ଯକ୍ଷ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ କ୍ରତୁସ୍ଥଳୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, “ତୁମେ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ମାତା।” ତାପରେ ଯକ୍ଷ ତାଙ୍କର ପୁଅ ସହିତ ନିଜ ନିବାସ—ନ୍ୟଗ୍ରୋଧରୋହିଣା—କୁ ଗଲେ; ଏହି ବଟବୃକ୍ଷ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ନିବାସ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ଏଠାରେ ରଜତନାଭ ନାମକ ଯକ୍ଷ, ଗୁହ୍ୟକମାନଙ୍କର ପ୍ରଜାପତି, ଦାନବ ଅନୁହ୍ରାଦାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ; ଭଦ୍ରାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଣିବର ଜନ୍ମିଲେ। ମଣିବଦ୍ର ମଣିବରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯାହାଙ୍କର ସାହସ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ। ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ପତ୍ନୀ, କ୍ରତୁସ୍ଥଳୀଙ୍କର କନ୍ୟା, ଦୁଇଜଣ ଭଉଣୀ ଏବଂ ଧର୍ମିକ। ଏଉଁ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ନାମ—ପୁଣ୍ୟଜନୀ ଓ ଦେବଜନୀ। ମଣିବଦ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟଜନୀଙ୍କର ଧର୍ମିକ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମିଲେ—ସିଧ୍ଧାର୍ଥ, ସୂର୍ୟତେଜସ୍, ସୁମନ୍ତ, ନନ୍ଦନ, କନ୍ୟକ, ଯବିକ୍, ମଣିଦତ୍ତ, ଓ ଵସୁ; ସର୍ବାନୁଭୂତ, ଶଂଖ, ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ, ଭୀରୁ, ମନ୍ଦରଶୋଭିନ୍, ପଝା, ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା; ମଘପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୁଭଦ୍ର, ପ୍ରଦ୍ୟୋତ, ଦ୍ୟୁତିମତ୍, କେତୁମନ୍ତ, ମିତ୍ର, ମୌଳି, ସୁଦର୍ଶନ। ମଣିବଦ୍ରଙ୍କର ଚବିଶ ପୁଅ ଧର୍ମିକ ଓ ଶୁଭ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ପୁଅର ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ ଯକ୍ଷ ଓ ଶୁଭ ଚିହ୍ନିତ। ଦେବଜନୀ, ମଣିବରଙ୍କୁ ପୁଅ ଦେଲେ—ପୂର୍ଣ୍ଣଭଦ୍ର, ହେମରଥ, ମଣିମନ୍, ନନ୍ଦିବର୍ଧନ; କୁସ୍ତୁମ୍ବୁରୁ, ପିଶଂଗାଭ, ସ୍ଥୂଳକର୍ଣ୍ଣ, ମହାଜୟ, ଶ୍ବେତ, ବିପୁଳ, ପୁଷ୍ପବନ୍ତ, ଭୟାଵହ; ପଦ୍ମବର୍ଣ୍ଣ, ସୁନେତ୍ର, ବାଳ, ବକ, କୁମୁଦ, କ୍ଷେମକ, ବର୍ଧମାନ, ଦମ; ପଦ୍ମନାଭ, ବରାଙ୍ଗ, ସୁବୀର, ବିଜୟ, କୃତି, ପୂର୍ଣ୍ଣମାସ, ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ, ସୁରୂପ। ଏମାନେ ମଣିବରଙ୍କର ପୁଅ, ଯକ୍ଷ ଓ ଗୁହ୍ୟକ; କିଛି ରୂପରେ ଶୁଭ, କିଛି ଅନ୍ୟରୂପ, ପୁଷ୍ପମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦ୍ରଷ୍ଟିକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ପୁଅର ପୁଅ ଶଂଖା ଶତ, ହଜାର। ଖଶାୟାରୁ ଅନ୍ୟ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମିଲେ, ଆକାଙ୍କ୍ଷା ଅନୁଯାୟୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ; ତାଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ନାମ—ଲାଳାଭି, କୁଥନ, ଭୀମ, ସୁମାଳୀ, ମଧୁର, ବିସ୍ଫୂର୍ଜିତ, ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱ, ମାତଙ୍ଗ, ଧୂମୃତ; ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କ, ସୁକର, ବୁଧ୍ନ, କପିଲୋମା, ପ୍ରହାସକ, କ୍ରୀଡା, ପରଶୁନାଭ, ଚକ୍ରାକ୍ଷ, ନିଶାଚର; ତ୍ରିଶିରା, ଶତଦଂଷ୍ଟ୍ର, ତୁଣ୍ଡକେଶ ରାକ୍ଷସ, ଆକମ୍ପନ ଯକ୍ଷ, ଦୁର୍ମୁଖ, ଶିଳୀମୁଖ। ଏହି ପ୍ରମୁଖ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦଳାକାରରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଚଳିଥିବା, ଦେବମାନଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏଉଁ ଦୁଇରେ ଆଉ ସାତଜଣୀ କନ୍ୟା ଅଛନ୍ତି—ଆଲମ୍ବା, ଉତ୍କଚା, କୃଷ୍ଣା, ନିରୃତା, କପିଲା, ଶିବା, କେଶିନୀ—ଏହି ସାତ ଭଉଣୀ ଦେବୀ ଭାବରେ ସ୍ମରଣୀୟ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଦଳ ଜନ୍ମିଲା, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରିଥିବା, ଏହି ଦଳମାନେ ଜଗତର ଭକ୍ଷୟନ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଆଲମ୍ବେୟ ଦଳ କ୍ରୂର, ଉତ୍କଚେୟ ଦଳ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି; କାର୍ଷ୍ଣେୟ ଏବଂ ଶୈୱେୟ ରାକ୍ଷସ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦଳ। ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ଏବଂ ଗଣେଶ୍ଵରଙ୍କ ଉପାସକ ଦ୍ୱାରା ନୈରୃତ ଦଳ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯକ୍ଷ-ରାକ୍ଷସ, ଶୂର ଏବଂ ସାହସୀ—ଏହି ନୈରୃତ ଦେବ-ରାକ୍ଷସମାନେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ନାମ ଭଳି ଖ୍ୟାତି—ବିରୂପକ। ଏମାନଙ୍କର ଶତ ଦଳ, ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସାଧାରଣତଃ ଶଂକର, ଜଗତ୍ର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି। ଦୈତ୍ୟ ରାଜା କୁମ୍ଭ, ବଡ଼ ଦେହ ଓ ବଡ଼ ଆତ୍ମା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସାହସୀ ଏବଂ ବିଶାଳ ପ୍ରତାପର ଜନ୍ମ ଦେଲେ। କପିଲାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟ-ରାକ୍ଷସ ଜନ୍ମିଲେ, କମ୍ପନା ଯକ୍ଷରୁ ଏବଂ କେଶିନୀରୁ ଅନ୍ୟ ଜୀବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯକ୍ଷ-ରାକ୍ଷସ ମହାବାତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, କେଶିନୀର କନ୍ୟା ନୀଳାରୁ ଅବିକଳ ମନ ଥିବା ଜୀବମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ଆଲମ୍ବେୟରୁ ଅନେକ ଜନ୍ମିଲେ, ସୁରସିକା ଦ୍ୱାରା; ଏମାନେ ନାଇଲା ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା, ଅଜୟ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପର। ଏମାନେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ଚଳିଥିବା ଦେବ-ଉତ୍ପନ୍ନ ଜୀବ; ତାଙ୍କର ଶଂଖା ବହୁତ ଥିବାରୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ବିବରଣୀ ଦେବା ଅସମ୍ଭବ। ନୀଳାରୁ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ଜନ୍ମିଲେ—ଵିକଚା, ତାଙ୍କର କନ୍ୟା, ଏକା ପ୍ରକୃତିରେ ଫୁଲା, ଅବିକଳ ମନ ଓ ଦୁର୍ବଳ ଶକ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ବିରୂପ ନୈରୃତ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଦେବ-ଉତ୍ପନ୍ନ ଜୀବ ଜନ୍ମିଲେ—ହାରକ, ଭୀଷକ, କ୍ରାମକ, ଭିନ୍ନ ଦଂତ, ବଡ଼ କାନ, ବଡ଼ ପେଟ; ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦଳ: ବୈନକ, ପିଶାଚ, ବାହକ, ପ୍ରାଶକ—ଏମାନେ ପୃଥିବୀରେ ରହୁଥିବା ରାକ୍ଷସ, ଧୀର ଏବଂ ମାନବ ସମାନ ଶକ୍ତି। ଏମାନେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପରେ, ବହୁ ପ୍ରକାର ଓ ଶଂଖାରେ ଚଳିଥିବା; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି ଓ ଉର୍ଜା ଥିବାମାନେ ଆକାଶରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏକ ଲକ୍ଷ ଜାଗାରେ ଛୋଟ ଦଳ ଅଳ୍ପ ଚଳନ କରନ୍ତି; ଏମାନେ ଏହି ଜଗତକୁ ଶତ, ହଜାର ଥର ପ୍ରଭାବିତ କରନ୍ତି। ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ, ବହୁ ପ୍ରକାର ଅପରିମିତ ରାକ୍ଷସ, ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଘୋଡା ଦଳ ଭଳି ଆଘାତ ଦେଉଥିବା ପରି, ରାକ୍ଷସମାନେ ଆଠଜଣୀ ମାତା ଅଛନ୍ତି; ଏମାନେ ଆଠ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ଏବଂ ପରମ୍ପରାରେ ଜଣାଶୁଣା। କିଛି ଭଦ୍ରକା ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା, ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଶତ, ହଜାର ଦଳରେ ଏମାନେ ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥିବା।