ମଣିବରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯକ୍ଷ ଓ ଗୁହ୍ୟକ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ସେମାନେ ଅନେକ ନାମରେ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏମାନେ କୁସ୍ତୁମ୍ବୁରୁ, ପିଶଙ୍ଗାଭ, ସ୍ଥୂଳକର୍ଣ୍ଣ, ମହାଜୟ, ଶ୍ୱେତ, ବିପୁଳ, ପୁଷ୍ପବନ୍ତ, ଓ ଭୟାଭହ; ପଦ୍ମବର୍ଣ୍ଣ, ସୁନେତ୍ର, ବାଳ ଯକ୍ଷ, ବକ, କୁମୁଦ, କ୍ଷେମକ, ବର୍ଧମାନ, ଓ ଦମ; ପଦ୍ମନାଭ, ବରାଙ୍ଗ, ସୁବୀର, ବିଜୟ, କୃତି, ପୂର୍ଣ୍ଣମାସ, ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ, ଓ ସୁରୂପ—ଏମାନେ ମୁଖ୍ୟ ଯକ୍ଷ ଓ ଗୁହ୍ୟକ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କେହି ରୂପରେ ଶ୍ରୀମୟ, କେହି ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ଦେହରେ, ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଏମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ। ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ର ଶଂଖ ଓ ହଜାର ଗଣନାରେ ଅଛନ୍ତି। ଖଶାୟାଠାରୁ ଅନ୍ୟ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ—ଏମାନେ ରାକ୍ଷସ ଭାବରେ, ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବା ଶକ୍ତି ସହିତ। ଏମାନେ ମୁଖ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ—ଲାଳାବି, କୁଥନା, ଭୀମ, ସୁମାଳୀ, ମଧୁର, ବିସ୍ଫୂର୍ଜିତ, ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଝିଭ, ମାତଙ୍ଗ, ଧୂମୃତ; ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କ, ସୁକର, ବୁଧ୍ନ, କପିଲୋମା, ପ୍ରହାସକ, କ୍ରୀଡା, ପରଶୁନାଭ, ଚକ୍ରାକ୍ଷ, ନିଶାଚର; ତ୍ରିଶିରା, ଶତଦଂଷ୍ଟ୍ର, ତୁଣ୍ଡକେଶ ରାକ୍ଷସ, ଆକମ୍ପନ ଯକ୍ଷ, ଦୁର୍ମୁଖ, ଶିଳୀମୁଖ। ଏମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦୂତ ରୂପରେ ବିଶ୍ୱରେ ଚଳିଥିବା, ଦେବତାମାନେ ପରି ଶକ୍ତିରେ ସମ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସାତ ଜଣୀ ଝିଅ ଥିଲେ—ଆଲମ୍ବା, ଉତ୍କଚା, କୃଷ୍ଣା, ନିରୃତା, କପିଲା, ଶିବା, ଓ କେଶିନୀ—ଏହି ସାତ ଜଣୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାବରେ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛନ୍ତି। ଏମାନେଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିବା, ବିଶ୍ୱର ଭୋଗାର୍ଥରେ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଆଲମ୍ବେୟ ଓ ଉତ୍କଚେୟ ଗୋଷ୍ଠୀ ଦୁଷ୍ଟ, କାର୍ଷ୍ଣେୟ ଓ ଶିବେୟ ରାକ୍ଷସ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୋଷ୍ଠୀ। ଏହିପରି, ନୈରୃତ ଗୋଷ୍ଠୀ ତ୍ରୟମ୍ବକ ଅନୁୟାୟୀ ଓ ଗଣେଶ୍ଵର ଉପାସକ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯକ୍ଷ-ରାକ୍ଷସମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇ, ବୀର ଓ ସୌର୍ୟଶାଳୀ—ନୈରୃତ ଦିବ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଯେଉଁମାନେଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ଭିରୂପକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ମହାପ୍ରାଣୀମାନେ ଶଂଖ ଓ ହଜାର ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଶଙ୍କର, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ଙ୍କୁ ସେବନ କରନ୍ତି। ଦୈତ୍ୟ ରାଜା କୁମ୍ଭ, ମହାଦେହ ଓ ମହାତ୍ମା ଭାବରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ। କପିଲାଠାରୁ ଦୈତ୍ୟ-ରାକ୍ଷସମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ, କମ୍ପନ ଯକ୍ଷଠାରୁ ଯକ୍ଷମାନେ, କେଶିନୀଠାରୁ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯକ୍ଷ-ରାକ୍ଷସମାନେ ମହାବାତ ଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏବଂ କେଶିନୀଙ୍କ ଝିଅ ନୀଳାଠାରୁ ଦୁର୍ବଳ ମନ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଆଲମ୍ବେୟଠାରୁ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ସୁରସିକା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ, naila ନାମରେ ଅଜୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ଏମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଚାରିପାଖ ଘୁଞ୍ଚିବା, ଦିବ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତିର ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏତେ ଅଧିକ ଯେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ନନା ଅସମ୍ଭବ। ନୀଳାଠାରୁ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ—ଭିକଚା, ତାଙ୍କ ଝିଅ, ସ୍ୱଭାବତ: ଫୁଲା ଦେହ, ଅସ୍ପଷ୍ଟ ମନ ଓ ଦୁର୍ବଳ ଶକ୍ତି। ତାଙ୍କଠାରୁ ଭିରୂପ ନୈରୃତ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ—ଏମାନେ ତାଳିକାରେ ଅଛନ୍ତି: ବିକୃତ ଦଂଷ୍ଟ୍ର, ବଡ଼ କାନ, ବଡ଼ ପେଟ, ହାରକ, ଭୀଷକ, କ୍ରାମକ, ବୈନକ, ପିଶାଚ, ବାହକ, ପ୍ରାଶକ—ଏମାନେ ପୃଥିବୀରେ ବସିଥିବା ରାକ୍ଷସ, ଧୀର ଓ ମାନବ ସମାନ ଶକ୍ତିରେ। ଏମାନେ ଅଜାତ ଦେହରେ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଓ ବଡ଼ ସଂଖ୍ୟାରେ ଘୁଞ୍ଚିବା; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି ଓ ଉର୍ଜା ଥିବା ଏମାନେ ଆକାଶରେ ବସିଥିବା ପ୍ରାଣୀରେ ସ୍ମୃତ। ଏକ ଲକ୍ଷ ମାପରେ ଛୋଟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅଳ୍ପ ଚଳନ କରନ୍ତି; ଏମାନେ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ଶଂଖ ଓ ହଜାର ଥର ଭରିଦେଇଛନ୍ତି। ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନେକ ରାକ୍ଷସ, ଅନେକ ଅପ୍ରଧାନ ରାକ୍ଷସ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରରେ ବସିଛନ୍ତି। ଘୋଡାମାନେ ଦଳରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବାପରି, ଏଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆଠ ଜଣୀ ମାତୃ ଅଛନ୍ତି; ଏମାନେ ଆଠ ଭାଗରେ ଅନୁସୂଚୀତ ଅଛନ୍ତି। କେହି ଭଦ୍ରକା ନାମରେ, ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଶଂଖ ଓ ହଜାର ଗଣନାରେ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥିବା। ପୂତନା ମାତୃମାନେ ସାଧାରଣ ଓ ଜୀବମାନେଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର; ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏମାନେ ଗ୍ରହ ଭାବରେ ଶିଶୁମାନେଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଇଥିବା। ସ୍କନ୍ଦ-ଗ୍ରହ ଓ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହ, ଆପକ ଓ ତ୍ରାସକ, ଏମାନେ ଶିଶୁମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା ଗ୍ରହ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା। ବିଶେଷ ସ୍କନ୍ଦ-ଗ୍ରହ ଓ ମାୟାମୟ, ପୂତନା, ଭୂତ, ଏବଂ ଏମାନେ ଜୀବମାନେଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ। ଶଂଖ ଓ ହଜାର ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଏମାନେ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିବା; ଏପରି ଶଂଖ ଗୋଷ୍ଠୀ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚିବା। ଯକ୍ଷମାନେ ସବୁଠୁ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ, ଏବଂ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ମଧ୍ୟ; ଯକ୍ଷ, ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଲୋକମାନେ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା। ସମସ୍ତ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ, ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ; ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ରାକ୍ଷସ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ସ୍ମୃତି। ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଓ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏମାନେଙ୍କର ରାଜା, ମହାରାଜା, କୁବେର, ଅଳକାପୁରୀର ନାଥ। ଯକ୍ଷମାନେ ଦେଖି, ମାନବଙ୍କ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଭୋଗ କରନ୍ତି; ରାକ୍ଷସମାନେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପିଶାଚମାନେ ତ୍ରାସ ଦେଇ। ସମସ୍ତ ଚିହ୍ନ ସହିତ, ଦେବମାନେଙ୍କ ସମାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନାଥ, ଇଚ୍ଛାରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବା। ଭୋଗରେ ଅପ୍ରଭାବିତ, ସାହସୀ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱରେ ସମ୍ମାନିତ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶୁଦ୍ଧ, ଆଶୀର୍ବାଦଦାତା, ଯଜ୍ଞ ଯୋଗ୍ୟ। ଏହିପରି ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଗୁହ୍ୟକ ଓ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବିଶ୍ୱରେ ଚାରିପାଖ ଘୁଞ୍ଚିବା, ତାଙ୍କର ଅନେକ ପ୍ରକାର, ଅନେକ ଗୋଷ୍ଠୀ, ଏବଂ ଅନେକ ଶକ୍ତି ଓ ଉର୍ଜା ସହିତ ବିଶ୍ୱରେ ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବସିଛନ୍ତି, ଶଂଖ ଓ ହଜାର ଗଣନାରେ।