ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥାରେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଅସୁରମାନେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଆଚରଣ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସଦୃଶ, ସେମାନେ ଏହିପରି ଉଲ୍ଲେଖିତ ହୁଅନ୍ତି। ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଶକ୍ତିରେ ତିନି ଅଂଶ କମ୍। ଗୁହ୍ୟକମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଠାରୁ ତିନି ଅଂଶ କମ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସମାନ ଶକ୍ତିର ହୋଇଛନ୍ତି। ପିଶାଚମାନେ ଯକ୍ଷମାନେ ଠାରୁ ତିନି ଗୁଣରେ ଅଧମ। ଏହି ଭିନ୍ନ ଜାତିମାନେ ଧନ, ରୂପ, ଆୟୁ, ବଳ, ଧର୍ମ, ଶାସନ, ବୁଦ୍ଧି, ତପସ୍ୟା, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରତାପରେ ଏହି ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ। ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଏହି ଗୁଣରେ ତିନି ଅଂଶ କମ୍-ବେଶି ଅଛନ୍ତି। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପିଶାଚ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାରି ଦିବ୍ୟ କୁଳ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି। ଏବେ, ହେ ଶୁଭ ଜନମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଚଳିତ, ଶୁଣନ୍ତୁ—କ୍ରୋଧ ରୂପ ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାଦଶ କନ୍ୟା ନିଜ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେମାନେ ପୁଲହ ଋଷିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ନାମ ହେଲେ—ମୃଗୀ, ମୃଗମନ୍ଦା, ହରିଭଦ୍ରା, ଇରାବତୀ, ଭୂତା, କପିଶା, ଦଂଷ୍ଟ୍ରା, ନିଶା, ତିର୍ୟା, ଶ୍ୱେତା, ସ୍ୱରା, ଓ ସୁରସା। ମୃଗୀଠାରୁ ମୃଗମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ମୃଗମନ୍ଦାଠାରୁ ଅନ୍ୟ ମୃଗ, ଶଶକ ଓ ନ୍ୟଙ୍କବ, ଶରଭ, ରୁରୁ, ପୃଷତ ମୃଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ମୃଗମନ୍ଦାଠାରୁ ସିଂହ, ଗବୟ, ମହିଷ, ଉଠ, ବନ୍ଦର, ଗଣ୍ଡର, ଶୂକର, ଗଣ୍ଡମୁଖୀ ପଶୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ହରିଠାରୁ ହରି, ଗୋଲାଙ୍ଗୁଳ, ତାରକ୍ଷ, ବନ୍ଦର, କିନ୍ନର, ବାଘ, କିମ୍ପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଇରାବତୀଠାରୁ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଭୌବନ ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଦୁଇ ଅର୍ଧ ଚାମ ଏକତ୍ର କରି, ତାହାକୁ ହାତରେ ଧରି, ରଥନ୍ତର ସାମ ଗାଇଲେ। ସାମ ଗାଇବା ସହିତ ଏକ ହାତୀ ତୁରନ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଭୌବନ ସେଇ ହାତୀକୁ ଇରାବତୀଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଦେଲେ। ଇରାବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେବାରୁ ସେ ଏଇରାବତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥରେ ଯୋଗାଯୋଗ ହେବାରୁ ସେ ସମସ୍ତ ହାତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏଇରାବତ ହେଲେ, ଚାରି ଦାଁତ, ଧୌଳି ମେଘ ସଦୃଶ ତେଜସ୍ୱୀ। ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର ହାତୀ, ଯେଉଁଠାରୁ ଛଅ ଦାଁତ ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଥିଲା, ଏହା ଏକା ମୂଳ ଅପ୍ସୁଜାଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଭଦ୍ର, ଯିଏ ଏଇ ରଥରେ ଯୁକ୍ତ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ବଳ। ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ହେଲେ ଅଞ୍ଜନ, ସୁପ୍ରତୀକ, ବାମନ ଓ ପଦ୍ମ; ଚତୁର୍ଥ ପୁଅ ପଦ୍ମ ଓ ହସ୍ତିନୀ, ଆଉ ଏକ ଆଭ୍ରମୂ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଶ୍ୱେତାଠାରୁ ଚାରି ଦିଗର ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ହାତୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଭଦ୍ର, ମୃଗ, ମନ୍ଦ, ସଙ୍କୀର୍ଣ୍ଣ। ସଙ୍କୀର୍ଣ୍ଣ, ଯିଏ ଅଞ୍ଜନ, ସେ ଯମଙ୍କ ହାତୀ; ଭଦ୍ର, ଯିଏ ସୁପ୍ରତୀକ, ସେ ହରିତ ଓ ଜଳପତିଙ୍କ; ପଦ୍ମ, ଯିଏ ମନ୍ଦ, ସେ ଧୌଳି ଓ ଐଲାବିଲଙ୍କ; ମୃଗ, ଯିଏ ଶ୍ୟାମ, ସେ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ ହାତୀ। ପଦ୍ମୋତ୍ତର, ଯିଏ ପଦ୍ମ, ସେ ବରୁଣଙ୍କ ସେନାର ହାତୀ। ଉପଲେପନ, ଏକ ମେଷ, ତାଙ୍କର ଆଠ ପୁଅ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଉତ୍ତରଧିକାରରେ ଅତିଶୟ ବଳଶାଳୀ, ଧୌଳି ନଖ, ପିତାମ୍ବର, ଏବଂ ବଡ଼ ଦେହ ଥିବା ହାତୀମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଆଉ ହାତୀ ଓ ଅନ୍ୟ ନାଗମାନେ କେମିତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ମୁଁ କହିବି। କପିଲ, ପୁଣ୍ଡରୀକ, ସୁମନାଭ, ରଥାନ୍ତର—ଏହି ଦୁଇ ପୁଅ ନାମରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସୁସ୍ଥିର ଓ ପ୍ରବଳ। ଶୂଳା, ସ୍ଥୂଳା, ଶିରୋଦନ୍ତ, ଏବଂ ଧୌଳି ନଖ ଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏହି ହାତୀମାନେ ଆକୁଳିକ ନାମରେ ଜଣାଯାନ୍ତି। ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ, ବୃହତ୍ସାମା, ଷଡ଼୍ଦନ୍ତ, ଦନ୍ତପୁଷ୍ପବାନ୍, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ—ତାଙ୍କର ପୁଅ, ମିତ୍ରମାନେ ଓ ଦାଁତର ଶୋଭାରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ମୋଟ ଠୋଠ, ଶୋଭାମୟ ମୁହଁ, କଳା, ସୁନ୍ଦର, ଭୟଙ୍କର, ବିଭିନ୍ନ ଚିହ୍ନ ଥିବା ମୁହଁ ଥିବା ହାତୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ସାମ୍ନାଠାରୁ କଜଳ ସଦୃଶ କଳା ଭାମଦେବ ଓ ବାମନ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଆଙ୍ଗଦା ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ନୀଳ ଲତା ଚିହ୍ନ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚଣ୍ଡ ଥିଲେ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳ ଖମ୍ଭ ସଦୃଶ, ବିସ୍ତୃତ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଓ ଶୀଘ୍ର। ଏହି ବଂଶରେ ଅକୃତିମ, ମଣିଷ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧାଯାଉଥିବା ହାତୀମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସୁପ୍ରତୀକ ରୂପରେ ସମସ୍ତ ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ତାଙ୍କର ତିନି ପୁଅ—ପ୍ରହାରୀ, ସମ୍ପାତୀ, ପୃଥୁଚିତ୍ତି। ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ଲମ୍ବା ତାଳୁ ଓ ଠୋଠ, ଶୋଭାମୟ ମୁଣ୍ଡ ଓ ପେଟ, ସାଧାରଣ ଚଳିତ ଉତ୍ତମ ହାତୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଅଞ୍ଜନଠାରୁ ଅଞ୍ଜନା ଓ ସାମ୍ନାଠାରୁ ଅଞ୍ଜନାବତୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କର ମାଆ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଏବଂ ଆୟୁରାଜଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ନାମରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ଭାଗ ଭାଗ ମୁଣ୍ଡ, ଘନ ମେଘ ସଦୃଶ ଦେହ, ଶୋଭାମୟ ଗଠନ, ପଦ୍ମ ରଙ୍ଗ, ଗୋଲାକାର, ଦାଁତ ନଥିବା, ହଳଦିଆ ଲମ୍ବା ମୁଁହ ଥିବା ହାତୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରମାସ ଓ ସାମ୍ନାଠାରୁ ପିଙ୍ଗଳା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ପଦ୍ମ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ହେଲେ ମହାପଦ୍ମ ଓ ଉର୍ମିମାଳୀ। ଏହି ବଂଶରେ ସମାନ ଗୁଣଶାଳୀ, ଭୟଙ୍କର, ଅତିଶୟ ବଳଶାଳୀ, ହାତୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରିୟ ହାତୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦେବତାମାନେ ଏହି ହାତୀମାନେ କୁ ଅସୁର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କଲେ। ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧିଲାପରେ, ସେହି ଉଲ୍ଲେଖିତ ହାତୀମାନେ ଚାରି ଦିଗକୁ ପଠାଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତାଙ୍କ ବଂଶରୁ ଦେବତାମାନେ ଅଙ୍ଗ, ଲୋମପାଦ, ଓ ସୂତ୍ରକାରଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷିତ ହାତୀ ଦେଲେ। ହାତୀଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ନାମରେ ଡାକାଯାଏ—ଦ୍ୱିରଦ (ଦୁଇ ଦାଁତ ଥିବା), ହସ୍ତୀ (ହସ୍ତ ଥିବା), କରୀ (ସୁଣ୍ଡ ଥିବା), ବରଣ (ରକ୍ଷା କରୁଥିବା), ଦନ୍ତୀ (ଦାଁତ ଥିବା), ଗଜ (ଗଜ୍ଜନ କରୁଥିବା), କୁଞ୍ଜର (ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲୁଥିବା), ନାଗ (ପାହାଡ଼ ସମ୍ମୁଖୀନ), ମତଙ୍ଗ (ମତଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା), ଦ୍ୱିପ (ଦୁଇ ଦାଁତ ଥିବା), ସାମଜ (ସାମ୍ନାଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା)। ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକର କ୍ରମ। ସେମାନଙ୍କ ଜିଭ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ପଛକୁ ମୁଡ଼ିଯାଏ। ଶକ୍ତିର ଅଭାବ ଓ ଗୁପ୍ତ ଲିଙ୍ଗ ଥିବା ସ୍ୱୟଂଭୂ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା।