ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନସ୍ପୁତ୍ରୀ ଝିଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସେମାନେ ପରେ ମନୁଙ୍କର କନ୍ୟା ହେଲେ। ତ୍ୱରିତାଙ୍କର ଝିଅମାନେ ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଦୃତଗତିଶୀଳ, ଉର୍ଜ୍ଜାଙ୍କର ଝିଅମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳି, ଏବଂ ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଝିଅମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ଵଳନ୍ତ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କିରଣରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଝିଅମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଚମକଦାର ଓ ମଧୁର କଣ୍ଠବନ୍ତି। ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଝିଅମାନେ ଅମୃତା ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେମାନେ ଅମୃତ ରୂପରେ ଜଳରେ ଉତ୍ପନ୍ନ। ବାୟୁରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଝିଅମାନେ ମୁଦା ନାମରେ ଜଣାଶୁନା, ପୃଥିବୀରୁ ଭବା ନାମରେ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ରୁ ରୁଚା ଓ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର ଝିଅମାନେ ଭୟାନକ ଭୈରବା ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଝିଅମାନେ ଚୌଦ୍ଧ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ, ଯେଉଁମାନେ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ କାମଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମଣ୍ଡଳ ସହିତ ତିଆରି ହୋଇଛନ୍ତି। ତିଲୋତ୍ତମା ଶୁଭ ଆକୃତି, ମହାସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଏକ ଅପ୍ସରା; ପ୍ରଭାବତୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଦେବୀ, ସେ ଜଗତରେ ବିଶ୍ରୁତ, ଯୁବତୀ ଓ ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ। ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବେଦୀରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଅପ୍ସରା ବେଦବତୀ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏହିପରି, ଯମଙ୍କର କନ୍ୟା ହେମା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ, ଯୁବତୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଓ ମନୋହର ନୟନବନ୍ତି ଅପ୍ସରା। ଏହିପରି ଅନେକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଯାହାର ସଂଖ୍ୟା ହଜାର ହଜାର, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଓ ମାତୃ ହେଇଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରା ଗନ୍ଧରେ ମଧୁର, ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସମାନ। ପ୍ରିୟଜନ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେଲେ, ସେମାନେ ମଦ୍ୟ ବିନା ମତ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ସ୍ପର୍ଶରେ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼େ ଓ ହୃଦୟର ହର୍ଷ ଅଧିକାରିତା ପାଏ। ଏକଥା ପରେ, ପାହାଡ଼ରେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ବୀଜ ପତିଥିଲା; ସେଠାରୁ ପର୍ବତ ଓ ନାରଦ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କର ଛୋଟ ଭଉଣୀ ଅରୁନ୍ଧତୀ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଯବୀୟସୀଙ୍କର ଝିଅମାନେ ଛତ୍ତିସି ଜଣ, ସେମାନେ ସଂଘଟିତ ଭଉଣୀମାନେ; ଭିନତା ଦୁଇପୁଅ ଅରୁଣ ଓ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ଜନ୍ମଦେଲେ, ସେମାନେ ଭଉଣୀମାନେ ପରିଚିତ। ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଛନ୍ଦ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ପକ୍ଷୀମାନେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିନଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। କଦ୍ରୁ ହଜାର ନାଗଙ୍କୁ ଜନ୍ମଦେଲେ—ଚଳନ୍ତି ଓ ଅଚଳନ୍ତି, ଅନେକ ମୁଣ୍ଡ ଓ ମହାତ୍ମା, ଯେଉଁମାନେ ଆକାଶରେ ଚଳନ୍ତି, ଅନେକ ନାମରେ ପରିଚିତ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ନାଗମାନେ ହେଲେ—ଶେଷ, ବାସୁକି, ତକ୍ଷକ, ସକଣୀର, ଜମ୍ଭ, ଅଞ୍ଜନ, ଓ ବାମନ। ଏହିପରି, ଏୟାରାବତ, ମହାପଜ୍ହ, କମ୍ବଳ, ଅଶ୍ୱତର, ଐଳପତ୍ର, ଶଂଖ, କର୍କୋଟକ, ଧନଞ୍ଜୟ; ମହାକର୍ଣ୍ଣ, ମହାନୀଳ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ବଳାହକ, କୁମାର, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ, ସୁମୁଖ, ଦୁର୍ମୁଖ; ଶିଳୀମୁଖ, ଦଧିମୁଖ, କାଳିୟ, ଶାଳିପିଣ୍ଡକ, ବିନ୍ଦୁପାଦ, ପୁଣ୍ଡରୀକ, ଏବଂ ଆପୂରଣ। କପିଳ, ଅମ୍ବରୀଷ, ଧୃତପାଦ, କଚ୍ଛପ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ପଜ୍ହଚିତ୍ର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନମସ୍ୱିକା। ନହୁଷ, ଖରରୋମା, ମଣି—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାଦ୍ରବେୟ ନାଗ। ଏଉଁପରି, ଖଶାଙ୍କୁ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ଷକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ବଡ଼ ପୁଅ ପଶ୍ଚିମରେ, ଛୋଟ ପୁଅ ପୂର୍ବଦିଗର ଲୋକମାନେ। ପ୍ରଥମେ ଖଶା, ଭୟାନକ ଆକୃତିର ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମଦେଲେ—ନାମ ଥିଲା ବିଲୋହିତ ବିକର୍ଣ୍ଣ, ଚାରିଟିଏ ହାତ, ଚାରିଟିଏ ପା, ଦୁଇଟି ମୁଣ୍ଡ, ଦୁଇପ୍ରକାର ଗତି। ସେ ଶରୀରରେ ଲୋମ, ବିଶାଳ ଅଙ୍ଗ, ଉଚ୍ଚିତ ନାକ, ଭୟଙ୍କର ପେଟ, ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ, ମହାକାନ, ମୁଞ୍ଜ ଘାସ ପରି କେଶ, ଏବଂ ଇଚ୍ଛାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ହାତୀ ପରି ଠୋଠ, ଦୀର୍ଘ ଉରୁ, ଘୋଡ଼ା ପରି ଦାନ୍ତ, ମହାଜବଡ଼, ରକ୍ତାବର୍ଣ୍ଣ ଜିହ୍ବା, ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ବିଶାଳ ମୁଁହ, ଦୀର୍ଘ ନାକ। ସେ ଗୁହ୍ୟକ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ କାନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ, ଏବଂ ବିଶାଳ ମୁଁହବନ୍ତି। ଖଶା ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଅ ଜନ୍ମଦେଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଭଉଣ୍ଡ ଭାଇ; ତାଙ୍କର ତିନିଟି ମୁଣ୍ଡ, ତିନିଟି ପା, ତିନିଟି ହାତ, ଏବଂ କଳା ଚକ୍ଷୁ। ତାଙ୍କର କେଶ ଉଠିଥିଲା, ପିତାଳ ଦାଢି, ପାଥର ପରି ଜବଡ଼, ଛୋଟ ଦେହ, ଶକ୍ତିଶାଳି ହାତ, ବଡ଼ ଦେହ, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳି। ମୁଁହ କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫାଟିଥିଲା, ଝୁଲୁଥିବା ଭୃକୁଟି, ବିଶାଳ ନାକ, ମୋଟ ଠୋଠ, ଆଠ ଟି ଦାନ୍ତ, ଦୁଇ ଟି ଜିହ୍ବା, ଶଂଖ ପରି କାନ। ପିତାଳ ଚକ୍ଷୁ, ଉଠିଥିବା କେଶ, ବଡ଼ କାନ, ବିଶାଳ ଛାତି, କଟି ନଥିବା, ସୁକୁମାର ପେଟ, ନଖ ଥିବା ହାତ, ଲାଲ ଗଳା—ଏହିପରି ଛୋଟ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲା। ଏ ଦୁଇ ଭାଇ ଜନ୍ମିବା ସହିତ, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ବଡ଼ ହେଲେ, ଏବଂ ଭୋଗଯୋଗ୍ୟ ଦେହରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ତୁରନ୍ତ ବଢ଼ିଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ମାଆଁଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ମଧ୍ୟରେ, ବଡ଼ ଭାଇ ଭୟାନକ ହୋଇ ମାଆଁଙ୍କୁ ଧରି କହିଲେ, "ମାଆଁ, ମୁଁ ଭୁଖା ଓ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।" କିନ୍ତୁ ଛୋଟ ଭାଇ ବଡ଼କୁ ଅନେକଥର ରୋକି, "ମାଆଁ ଖଶାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର," ବୋଲି କହି ତାଙ୍କୁ ବାହୁଦେଇ ଧରି ମାଆଁକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ସେମାନଙ୍କର ପିତା ଆସିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଦର୍ଶନ କରି କହିଲେ, "ଏଠାରୁ ଚାଲିଯାଉ।" କିନ୍ତୁ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୁଇ ଭାଇ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳି ହୋଇ ଆଉଥରେ ମାଆଁଙ୍କ ଚରଣକୁ ଧରି ନିଜ ଶକ୍ତିରେ କାନ୍ଦିଲେ। ତେବେ ସେ ଋଷି ତାଙ୍କର ଜନନୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ସତ୍ୟ କଥା କହିଥିଲ, ଏବେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଭଳି ଏହି ଅପରାଧ ବିଷୟରେ କହ।" "ପୁଅ ମାମାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ଝିଅ ବାପାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ; ମାଆଁ ଯେପରି ଚରିତ୍ର, ପୁଅ ମଧ୍ୟ ସେପରି ହୁଏ। ପୃଥିବୀ ଯେପରି ରଙ୍ଗର, ଜଳ ମଧ୍ୟ ସେପରି; ମାଆଁଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟତା ବା ଗୁଣରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏପରି ଭିନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ଖ୍ୟାତି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।" ଏମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଅଦିତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଶକ୍ତିଶାଳି ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର; ଧର୍ମ, ଚରିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣରେ ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଜ୍ଞାନଶୀଳ।