ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଦେଵାସୁରପ୍ରମାଣାତ୍ତୁ ସପ୍ତସପ୍ତାଙ୍ଗୁଲଂ ହ୍ରସତ୍। ଅହ୍ଗୁଲାନାଂ ଶତଂ ପୂର୍ଣମଷ୍ଟପଞ୍ଚାଶଦୁତ୍ତରମ୍ ।। ୫୯.

ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ମାପରେ ଚାଲିଲେ, ଏହାରୁ ଉନଚାଳିଶ ଅଂଗୁଳ ହ୍ରାସ ହୋଇଥାଏ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାପ ଏକଶ ଅଂଗୁଳ, ତାପରେ ଅଠାଉନ୍ସ ଅଂଗୁଳ ଅଧିକ।

ଦେଵାସୁରପ୍ରମାଣନ୍ତଦୁଚ୍ଛ୍ରାଯଂ କଲିଜୈଃ ସ୍ମୃତମ୍। ଚତ୍ଵାରଶ୍ଚାପ୍ଯଶୀତିଶ୍ଚ କଲିଜୈରଙ୍ଗୁଲୈଃ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୫୯.

ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ମାପକୁ କଳିଯୁଗର ଜନମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଛ୍ରାୟ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; କଳିଯୁଗରେ ଏହା ଚଉଉଠି ଅଂଗୁଳ ହେବାକୁ କହାଯାଇଛି।

ସ୍ଵେନାଙ୍ଗୁଲପ୍ରମାଣେନ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵମାପାଦମସ୍ତକମ୍। ଇତ୍ଯେଷ ମାନୁଷୋତ୍ସେଧୋ ହ୍ରସତୀହ ଯୁଗାନ୍ତିକେ ।। ୫୯.

ନିଜ ଅଂଗୁଳ ମାପରେ, ପାଦରୁ ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେତେ ଉଚ୍ଛ୍ରାୟ ହୁଏ, ଏହି ମାନବ ଉଚ୍ଛ୍ରାୟ ଯୁଗର ଶେଷରେ ହ୍ରାସ ହୋଇଯାଏ।

ସର୍ଵେଷୁ ଯୁଗକାଲେଷୁ ଅତୀତାନାଗତେଷ୍ଵିହ। ସ୍ଵେନାଙ୍ଗୁଲପ୍ରମାଣେନ ଅଷ୍ଟତାଲଃ ସ୍ମୃତୋ ନରଃ ।। ୫୯.

ସମସ୍ତ ଯୁଗରେ, ପୂର୍ବ ଓ ପରେ, ନିଜ ଅଂଗୁଳ ମାପରେ ମାନବ ଅଷ୍ଟ ତାଳ ଉଚ୍ଛ୍ରାୟ ହେବାକୁ କହାଯାଇଛି।

ଆପାଦତୋ ମସ୍ତକନ୍ତୁ ନଵତାଲୋ ଭଵେତ୍ତୁ ଯଃ। ସଂହତାଜାନୁବାହୁସ୍ତୁ ସ ସୁରୈରପି ପୂଜ୍ଯତେ ।। ୫୯.

ଯିଏ ପାଦରୁ ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନଉ ତାଳ ଉଚ୍ଛ୍ରାୟ ଓ ଯିଏର ହାତ ଜଣ୍ଘାକୁ ଯୋଡି ଯାଏ, ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ ହୁଏ।

ଗଵାଶ୍ଵହସ୍ତିନାଞ୍ଚୈଵ ମହିଷ ସ୍ଥାଵରାତ୍ମନାମ୍। କ୍ରମେଣୈତେନ ଯୋଗେନ ହ୍ରାସଵୃଦ୍ଧୀ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ।। ୫୯.

ଗାଁ, ଘୋଡା, ହାତୀ, ମହିଷ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ମାପ ଏହି ମାନା ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ କ୍ରମେ ହ୍ରାସ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।

ଷଟ୍ସପ୍ତତ୍ଯଙ୍ଗୁଲୋତ୍ସେଧଃ ପଶୂନାଂ କକୁଦସ୍ତୁ ଵୈ। ଅଙ୍ଗୁଲାଷ୍ଟଶତଂ ପୂର୍ଣମୁତ୍ସେଧଃ କରିଣାଂ ସ୍ମୃତଃ ।। ୫୯.

ଗୋମାନଙ୍କର କୁହୁଡ଼ିରେ ଉଚ୍ଛ୍ରାୟ ଛଉଉଠି ଅଂଗୁଳ; ହାତୀମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଚ୍ଛ୍ରାୟ ଏକଶ ଆଠ ଅଂଗୁଳ ହେବାକୁ କହାଯାଇଛି।

ଅଙ୍ଗୁଲାନାଂ ସହସ୍ରନ୍ତୁ ଚତ୍ଵାରିଂଶାଙ୍ଗୁଲଂ ଵିନା । ପଞ୍ଚାଶତଂ ହଯାନାଞ୍ଚ ଉତ୍ସେଧଃ ଶାଖିନାଂ ସ୍ମୃତଃ ।। ୫୯.

ଘୋଡାମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଛ୍ରାୟ ଏକହଜାର ଅଂଗୁଳ, ଚଉଉଠି ଅଂଗୁଳ କମ; ଗଛମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଛ୍ରାୟ ପଞ୍ଚାଶ ଅଂଗୁଳ ହେବାକୁ କହାଯାଇଛି।

ମାନୁଷସ୍ଯ ଶରୀରସ୍ଯ ସନ୍ନିଵେଶସ୍ତୁ ଯାଦୃଶଃ। ତଲ୍ଲକ୍ଷଣସ୍ତୁ ଦେଵାନାଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ତତ୍ତ୍ଵର୍ଶନାତ୍ ।। ୫୯.

ମାନବ ଶରୀରର ଗଠନ ଯେପରି, ଦେବମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଦେଖାଯାଏ, ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନ ଅନୁଯାୟୀ।

ବୁଦ୍ଧ୍ଯାତିଶଯଯୁକ୍ତଞ୍ଚ ଦେଵାନାଂ କାଯମୁଚ୍ଯତେ । ଦେଵାନତିଶଯଞ୍ଚୈଵ ମାନୁଷଂ କାଯମୁଚ୍ଯତେ ।। ୫୯.

ଦେବମାନଙ୍କର ଶରୀର ବିଶେଷ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥିତ; ଏହିପରି ମାନବ ଶରୀର ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେବାକୁ କହାଯାଇଛି।

ଇତ୍ଯେତେ ଵୈ ପରିକ୍ରାନ୍ତା ଭାଵା ଯେ ଦିଵ୍ଯମାନୁଷାଃ। ପଶୂନାଂ ପକ୍ଷିଣାଞ୍ଚୈଵ ସ୍ଥାଵରାଣାଂ ନିବୋଧତ ।। ୫୯.

ଏପରି ଦିବ୍ୟ ଓ ମାନବ ଜନମାନଙ୍କର ଭାବ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହୋଇଗଲା; ଏବେ ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜାଣ।

ଗାଵୋ ହ୍ଯଜା ମହିଷ୍ଯୋଽଶ୍ଵା ହସ୍ତିନଃ ପକ୍ଷିଣୋ ନଗାଃ। ଉପଯୂକ୍ତାଃ କ୍ରିଯାସ୍ଵେତେ ଯଜ୍ଞିଯାସ୍ଵିହ ସର୍ଵଶଃ ।। ୫୯.

ଗାଁ, ମେଁଢା, ମହିଷ, ଘୋଡା, ହାତୀ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଗଛମାନେ—ଏମାନେ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗ୍ୟ।

ଦେଵସ୍ଥାନେଷୁ ଜାଯନ୍ତେ ତଦ୍ରୂପା ଏଵ ତେ ପୁନଃ । ଯଥାଶଯୋପଭୋଗାସ୍ତୁ ଦେଵାନାଂ ଶୁଭମୂର୍ତ୍ତଯଃ ।। ୫୯.

ଏମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ନିବାସରେ ଏହି ରୂପରେ ପୁନି ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ଦେବମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଓ ଉପଭୋଗ ଅନୁଯାୟୀ, ସେମାନଙ୍କର ଶୁଭ ଶରୀର ହୁଏ।

ତେଷାଂ ରୂପାନୁରୂପୈସ୍ତୈଃ ପ୍ରମାଣୈଃ ସ୍ଥାଣୁଜଙ୍ଗମୈଃ। ମନୋଜ୍ଞୈସ୍ତତ୍ତ୍ଵଭାଵଜ୍ଞୈଃ ସୁଖିନୋ ହ୍ଯୁପପେଦିରେ ।। ୫୯.

ସ୍ଥିର ଓ ଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିଜ ରୂପ ଓ ମାପ ଅନୁଯାୟୀ, ମନୋହର ଓ ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ, ସୁଖ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ଅତଃ ଶିଷ୍ଟାନ୍ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସତଃ ସାଧୂଂସ୍ତଥୈଵ ଚ। ସଦିତି ବ୍ରହ୍ମଣଃ ଶବ୍ଦସ୍ତଦ୍ଵନ୍ତୋ ଯେ ଭଵନ୍ତ୍ଯୁତ। ସାଯୁଜ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋଽତ୍ଯନ୍ତଂ ତେନ ସନ୍ତଃ ପ୍ରଜକ୍ଷ୍ଯତେ ।। ୫୯.

ଏବେ ଶେଷ ଓ ଭଲ ମନ୍ଦ ଲୋକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି; 'ସତ୍' ଶବ୍ଦ ବ୍ରହ୍ମରୁ ଆସିଛି, ଯେଉଁମାନେ ଏହା ଧାରଣ କରନ୍ତି ସେମାନେ 'ସନ୍ତ' ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ; ବ୍ରହ୍ମ ସହ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକତା ହେଲେ 'ସନ୍ତ' ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ।

ଦଶାତ୍ମକେ ଯେ ଵିଷଯେ କାରଣେ ଚାଷ୍ଟଲକ୍ଷଣେ । ନ କ୍ରୁଧ୍ଯନ୍ତି ନ ହୃଷ୍ଯନ୍ତି ଜିତାତ୍ମାନସ୍ତୁ ତେ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୫୯.

ଯେଉଁମାନେ ଦଶପ୍ରକାର ବିଷୟ ଓ ଅଷ୍ଟପ୍ରକାର କାରଣରେ କ୍ରୋଧ ନକରନ୍ତି, ଆନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ନକରନ୍ତି, ନିଜକୁ ଜିତିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହିପରି ଚିହ୍ନିତ।

ସାମାନ୍ଯେଷୁ ଚ ଧର୍ମେଷୁ ତଥା ଵୈଶେଷିକେଷୁ ଚ। ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରଵିଶୋ ଯୁକ୍ତା ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଦ୍ଵିଜାତଯଃ ।। ୫୯.

ସାଧାରଣ ଓ ବିଶେଷ ଧର୍ମରେ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସେମାନେ ଦ୍ୱିଜ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

ଵର୍ଣାଶ୍ରମେଷୁ ଯୁକ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଗୋମୁଖଚାରିଣଃ। ଶ୍ରୌତସ୍ମାର୍ତସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ଜ୍ଞାନାଦ୍ଧର୍ମଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ ।। ୫୯.

ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ସ୍ବର୍ଗ ଓ ଗୋମୁଖ ପଥରେ ଚାଲିଥିବା, ଶ୍ରୌତ ଓ ସ୍ମାର୍ତ ଧର୍ମକୁ ପାଳନ କରୁଥିବା ଜଣେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଯେ ଧର୍ମକୁ କରେ, ତାହାକୁ ସତ୍ୟ ଧର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଵିଦ୍ଯାଯାଃ ସାଧନାତ୍ସାଧୁର୍ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଗୁରୋର୍ହିତଃ। କ୍ରିଯାଣାଂ ସାଧନାଚ୍ଚୈଵ ଗୃହସ୍ଥଃ ସାଧୁରୁଚ୍ଯତେ ।। ୫୯.

ଜ୍ଞାନ ଅନ୍ୱେଷଣ କରି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିବା ଶିଷ୍ୟ ନିଷ୍ଠାବାନ ହେବାକୁ କୁହାଯାଏ; ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଗୃହସ୍ଥ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ଠାବାନ ହେବାକୁ କୁହାଯାଏ।

ସାଧନାତ୍ତପସୋଽରଣ୍ଯେ ସାଧୁର୍ଵୈଖାନସଃ ସ୍ମୃତଃ। ଯତମାନୋ ଯତିଃ ସାଧୁଃ ସ୍ମୃତୋ ଯୋଗସ୍ଯ ସାଧନାତ୍ ।। ୫୯.

ଅରଣ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା କରି ଯେ ବାନପ୍ରସ୍ଥୀ ନିଷ୍ଠାବାନ ହେବାକୁ କୁହାଯାଏ; ଏବଂ ଯୋଗରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ଯେ ଯତି ସ୍ଵ-ନିୟମରେ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ଠାବାନ ହେବାକୁ କୁହାଯାଏ।

ଏଵମାଶ୍ରମଧର୍ମାଣାଂ ସାଧନାତ୍ ସାଧଵଃ ସ୍ମୃତାଃ। ଗୃହସ୍ଥୋ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଚ ଵାନପ୍ରସ୍ଥୋଽଥ ଭିକ୍ଷୁକଃ ।। ୫୯.

ଏଭଳି ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ଗୃହସ୍ଥ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ବାନପ୍ରସ୍ଥୀ ଓ ଭିକ୍ଷୁକ ମାନେ ନିଷ୍ଠାବାନ ବୋଲି ଗଣାଯାନ୍ତି।

ନ ଚ ଦେଵା ନ ପିତରୋ ମୁନଯୋ ନ ଚ ମାନଵାଃ। ଅଯଂ ଧର୍ମୋ ହ୍ଯଯଂ ନେତି ବ୍ରୁଵନ୍ତୋଽଭିନ୍ନଦର୍ଶନାଃ ।। ୫୯.

ଦେବତା, ପିତୃ, ଋଷି ଓ ମାନବମାନେ 'ଏହି ଧର୍ମ, ଏହି ନୁହେଁ' ବୋଲି କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଦୃଷ୍ଟିରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ଦେଖାନ୍ତି ନାହିଁ।

ଧର୍ମାଧର୍ମାଵିହ ପ୍ରୋକ୍ତୌ ଶବ୍ଦାଵେତୌ କ୍ରିଯାତ୍ମକୌ। କୁଶଲାକୁଶଲଂ କର୍ମ ଧର୍ମା ଧର୍ମାଵିତି ସ୍ମୃତୌ ।। ୫୯.

ଏଠାରେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦ ରୂପେ କୁହାଯାଇଛି, ଦୁଇଁଟି କାର୍ଯ୍ୟ ଭିତ୍ତିକ; ପାରମ୍ପରିକ ରୂପରେ, ନିପୁଣ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଧର୍ମ ଓ ଅନିପୁଣ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅଧର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଧାରଣା ଧୃତିରିତ୍ଯର୍ଥାଦ୍ଧାତୋର୍ଧର୍ମଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତଃ । ଅଧାରଣେଽମହତ୍ତ୍ଵେ ଚ ଅଧର୍ମ ଇତି ଚୋଚ୍ଯତେ ।। ୫୯.

'ଧୃ' ଧାତୁ ରୁ 'ଧାରଣ' ଓ 'ଧୃତି' ଅର୍ଥରୁ ଧର୍ମ କୁହାଯାଏ; ଯାହା ଧାରଣ କରେନି, ଅପରିପାକ୍ବ ଓ ଅମହତ୍ତ୍ୱ ଅଛି, ତାହାକୁ ଅଧର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅତ୍ରେଷ୍ଟପ୍ରାପକା ଧର୍ମା ଆଚାର୍ଯୈରୁପଦିଶ୍ଯତେ। ଵୃଦ୍ଧା ହ୍ଯଲୋଲୁପାଶ୍ଚୈଵ ଆତ୍ମଵନ୍ତୋ ହ୍ଯଦମ୍ଭକାଃ। ସମ୍ଯଗ୍ଵିନୀତା ଋଜଵସ୍ତାନାଚାର୍ଯାନ୍ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ ।। ୫୯.

ଏଠାରେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳକୁ ପାଇବା ଧର୍ମ ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଶିଖାଇଥାନ୍ତି; ବୃଦ୍ଧ, ଲୋଭ ନଥିବା, ଆତ୍ମନିୟମ ରଖିଥିବା, ଚତୁର, ନିଷ୍ଠାବାନ ଓ ସଠିକ ଆଚରଣ ରଖିଥିବା ଲୋକମାନେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ଗଣାଯାନ୍ତି।

ସ୍ଵଯମାଚରତେ ଯସ୍ମାଦାଚାରଂ ସ୍ଥାପଯତ୍ଯପି। ଆଚିନୋତି ଚ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥାନ୍ଯମୈଃ ସନ୍ନିଯମୈର୍ଯୁତଃ ।। ୫୯.

ଯେ ନିଜେ ଆଚରଣ କରେ, ଆଚାରଣକୁ ସ୍ଥାପନ କରେ, ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥକୁ ସଂଗ୍ରହ କରେ, ସ୍ଵ-ନିୟମ ଓ ଶିଷ୍ଟତାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।

ପୂର୍ଵେଭ୍ଯୋ ଵେଦଯିତ୍ଵେହ ଶ୍ରୌତଂ ସପ୍ତର୍ଷଯୋଽବ୍ରୁଵନ୍। ଋଚୋ ଯଜୂଂଷି ସାମାନି ବ୍ରହ୍ମଣୋଽଙ୍ଗାନି ଚ ଶ୍ରୁତିଃ ।। ୫୯.

ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କୁ ଜାଣି, ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ଏଠାରେ ବେଦ ଆଧାରିତ ଧର୍ମ କୁହିଥିଲେ—ଋକ୍, ଯଜୁସ୍, ସାମ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବେଦର ଅଙ୍ଗଗୁଡିକ।

ମନ୍ଵନ୍ତରସ୍ଯାତୀତସ୍ଯ ସ୍ମୃତ୍ଵାଚାରଂ ପୁନର୍ଜଗୌ। ତସ୍ମାତ୍ସ୍ମାର୍ତଃ ସ୍ମୃତୋ ଧର୍ମୋ ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵିଭାଗଜଃ ।। ୫୯.

ପୂର୍ବ ମନ୍ୱନ୍ତରର ଆଚରଣକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସେ ପୁନି ଶିଖାଇଲେ; ଏହିପରି, ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ବିଭାଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଧର୍ମକୁ ସ୍ମାର୍ତ ଧର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସ ଏଷ ଦ୍ଵିଵିଧୋ ଧର୍ମଃ ଶିଷ୍ଟାଚାର ଇହୋଚ୍ଯତେ। ଶେଷଶବ୍ଦାତ୍ ଶିଷ୍ଟ ଇତି ଶିଷ୍ଟାଚାରଃ ପ୍ରଚକ୍ଷ୍ଯତେ ।। ୫୯.

ଏହି ଦୁଇପ୍ରକାର ଧର୍ମକୁ ଶିଷ୍ଟମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; 'ଶେଷ' ଶବ୍ଦରୁ ଶିଷ୍ଟ ଅର୍ଥ ନିକଳିଥିବାରୁ, ଏହି ଆଚରଣକୁ ଶିଷ୍ଟମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।