ଏକ ସମୟର କଥା, ସାମନ୍ୟ ପାଠ ଗାଇବା ସହିତ ସହସା ଏକ ହାତୀର ଜନ୍ମ ହେଲା । ଭୌବନ ଏହି ହାତୀକୁ ଏଇରାବତୀଙ୍କୁ ଦେଲେ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ । ଏଇରାବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେବାରୁ ସେହି ହାତୀ "ଏଇରାବତ" ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ । ଏଇରାବତ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ରଥକୁ ଯୋଗାଯୋଗ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ଚାରିଟି ଦାନ୍ତ, ଧଳା ମେଘ ପରି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ହେଲେ । ଏହିପରି, ଏକ ଅପ୍ସୁଜ ମୂଳରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସୁନା ରଙ୍ଗର ଏକ ହାତୀ ଥିଲେ, ଯାହାର ଛଅଟି ଦାନ୍ତ ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଥିଲା । ତାଙ୍କୁ ଭଦ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ ଓ ବଳା ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅଟୁଟ ଥିଲେ । ଏହି ଭଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଥିଲେ ଅଞ୍ଜନ, ସୁପ୍ରତୀକ, ବାମନ ଓ ପଦ୍ମ । ଚତୁର୍ଥ ପୁତ୍ର ପଦ୍ମ ଓ ହସ୍ତିନୀ ଏବଂ ଆଭ୍ରମୂ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ଶ୍ୱେତା ନାମକ ହାତୀନୀ ଚାରିଟି ତୀବ୍ର ହାତୀ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଭଦ୍ର, ମୃଗ, ମନ୍ଦ ଓ ସଙ୍କୀର୍ଣ୍ଣ । ସଙ୍କୀର୍ଣ୍ଣ, ଯିଏ ଅଞ୍ଜନ ଭିନ୍ନ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ଯମଙ୍କ ରଥରେ ଯୋଗାଯୋଗ କରିଥିଲେ । ଭଦ୍ର, ଯିଏ ସୁପ୍ରତୀକ ଭିନ୍ନ ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ, ସେ ହରିତ ଓ ଜଳଦେବତାଙ୍କ ହାତୀ । ପଦ୍ମ, ଯିଏ ମନ୍ଦ ଭିନ୍ନ ନାମରେ, ସେ ଧଳା ଓ ଏଇଲଭିଳାଙ୍କ ହାତୀ । ମୃଗ, ଯିଏ ଶ୍ୟାମ ଭିନ୍ନ ନାମରେ, ଅଗ୍ନିଦେବତାଙ୍କ ରଥରେ ଯୋଗାଯୋଗ କରିଥିଲେ । ପଦ୍ମୋତ୍ତର, ଯିଏ ପଦ୍ମ ଭିନ୍ନ ନାମରେ, ସେ ଭାରୁଣଙ୍କ ସେନାର ହାତୀ । ଉପଲେପନ ନାମକ ମେଷ ଅଷ୍ଟପୁତ୍ରର ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ । ଏହି ବଂଶରେ ଶୁଭ୍ର ନଖ, ବାଦାମୀ ଓ ବୃହତ୍ ଶରୀର ଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ଏଠାରେ କପିଳ, ପୁଣ୍ଡରୀକ, ସୁମନାଭ ଓ ରଥାନ୍ତର ନାମକ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ଶୂଳା, ସ୍ଥୂଳା, ଶିରୋଦାନ୍ତ ଓ ଶୁଭ୍ର ନଖ ଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀମାନେ "ଆକୁଳିକ" ଭାବେ ପରିଚିତ । ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ, ବୃହତ୍ସାମା, ଷଡ୍ଦନ୍ତ, ଦନ୍ତପୁଷ୍ପବାନ୍ ଓ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଓ ଶୋଭାୟମାନ ଦାନ୍ତ ଥିଲେ । ଏହି ବଂଶରେ ମୋଟ ଠୋଠ, ଶୁଭ୍ର ମୁହଁ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ଦୃଢ଼ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅଙ୍କିତ ମୁହଁ ଥିବା ହାତୀ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ସାମନ୍ୟ ରୁ ଭାମଦେବ ନାମକ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ପରେ ବାମନ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଆଙ୍ଗଦା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ନୀଳବେଳ ଅଙ୍କିତ ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚଣ୍ଡ ନାମକ ଏକ ହାତୀ ଥିଲେ, ଯାହାର ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳ ଖମ୍ଭା ପରି ଦୃଢ଼, ଚଉଡ଼ା ଛାତି ଓ ତୀବ୍ର ଗତି ଥିଲା । ଏହି ବଂଶରେ ଅସାମାନ୍ୟ ଆକୃତି ଓ ବନ୍ଧନରେ ଥିବା ହାତୀମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ସୁପ୍ରତୀକଙ୍କ ଆକୃତି ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ହାତୀ ସମ ନାହିଁ । ତାଙ୍କ ତିନି ପୁତ୍ର—ପ୍ରହାରୀ, ସମ୍ପାତି ଓ ପୃଥୁଚିତ୍ତି । ଏହି ବଂଶରେ ଦୀର୍ଘ ତାଳୁ ଓ ଠୋଠ, ଶୁଭ୍ର ମୁଣ୍ଡ ଓ ଉଦର ଥିବା ମୃଦୁ ଚରିତ୍ରର ଉତ୍ତମ ହାତୀମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ଅଞ୍ଜନ ଠାରୁ ଅଞ୍ଜନା ଏବଂ ସାମନ୍ୟ ଠାରୁ ଅଞ୍ଜନାବତୀ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ଏଭଳି ତାଙ୍କ ମାତା ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ ଓ ଆୟୁରାଜଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଥିଲେ । ଏହି ବଂଶରେ ବିସ୍ତୃତ ମୁଣ୍ଡ, ଘନ ମେଘ ପରି ଦ୍ୟୁତିମାନ, ଶୋଭାୟମାନ, ପଦ୍ମବର୍ଣ୍ଣ, ଗୋଳାକାର, ଦାନ୍ତ ନଥିବା ଓ ହଳଦିଆ, ଦୀର୍ଘ ମୁଁହ ଥିବା ହାତୀମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ଚନ୍ଦ୍ରମାସ ଓ ସାମନ୍ୟ ଠାରୁ ପିଙ୍ଗଳା ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଯିଏ ପଦ୍ମ ପରି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ । ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ମହାପଦ୍ମ ଓ ଉର୍ମିମାଳୀ । ଏହି ବଂଶରେ ସମାନ ଗୁଣ, ତୀବ୍ର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉଦର ଥିବା ଏବଂ ହାତୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରିୟ ହାତୀମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ଦେବତାମାନେ ଏହି ସମସ୍ତ ହାତୀମାନଙ୍କୁ ଦାନବଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟବହାର କରି, ଜୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ପରେ, ସେମାନେ ଏହି ହାତୀମାନେକୁ ଦିଶାବଳିକୁ ପ୍ରେରଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ବଂଶରୁ ଦେବତାମାନେ ଅଙ୍ଗ, ଲୋମପାଦ ଓ ସୂତ୍ରକାରଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷିତ ହାତୀ ଦେଇଥିଲେ । ହାତୀଙ୍କ ନାମର ଅର୍ଥ ଅନେକ : ଦ୍ବିରଦ (ଦୁଇ ଦାନ୍ତ ଥିବା), ହସ୍ତୀ (ହସ୍ତ ଠାରୁ), କରୀ (ସୁଣ୍ଡ ଠାରୁ), ବରଣ (ରକ୍ଷା କରୁଥିବା), ଦନ୍ତୀ (ଦାନ୍ତ ଠାରୁ), ଗଜ (ଗଜ୍ଜନ କରୁଥିବା), କୁଞ୍ଜର (ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲୁଥିବା), ନାଗ (ପାହାଡ଼କୁ ବିରୋଧ କରୁଥିବା), ମତଙ୍ଗ (ମତଙ୍ଗ ଋଷିଠାରୁ), ଦ୍ବିପ (ଦୁଇ ଠାରୁ), ସାମଜ (ସାମନ୍ୟ ଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା) । ହାତୀମାନଙ୍କ ଜିଭ ପଛକୁ ମୁଡ଼ିଯାଏ, ଯେପରି ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା । ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅଭାବ ଓ ଲୁଚିତ ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା । ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ସର୍ପ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ହାତୀ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ଏହି ହାତୀମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି, ପ୍ରକାଶ ଓ ନାମର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ବିଭାସୁ ରାଜା ଥିବା ଏହି ହାତୀମାନଙ୍କୁ ବୁଝିବା ଉଚିତ୍ । କୌଶିକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସମୁଦ୍ର ଓ ଗଙ୍ଗାଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ଅଞ୍ଜନଙ୍କ ଏକ ମୂଳଠାରୁ ପୂର୍ବ ହାତୀ ଅରଣ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା । ବିନ୍ଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ଥର ଉତ୍ତର ଓ ଗଙ୍ଗା ଦକ୍ଷିଣ, କରୂଷ ଗଙ୍ଗା ମୁଖରୁ ସୁପ୍ରତୀକ ଅରଣ୍ୟ ହେଲା । ଉତ୍ତର ଓ ଆବେଦିସ ଠାରୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ସୀମା ଥିଲା, ଏହିପରି ଏହାକୁ ବାମନ ଅରଣ୍ୟ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ । ଲୌହିତ୍ୟ ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ର ପଶ୍ଚିମ ଉପକୂଳରେ ଯମଙ୍କ ଅରଣ୍ୟ ଥିଲା, ପାହାଡ଼ ଧାରା ଅନୁସରେ ବିସ୍ତୃତ । ଭୂତି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜନ୍ତୁ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପରିଚାରକମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ—କେହି ବଡ଼, କେହି ପତଳା, କେହି ଉଚ୍ଚ, କେହି ବାମନ, କେହି ଛୋଟ, କେହି ସମାନ ଦେହୀ । କେହି ଲମ୍ବା କାନ, ଲମ୍ବା ଠୋଠ, ଲମ୍ବା ଜିଭ ଓ ଲମ୍ବା ଛାତି-ଉଦର ଥିଲେ; କେହି ଏକ ଆକୃତି, କେହି ଦୁଇ, କେହି ଭାରୀ ପିଛାଳ ଓ ମୋଟ ଗୋଡ଼ । ସେମାନେ ଝିଲି, ପୋକରୀ, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀପାରେ ବସିଥିଲେ; କେହି କଳା, ଧଳା, ନୀଳ, ଲାଲ ଓ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର । କେହି ବାଦାମୀ, ଚିତ୍ରିତ, ଧୂସର, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, କଠୋର; କେହି ମୁଞ୍ଜ ଗ୍ରାସ ପରି କେଶ, କେହି କଣ୍ଟକିତ କେଶ, କେହି ସର୍ପ ଜନ୍ମିଥିବା ଯଜ୍ଞସୂତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ । କେହି ବାହାରିଆ ଚକ୍ଷୁ, ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚକ୍ଷୁ, ଅନେକ ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ; କେହି ଅନେକ ମୁଣ୍ଡ, କେହି ମୁଣ୍ଡ ନଥିବା, କେହି ଏକ ମୁଣ୍ଡ । କେହି ଭୟଙ୍କର, ଦାନବୀୟ, ଅଧିକ କେଶଳା, ଅନ୍ଧ, ଜଟାଧାରୀ, ବାମନ, ଘୋଡ଼ା ପରି ହିହିକାର କରୁଥିଲେ ।