ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଜ୍ଞାନକର୍ମଣ୍ଯୁପରତେ ଲୋକେ ନିଷ୍କ୍ରିଯତାଙ୍ଗତେ । କୀଟମୂଷିକସର୍ପାଶ୍ଚ ଧର୍ଷଯିଷ୍ଯନ୍ତି ମାନଵାନ୍ ।। ୫୮.

ଯେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷ ହେବ, ଲୋକ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହେବେ, ସେତେବେଳେ ପୋକା, ଉନ୍ଦୁର ଓ ସାପ ମାନବମାନେ ଉପରେ ଦୁଃଖ ଦେବେ।

ସୁଭିକ୍ଷଂ କ୍ଷେମମାରୋଗ୍ଯଂ ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ଭଵେତ୍। କୌଶିକାଃ ପ୍ରତିଵତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଦେଶାନ୍ କ୍ଷୁଦ୍ଭଯପୀଡିତାନ୍ ।। ୫୮.

ସମୃଦ୍ଧି, ସୁରକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ କ୍ଷମତା ଦୁର୍ଲଭ ହେବ; କୌଶିକମାନେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଭୟ ଓ ଭୁଖରେ ପୀଡ଼ିତ ଦେଶକୁ ଚାଲିଯିବେ।

ଦୁଃଖେନାଭିପ୍ଲୁତାନାଞ୍ଚ ପରମାଯୁଃ ଶତଂ ଭଵେତ୍। ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ନ ଚ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଵେଦାଃ କଲିଯୁଗେଽଖିଲାଃ ।। ୫୮.

ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ଆୟୁ ଶତବର୍ଷ ହେବ; କଳିଯୁଗରେ ବେଦ ଦେଖାଯିବ ଓ ଦେଖାଯିବ ନାହିଁ।

ଉତ୍ସୀଦନ୍ତି ତଥା ଯଜ୍ଞାଃ କେଵଲା ଧର୍ମପୀଡିତାଃ। କଷାଯିଣଶ୍ଚ ନିର୍ଗ୍ରନ୍ଥାସ୍ତଥା କାପାଲିନଶ୍ଚ ହ ।। ୫୮.

ଏଭଳି ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ ହେବ, କେବଳ ଧର୍ମରେ ପୀଡ଼ିତ ଲୋକ ରହିଯିବେ; କଷାୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ନିର୍ମୋହି ଓ ଖପର ଧାରଣ କରୁଥିବା ଲୋକ ରହିଯିବେ।

ଵେଦଵିକ୍ରଯିଣଶ୍ଚାନ୍ଯେ ତୀର୍ଥଵିକ୍ରଯିଣୋଽପରେ । ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଣାଂ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ପାଷଣ୍ଡାଃ ପରିପନ୍ଥିନଃ ।। ୫୮.

କେହି ବେଦ ବିକ୍ରୟ କରିବେ, କେହି ତୀର୍ଥ ବିକ୍ରୟ କରିବେ; ଅନ୍ୟମାନେ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ବିରୋଧୀ ଏବଂ ପ୍ରତାରକ ହେବେ।

ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ତଥା ତେ ଵୈ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ତୁ କଲୌ ଯୁଗେ। ନାଧୀଯନ୍ତେ ତଦା ଵେଦାଃ ଶୂଦ୍ରା ଧର୍ମାର୍ଥକୋଵିଦାଃ ।। ୫୮.

ଏମିତି ଲୋକ କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ଉଦ୍ଭବ ହେବେ; ସେତେବେଳେ ବେଦ ପଢ଼ାଯିବ ନାହିଁ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ରମାନେ ଧର୍ମ ଓ ଧନରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେବେ।

ଯଜନ୍ତେ ନାଶ୍ଵମେଧେନ ରାଜାନଃ ଶୂଦ୍ରଯୋନଯଃ। ସ୍ତ୍ରୀଵଧଂ ଗୋଵଧଂ କୃତ୍ଵା ହତ୍ଵା ଚୈଵ ପରସ୍ପରମ୍। ଉପହନ୍ଯୁସ୍ତଦାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସାଧଯନ୍ତି ତଥା ପ୍ରଜାଃ ।। ୫୮.

ଶୁଦ୍ର ଜନ୍ମର ରାଜାମାନେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବେ ନାହିଁ; ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଗାଈ ହତ୍ୟା କରି, ପରସ୍ପର ହତ୍ୟା କରି, ଲୋକମାନେ ଏକାଅପରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଏଭଳି ଟିକି ରହିବେ।

ଦୁଃଖପ୍ରଚାରତୋଽଲ୍ପାଯୁର୍ଦେଶୋତ୍ସାଦଃ ସରୋଗତା। ମୋହୋ ଗ୍ଲାନିସ୍ତଥାସୌଖ୍ଯଂ ତମୋଵୃତ୍ତଂ କଲୌ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୫୮.

ଦୁଃଖର ବ୍ୟାପ୍ତି, ଅଳ୍ପ ଆୟୁ, ଦେଶ ନଷ୍ଟ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରୋଗ ହେବା, ମୂଢ଼ତା, କ୍ଳାନ୍ତି ଓ ସୁଖର ଅଭାବ ଦ୍ୱାରା କଳିଯୁଗକୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକି ଦିଆଯାଇଛି।

ପ୍ରଜା ତୁ ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯାଯାମଥ ଵୈ ସମ୍ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ। ତସ୍ମାଦାଯୁର୍ବଲଂ ରୂପଂ କଲିଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପ୍ରହୀଯତେ। ଦୁଃଖେନାଭିପ୍ଲୁତାନାଂ ଵୈ ପରମାଯୁଃ ଶତଂ ନୃଣାମ୍ ।। ୫୮.

ତାପରେ ଲୋକମାନେ ଗର୍ଭହତ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କରିବେ; ଏହିପରି କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ଆୟୁ, ବଳ ଓ ରୂପ କମିଯିବ; ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ଆୟୁ ଶତବର୍ଷ ହେବ।

ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ନାଭିଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଵେଦାଃ କଲିଯୁଗେଽଖିଲାଃ। ଉତ୍ସୀଦନ୍ତେ ତଦା ଯଜ୍ଞାଃ କୋଵଲା ଧର୍ମପୀଡିତାଃ ।। ୫୮.

କଳିଯୁଗରେ ବେଦ ଦେଖାଯିବ ଓ ଦେଖାଯିବ ନାହିଁ; ସେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ ହେବ, କେବଳ ଧର୍ମରେ ପୀଡ଼ିତ ଲୋକ ରହିଯିବେ।

ତଦା ତ୍ଵଲ୍ପେନ କାଲେନ ସିଦ୍ଧିଂ ଯାସ୍ଯନ୍ତି ମାନଵାଃ। ଧନ୍ଯା ଧର୍ମଞ୍ଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଯୁଗାନ୍ତେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ।। ୫୮.

ସେତେବେଳେ ଅତି ଶୀଘ୍ର ଲୋକମାନେ ସଫଳତା ଲାଭ କରିବେ; ଯୁଗ ଶେଷରେ ଧନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରିବେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ।

ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତ୍ଯୁଦିତଂ ଧର୍ମଂ ଯେ ଚରନ୍ତ୍ଯନସୂଯକାଃ. ତ୍ରେତାଯାଂ ଵାର୍ଷିକୋ ଧର୍ମୋ ଦ୍ଵାପରେ ମାସିକଃ ସ୍ମୃତଃ। ଯଥାଶକ୍ତିଂ ଚରନ୍ ପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ତଦହ୍ନା ପ୍ରାପ୍ରୁଯାତ୍ କଲୌ ।। ୫୮.

ଯେମାନେ ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତିରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ ଧର୍ମକୁ ଇର୍ଷ୍ୟା ବିନା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ବାର୍ଷିକ ଧର୍ମ, ଦ୍ୱାପରରେ ମାସିକ ଧର୍ମ ଥିଲା; କଳିଯୁଗରେ ଯେଉଁ ପରିମାଣରେ ସମ୍ଭବ, ଜଣେ ପ୍ରାଜ୍ଞ ଦିନେ ଏହା ଲାଭ କରିପାରିବ।

ଏଷା କଲିଯୁଗେଽଵସ୍ଥା ସନ୍ଧ୍ଯାଂଶନ୍ତୁ ନିବୋଧ ମେ । ଯୁଗେ ଯୁଗେ ତୁ ହୀଯନ୍ତେ ତ୍ରୀଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ ପାଦାଂଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧଯଃ ।। ୫୮.

ଏହା କଳିଯୁଗର ଅବସ୍ଥା; ଏବେ ସନ୍ଧିକାଳ ବିଷୟରେ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ସଫଳତାର ତିନି ଅଂଶ କମିଯାଏ।

ଯୁଗସ୍ଵଭାଵାତ୍ସନ୍ଧ୍ଯାସ୍ତୁ ତିଷ୍ଠନ୍ତୀମାସ୍ତୁ ପାଦଶଃ। ସନ୍ଧ୍ଯାସ୍ଵଭାଵାଚ୍ଚାଂଶେଷୁ ପାଦଶସ୍ତେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ ।। ୫୮.

ଯୁଗର ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ଧିକାଳ ଅଂଶ ଅଂଶରେ ରହିଥାଏ; ସନ୍ଧିର ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ ଅଂଶ ଅଂଶରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହୋଇଥାଏ।

ଏଵଂ ସନ୍ଧ୍ଯାଂଶକେ କାଲେ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ତୁ ଯୁଗାନ୍ତିକେ। ତେଷାଂ ଶାସ୍ତା ହ୍ଯସାଧୂନାଂ ଭୃଗୂଣାଂ ନିଧନୋତ୍ଥିତଃ ।। ୫୮.

ଏଭଳି, ଯୁଗ ଶେଷର ସନ୍ଧିକାଳ ଆସିଲେ, ଭୃଗୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିବା ଅଧମମାନଙ୍କୁ ଶାସନ କରିବା ଶକ୍ତି ସ୍ଥିତି ନେବ।

ଗୋତ୍ରେଣ ଵୈ ଚନ୍ଦ୍ରମସୋ ନାମ୍ନା ପ୍ରମିତିରୁଚ୍ଯତେ। ମାଧଵସ୍ଯ ତୁ ସୋଂଶେନ ପୂର୍ଵଂ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେଽନ୍ତରେ ।। ୫୮.

ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପ୍ରମିତି ନାମକ, ପୂର୍ବ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ମାଧବଙ୍କ ଅଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

ସମାଃ ସ ଵିଂଶତିଂ ପୂର୍ଣାଃ ପର୍ଯଟନ୍ ଵୈ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍। ଆଚକର୍ଷ ସ ଵୈ ସେନାଂ ସଵାଜିରଥକୁଞ୍ଜରାମ୍ ।। ୫୮.

ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଏଁଶି ବର୍ଷ ଧରି ପୃଥିବୀରେ ଘୁରିଥିଲେ ଏବଂ ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ ବଡ଼ ସେନା ଏକତ୍ର କରିଥିଲେ।

ପ୍ରଗୃହୀତାଯୁଧୈର୍ଵିପ୍ରୈଃ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ। ସ ତଦା ତୈଃ ପରିଵୃତୋ ମ୍ଲେଚ୍ଛାନ୍ ହନ୍ତି ସହସ୍ରଶଃ ।। ୫୮.

ସେ ସମୟରେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଶତଶଃ ଓ ସହସ୍ରଶଃ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଅନେକ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।

ସ ହତ୍ଵା ସର୍ଵଗଶ୍ଚୈଵ ରାଜ୍ଞସ୍ତାନ୍ ଶୂଦ୍ରଯୋନିଜାତ୍। ପାଷଣ୍ଡାନ୍ ସ ତତଃ ସର୍ଵାନ୍ନିଃଶେଷାନ୍ କୃତଵାନ୍ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୫୮.

ସେ ସମସ୍ତ ଶୂଦ୍ରବଂଶୀ ରାଜାମାନେକୁ ମାରି, ସମସ୍ତ ପାଷଣ୍ଡୀମାନେକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ।

ନାତ୍ଯର୍ଥଂ ଧାର୍ମିକା ଯେ ଚ ତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ହନ୍ତି ସର୍ଵଶଃ। ଵର୍ଣଵ୍ଯତ୍ଯାସଜାତାଂଶ୍ଚ ଯେ ଚ ତାନୁପଜୀଵିନଃ ।। ୫୮.

ଯେମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ଧାର୍ମିକ ନଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଓ ଯେମାନେ ମିଶ୍ର ଜାତିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଉପର୍ଜୀବୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।

ଉଦୀଚ୍ଯାନ୍ମଧ୍ଯଦେଶାଂଶ୍ଚ ପାର୍ଵତୀଯାଂସ୍ତଥୈଵ ଚ। ପ୍ରାଚ୍ଯାନ୍ ପ୍ରତୀଚ୍ଯାଂଶ୍ଚ ତଥା ଵିନ୍ଧ୍ଯପୃଷ୍ଠାପରାନ୍ତିକାନ୍ ।। ୫୮.

ଉତ୍ତର ଦିଗର, ମଧ୍ୟଦେଶର, ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର, ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ଏବଂ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ପାର ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେକୁ ସେ ଏଭଳି ନଶ୍ଟ କରିଥିଲେ।

ତଥୈଵ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଦ୍ରଵିଡାନ୍ ସିଂହଲୈଃ ସହ। ଗାନ୍ଦାରାନ୍ ପାରଦାଂଶ୍ଚୈଵ ପହ୍ନଵାନ୍ ଯଵନାଂସ୍ତଥା ।। ୫୮.

ଏହିପରି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଲୋକ, ଦ୍ରାବିଡ଼ ଓ ସିଂହଳମାନେ, ଗାନ୍ଧାରୀ, ପାରଦ, ପହ୍ନବ ଓ ଯବନମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ନଶ୍ଟ କରିଥିଲେ।

ତୁଷାରାନ୍ ଵର୍ଵରାଂଶ୍ଚୀନାନ୍ ଶୂଲିକାନ୍ ଦରଦାନ୍ ଖସାନ୍। ଲମ୍ପାକାନ୍ଥ କେତାଂଶ୍ଚ କିରାତାନାଞ୍ଚ ଜାତଯଃ ।। ୫୮.

ତୁଷାର, ବର୍ବର, ଚୀନ, ଶୂଳିକ, ଦରଦ, ଖସ, ଲମ୍ପାକ, କେତା ଓ କିରାତ ଜାତିମାନେକୁ ସେ ନଶ୍ଟ କରିଥିଲେ।

ପ୍ରଵୃତ୍ତଚକ୍ରୋ ବଲଵାନ୍ ମ୍ଲେଚ୍ଛାନାମନ୍ତକୃଦ୍ଵିଭୁଃ। ଅଧୃଷ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଚଚାରାଥ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍ ।। ୫୮.

ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ ଚକ୍ର ଚଳାଇ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନେର ଶେଷ କରିଦେଲେ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଜୟ, ସେ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ମାଧଵସ୍ଯ ତୁ ସୋଂଶେନ ଦେଵସ୍ଯ ହି ଵିଜଜ୍ଞିଵାନ୍ । ପୂର୍ଵଜନ୍ମଵିଧିଜ୍ଞୈଶ୍ଚ ପ୍ରମିତିର୍ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।। ୫୮.

ମାଧବଙ୍କର ଅଂଶରେ ଦେବତା ଭାବେ ଜଣା, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଜଣା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଯାହାକୁ ପ୍ରମିତି ବୋଲି କହନ୍ତି, ସେ ବହୁତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ।

ଗୋତ୍ରେଣ ଵୈ ଚନ୍ଦ୍ରମସଃ ପୂର୍ଵେ କଲିଯୁଗେ ପ୍ରଭୁଃ। ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶେଽଭ୍ଯୁଦିତେ ଵର୍ଷେ ପ୍ରକ୍ରାନ୍ତେ ଵିଂଶତିଂ ସମାଃ ।। ୫୮.

ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପ୍ରଭୁ, ପୂର୍ବ କଳିଯୁଗରେ ବତ୍ତିଶତମ ବର୍ଷ ଆସିଲାପରେ, କୁଏଁଶି ବର୍ଷ ଅତିତ କରିଥିଲେ।

ଵିନିଘ୍ନନ୍ ସର୍ଵଭୂତାନି ମାନଵାନି ସହସ୍ରଶଃ। କୃତ୍ଵା ଵୀର୍ଯାଵଶେଷାନ୍ତୁ ପୃଥ୍ଵୀଂ ର଼ୂଢେନ କର୍ମଣା । ପରସ୍ପରନିମିତ୍ତେନ କୋପେନାକସ୍ମିକେନ ତୁ ।। ୫୮.

ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ହଜାରହଜାର ମଣିଷ ମାରି, କେବଳ ଶୂରତାର ଅବଶେଷ ରଖି, ପୃଥିବୀରେ କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ପରସ୍ପର କାରଣ ଓ ଅଚାନକ କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରେରିତ ହେଇ।

ସ ସାଧଯିତ୍ଵା ଵୃଷଲାନ୍ ପ୍ରାଯଶସ୍ତାନଧାର୍ମିକାନ୍ । ଗଙ୍ଗାଯମୁନଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ନିଷ୍ଠାଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସହାନୁଗଃ ।। ୫୮.

ଅଧିକାଂଶ ଅଧର୍ମିକ ବୃଷଳମାନେକୁ ଦମନ କରି, ସେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଅନୁଗାମୀମାନେ ସହିତ ନିଜ ସ୍ଥାନ ପାଇଲେ।

ତତୋ ଵ୍ଯତୀତେ ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଅମାତ୍ଯେ ସତ୍ଯସୈନିକେ। ଉତ୍ସାଦ୍ଯ ପାର୍ଥିଵାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ମ୍ଲେଚ୍ଛାଂଶ୍ଚୈଵ ସହସ୍ରଶଃ ।। ୫୮.

ତା'ପରେ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସତ୍ୟବାନ ସେନାମାନେ ସହିତ, ସେ ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ହଜାରହଜାର ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ।