ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଜ୍ଞାନ ଆସନରେ ଶୋଭିତ, ତପସ୍ୟାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ରାଜାମାନଙ୍କ ଭିଡ଼ରୁ ଦୂରେ, ସେଠାରେ ମହାତ୍ମାମାନେ ଧନ ପାଇଁ ବିବାଦ କଲେ।

ଋଷଯସ୍ତ୍ଵେକତଃ ସର୍ଵେ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯସ୍ତଥୈକତଃ। ସର୍ଵେ ତେ ମୁନଯସ୍ତେନ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯେନ ଧୀମତା । ଏକୈକଶସ୍ତତଃ ପୃଷ୍ଟା ନୈଵୋତ୍ତରମଥାଵ୍ରୁଵନ୍ ।। ୬୦.

ସମସ୍ତ ଋଷି ଏକପଟେ ଓ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ଅନ୍ୟପଟେ ଦଢ଼ିଲେ; ସେଇ ପଣ୍ଡିତ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ।

ତାନ୍ଵିଜିତ୍ଯ ମୁନୀନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମରାଶିର୍ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ଶାକଲ୍ଯମିତି ହୋଵାଚ ଵାଦକର୍ତ୍ତାରମଞ୍ଜସା ।। ୬୦.

ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଜିତି, ଦୀପ୍ତିମାନ ବ୍ରହ୍ମରାଶି ଶାକଳ୍ୟଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ଭାବେ କହିଲେ ।

ଶାକଲ୍ଯ ଵଦ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ କିଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ନଵତିଷ୍ଟସେ। ପୂର୍ଣସ୍ତ୍ଵଂ ଜଡମାନେନ ଵାତାଧ୍ମାତୋ ଯଥା ଦୃତିଃ ।। ୬୦.

ଶାକଳ୍ୟ, ଯାହା କହିବାକୁ ଥିବା, ସେଥିରେ କହ; କାହିଁକି ଏଭଳି ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଥିଲୁ? ତୁମେ ଅବୁଦ୍ଧିର ଅହଂକାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବାୟୁରେ ଫୁଲିଥିବା ଫୁଲା ଝୋଲା ପରି ହେଇଯାଇଛ ।

ଏଵଂ ସ ଧର୍ଷିତସ୍ତେନ ରୋଷାତ୍ତାମ୍ରାସ୍ଯଲୋଚନଃ। ପ୍ରୋଵାଚ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯଂ ତଂ ପୁରୁଷଂ ମୁନିସନ୍ନିଧୌ ।। ୬୦.

ଏଭଳି ଉପେକ୍ଷା ପାଇଁ ଶାକଳ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ମୁହଁ ଓ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ କରି, ଋଷିମାନେଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ ।

ତ୍ଵମସ୍ମାଂସ୍ତୃଣଵତ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତଥୈଵେମାନ୍ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାନ୍। ଵିଦ୍ଯାଧନଂ ମହାସାରଂ ସ୍ଵଯଂଗ୍ରାହଂ ଜିଘୃକ୍ଷସି ।। ୬୦.

ତୁମେ ଆମକୁ ଓ ଏହି ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କୁ ତୃଣ ସମାନ ଭାବରେ ଦେଖ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଓ ଧନର ମହାମୂଲ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ ।

ଶାକଲ୍ଯେନୈଵନୁକ୍ତଃ ସ୍ଯାଦ୍ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯଃ ସମବ୍ରଵୀତ୍। ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠାନାଂ ବଲଂ ଵିଦ୍ଧି ଵିଦ୍ଯାତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଦର୍ଶନମ୍ ।। ୬୦.

ଶାକଳ୍ୟଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟା ଜଣେ ଯାହାର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଜ୍ଞାନର ସତ୍ୟ ଅର୍ଥକୁ ଦେଖିବାରେ ।

କାମଶ୍ଚାର୍ଥେନ ସମ୍ବଦ୍ଧସ୍ତେନାର୍ଥଂ କାମଯାମହେ । କାମପ୍ରଶ୍ରଧନା ଵିପ୍ରାଃ କାମପ୍ରଶ୍ରାନ୍ଵଦାମହେ ।। ୬୦.

ଇଚ୍ଛା ଧନ ସହିତ ଜଡିତ; ତେଣୁ ଆମେ ଧନକୁ ଚାହୁଁ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତିର ଆଶାରେ ଆମେ କଥା କହୁ ।

ପଣଶ୍ଚୈଷୋଽସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେସ୍ତସ୍ମାନ୍ନୀତଂ ଧନଂ ମଯା। ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ଶାକଲ୍ଯଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯମଥୋଵାଚ କାମପ୍ରଶ୍ରାର୍ଥମଦ୍ଵଚଃ ।। ୬୦.

ଏହା ରାଜାର୍ଷିଙ୍କ ପଣ; ତେଣୁ ମୁଁ ଏହି ଧନ ନେଇଛି। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶାକଳ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କୁ ଫଳାଶା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥା କହିଲେ ।

ବ୍ରୂହୀଦାନୀଂ ମଯୋଦ୍ଦିଷ୍ଟାନ୍ କାମପ୍ରଶ୍ରାନ୍ ଯଥାର୍ଥତଃ। ତତଃ ସମଭଵଦ୍ଵାଦସ୍ତଯୋର୍ବ୍ରହ୍ମଵିଦୋର୍ମହାନ୍ ।। ୬୦.

ଏବେ ମୋର ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇଥିବା ଫଳାଶା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ କହ । ତାପରେ ଦୁଇ ଜଣ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟା ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ବାଦ ବେପରି ହେଲା ।

ସାଗ୍ରଂ ପ୍ରଶ୍ନସହସ୍ରନ୍ତୁ ଶାକଲ୍ଯସ୍ତମୁଚୂଚୁଦତ୍। ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯୋଽବ୍ରଵୀତ୍ସର୍ଵାନ୍ ଋଷୀଣାଂ ଶ୍ରୃଣ୍ଵତାଂ ତଦା ।। ୬୦.

ଶାକଳ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଏକ ହଜାର ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉପପ୍ରଶ୍ନ କଲେ; ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ଋଷିମାନେ ଶୁଣୁଥିଲେ ।

ଶାକଲ୍ଯେ ଚାପି ନିର୍ଵାଦେ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯସ୍ତମବ୍ରଵୀତ୍ । ପ୍ରଶ୍ରମେକଂ ମମାପି ତ୍ଵଂ ଵଦ ଶାକଲ୍ଯ କାମିକମ୍। ଶାପଃ ପଣୋଽସ୍ଯ ଵାଦସ୍ଯ ଅବ୍ରୁଵନ୍ ମୃତ୍ଯୁମାଵ୍ରଜେତ୍ ।। ୬୦.

ଶାକଳ୍ୟ ବାଦରେ ପରାଜିତ ହେଲେ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କହିଲେ: ଏବେ ତୁମେ ମୋର ଏକ ଫଳାଶା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦିଅ। ଏହି ବାଦର ପଣ ହେଉଛି ଶାପ; ମୃତ୍ୟୁ ଆସିପାରେ ।

ଅଥ ସନ୍ନୋଦିତଂ ପ୍ରଶ୍ରଂ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯେନ ଧୀମତା । ଶାକଲ୍ଯସ୍ତମଵିଜ୍ଞାଯ ସଦ୍ଯୋ ମୃତ୍ଯୁମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୬୦.

ତାପରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଶାକଳ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ସହସା ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ ।

ଏଵଂ ମୃତଃ ସ ଶାକଲ୍ଯଃ ପ୍ରଶ୍ରଵ୍ଯାଖ୍ଯାନପୀଡିତଃ। ଏଵଂ ଵାଦଶ୍ଚ ସୁମହାନାସୀତ୍ତେଷାଂ ଧନାର୍ଥିଭିଃ। ଋଷୀଣାଂ ମୁନିଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯସ୍ଯ ଚୈଵ ହି ।। ୬୦.

ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିନଥିବାର ଦୁଃଖରେ ଶାକଳ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ । ଏହିପରି ଧନ ଆଶାରେ ଋଷିମାନେ ଓ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ସହ ବଡ଼ ବାଦ ହେଲା ।

ସର୍ଵୈଃ ପୃଷ୍ଟାଂସ୍ତୁ ସମ୍ପ୍ରଶ୍ରାନ୍ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ। ଵ୍ଯାଖ୍ଯାଯ ଵୈ ମୁନେ ତେଷାଂ ପ୍ରଶ୍ରସାରଂ ମହାଗତିଃ ।। ୬୦.

ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶତଶଃ ଓ ସହସ୍ରଶଃ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା; ମୁନି ତାହାର ସାର ଉତ୍ତର ଦେଇ, ପ୍ରଶ୍ନର ମହାତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ ।

ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯୋ ଧନଂ ଗୃହ୍ଯ ଯଶୋ ଵିଖ୍ଯାପ୍ଯ ଚାତ୍ମନଃ। ଜଗାମ ଵୈ ଗୃହଂ ସ୍ଵସ୍ଥଃ ଶିଷ୍ଯୈଃ ପରିଵୃତୋ ଵଶୀ ।। ୬୦.

ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ଧନ ନେଇ, ନିଜର କୀର୍ତ୍ତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରି, ଶିଷ୍ୟମାନେଙ୍କ ସହ ସ୍ୱସ୍ଥ ଭାବେ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ ।

ଦେଵମିତ୍ରସ୍ତୁ ଶାକଲ୍ଯୋ ମହାତ୍ମା ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ। ଚକାର ସଂହିତାଃ ପଞ୍ଚବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପଦଵିତ୍ତମଃ ।। ୬୦.

ଦେବମିତ୍ର ଶାକଳ୍ୟ, ମହାତ୍ମା ଓ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପଞ୍ଚଟି ସଂହିତା ରଚନା କଲେ; ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶବ୍ଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ ।

ତଚ୍ଛିଷ୍ଯା ଅଭଵନ୍ ପଞ୍ଚ ମୁଦ୍ଘଲୋ ଗୋଲକସ୍ତଥା। ଖାଲୀଯଶ୍ଚ ତଥା ମତ୍ସ୍ଵଃ ଶୈଶିରେଯସ୍ତୁ ପଞ୍ଚମଃ ।। ୬୦.

ତାଙ୍କର ପଞ୍ଚ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ: ମୁଦ୍ଘଲ, ଗୋଳକ, ଖାଳୀୟ, ମତ୍ସ୍ୱ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ଶୈଶିରେୟ ।

ପ୍ରୋଵାଚ ସଂହିତାସ୍ତିସ୍ରଃ ଶାକପୂର୍ଣରଥୀତରଃ। ନିରୁକ୍ତଞ୍ଚ ପୁନଶ୍ଚକ୍ରେ ଚତୁର୍ଥଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ ।। ୬୦.

ଶାକପୂର୍ଣ୍ଣରଥୀତର ତିନିଟି ସଂହିତା ରଚନା କଲେ, ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ଭାବରେ ନିରୁକ୍ତ ମଧ୍ୟ ତିଆରି କଲେ, ହେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ।

ତସ୍ଯ ଶିଷ୍ଯାସ୍ତୁ ଚତ୍ଵାରଃ କେତଵୋ ଦାଲକିସ୍ତଥା। ଧର୍ମଶର୍ମା ଦେଵଶର୍ମା ସର୍ଵେ ଵ୍ରତଧରା ଦ୍ଵିଜାଃ ।। ୬୦.

ତାଙ୍କର ଚାରି ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ: କେତବ, ଦାଳକି, ଧର୍ମଶର୍ମା, ଦେବଶର୍ମା; ସମସ୍ତେ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ।