ଏହି ଗଭୀର କଥାରେ, ସେଇ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ମହାତ୍ମା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଶୁଭକର୍ମା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ ଓ ବୈଭବର ଅଧିପତି, ଶିକ୍ଷିତ ଏବଂ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଜଣେ ଜଣେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯେଉଁମାନେ ମହାତ୍ମା, ସ୍ପଷ୍ଟ ଶକ୍ତିର ଧାରକ ଏବଂ ଦୈବୀ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଏବେ ଶୁଣ। ହିରଣ୍ୟରୋମା, କପିଳା, ସୁଲୋମା, ଓ ମାଗଧ; ଚନ୍ଦ୍ରକେତୁ, ଗଙ୍ଗାଜ, ଓ ଗୋଦା, ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏଭଳି ଆରମ୍ଭ ହେଲା କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଦଳର—ମହାତ୍ମା, ଶିକ୍ଷିତ, ପ୍ରାକ୍ରମୀ ଓ ତପସ୍ବୀ। ଏଠାରେ ଆଉ ଦୁଇଟି ଦଳ ଅଛନ୍ତି, ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦୃଷ୍ଟିବାନ୍। ଶିବା ଓ ସୁମନା—ଏହି ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ମହାତ୍ମା ବିଶ୍ରବାସ୍ ଜ୍ଞାନ ଓ ନିୟମରେ ବସିଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ। ଶୈବେୟ ଓ ସୌମନସ ଦଳ, ଏହି ତିନି ଦଳ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଭରିଯାଇଛି। ଏହି ଦଳମାନଙ୍କୁ ଆଧାର କରି, ଅନେକ ଅନେକ ଜୀବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଆକାଶରେ ଚଳିଥାନ୍ତି—ଶତଶଃ ଦଳ, ଏହି ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ସେଇ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହସ୍ତମୁଖୀ କିନ୍ନରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ—ଏହି ହସ୍ତମୁଖୀ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ସମୁଦ୍ର, ସେନା, କାଳିନ୍ଦ, ମହାନେତ୍ର, ସୁବର୍ଣ୍ଣଘୋଷ, ସୁଗ୍ରୀବ, ଓ ମହାଘୋଷ—ଏମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏଭଳି ଆରମ୍ଭ ହେଲା କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଦଳ, ଯେଉଁମାନେ ମହାତ୍ମା, ହସ୍ତମୁଖୀ, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଓ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମାନବମୁଖୀ କିନ୍ନର, ଶାଂଶପାୟନମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ହରିଷେଣ, ସୁଷେଣ, ବାରିଷେଣ, ରୁଦ୍ରଦତ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ରଦତ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ରଦ୍ରୁମ, ମହାଦ୍ରୁମ—ଏମାନଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ବିନ୍ଦୁ, ବିନ୍ଦୁସାର, ଚନ୍ଦ୍ରଜ, ଓ କିନ୍ନରମାନେ—ଏହିମାନେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ। ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତଶଃ ଦଳ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଯକ୍ଷ, ଯକ୍ଷୋପଶାନ୍ତ, ଲୌହେୟା, ଓ ସୁରବିନ୍ଦା—ଏମାନେ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ। ଉପାୟାକେତାଙ୍କୁ ନେଇ ଏକ ଦଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; କରାଳକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନାମ ଦିଆଯାଇଥିବା ସେହି ଜୀବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏବେ ଶୁଣ। ଭୂତମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ଦଳ, ଆବେଶକ ଓ ନିବେଶକ ଭାବେ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଭୂମିରେ ଚଳିଥାନ୍ତି—ଏହି ଭୂତମାନଙ୍କ ଦଳର ଆରମ୍ଭ। ଏହି ଭୂମିରେ, ଭୂତମାନଙ୍କ ନେତାକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁମାନେ ଆକାଶରେ ଚଳିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଗଛର ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଘୂରିଥାନ୍ତି—ଏହି ବିଷୟରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବେ, ଦେବମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଅଧିକାଂଶ ଭାଗରେ ଏଠାରେ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲେ; ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସେବାରେ ନିୟୋଜିତ। ନାରାୟଣ, ଦେବମାନଙ୍କ ଅଚାର୍ଯ୍ୟ, ବିରଜ, କମଳନୟନ, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ଚତୁର୍ମୁଖ ସ୍ୱୟଂଭୂ—ଏମାନଙ୍କ ସହିତ ଶଙ୍କର, ମହାଦେବ, ଈଶାନ, ଜଗତ୍ନାଥ, ଇନ୍ଦ୍ର ନେତୃତ୍ୱଧାରୀ ଆଦିତ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ଓ ବସୁମାନେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ, ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହିତ, ପ୍ରତି ଲୋକରେ ବିହାର କରୁଥିବା, ଗୀତ-ବାଦ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ, ସମସ୍ତେ ପ୍ରଣାମ କରିଥିଲେ। ହଂସ ପ୍ରଥମ, ଅନ୍ୟଜଣ ସବୁଠୁ ଶେଷ; ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇଜଣ—ହହା ଓ ହୁହୁ; ଚତୁର୍ଥ ହେଉଛନ୍ତି ଧିଷଣ, ଏବଂ ତାପରେ ବାସିରୁଚି। ଛଅଅଟିଏ ହେଉଛନ୍ତି ତୁମ୍ବୁରୁ, ତାପରେ ବିଶ୍ୱାବସୁ ସ୍ମୃତି ପାଉଛନ୍ତି; ଏହିମାନେ ଦେବୀ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଶୁଭ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ। ଅଷ୍ଟ ମହାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ—ଅନବଦ୍ୟା, ଅନବଶା, ଅନ୍ୱତୀ, ମଦନପ୍ରିୟା, ଅରୂଷା, ସୁଭଗା, ଭାସୀ, ମରିଷ୍ଟା—ଏହି ଅଷ୍ଟ ଅପ୍ସରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ମନୋବତୀ ଓ ସୁକେଶା, ତୁମ୍ବୁରୁଙ୍କ ଦୁଇଁଜଣ ଝିଅ, ଏବଂ ପଞ୍ଚ ମୁକୁଟଧାରୀ ଦେବୀ ଅପ୍ସରା, ସଂଖ୍ୟାରେ ଦଶଜଣ, ଦେବୀ ମୂଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ମେନକା, ସହଜନ୍ୟା, ପର୍ଣ୍ଣିନୀ, ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଳା, ଘୃତସ୍ଥଳା, ଘୃତାଚୀ, ବିଶ୍ୱାଚୀ, ପୂର୍ବାଚୀ, ପ୍ରମ୍ଲୋଚା, ଅନୁମ୍ଲୋଚନ୍ତୀ—ଏହିମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏବଂ ଉର୍ବଶୀ, ଏକାଦଶୀ, ଆଦି ଓ ଅନନ୍ତ ନାରାୟଣଙ୍କ ଉରୁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ନିର୍ମଳ ଅଙ୍ଗସମ୍ପନ୍ନ। ମେନକା, ମେନାଙ୍କ ଝିଅ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଚିତ୍ତକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ; ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ବ୍ରହ୍ମବାଦିନୀ ଓ ମହାୟୋଗିନୀ ଭାବେ ଜଣାପଡ଼ନ୍ତି। ଚୌଦ୍ଦ ଦଳ ଅପ୍ସରାମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ; ଏହି ଚୌଦ୍ଦ ଦଳ ଡାକିଲେ ଚମକ ଆଣନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସ୍ପୁତ୍ରୀ, ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମନୁଙ୍କ ଝିଅ ହେଲେ; ତ୍ୱରିତାଙ୍କ ଶୀଘ୍ର, ଊର୍ଜ୍ୟାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଓ ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାମାନେ। ଦୀର୍ଘାୟୁ ଝିଅମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କିରଣରୁ ଜନ୍ମ, ଚମକଦାର ଓ ମଧୁର କଣ୍ଠ; ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅମୃତା ଭାବେ ଜଣାପଡ଼ନ୍ତି। ବାୟୁରୁ ଜନ୍ମ ମୁଦା, ପୃଥିବୀରୁ ଭବା, ବିଦ୍ୟୁତ୍ରୁ ରୁଚା, ମୃତ୍ୟୁରୁ ଭୈରବା; ଏହିମାନେ ଚମକଦାର ଓ କାମଗୁଣରେ ଭରିଥିବା, ଚୌଦ୍ଦ ଦଳ ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛନ୍ତି। ତିଲୋତ୍ତମା, ଶୁଭ ଆକୃତି, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଦେବୀ ସ୍ୱରୂପ; ପ୍ରଭାବତୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶୋଭା ଓ ଯୌବନରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ବିଦ୍ୱାନ୍ ଚତୁର୍ମୁଖଙ୍କ ବେଦିକାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବେଦବତୀ ନାମକ ଦେବୀ ଅପ୍ସରା, ମହାତେଜସ୍ବିନୀ। ଏଭଳି, ଯମଙ୍କ ଝିଅ ହେମା, ଶୋଭା ଓ ଯୌବନରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସୁବର୍ଣ୍ଣାଭୂଷିତ, ଦେବୀ ଚକ୍ଷୁରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର। ଏହି ପ୍ରଭାମୟ ଅପ୍ସରାମାନେ, ହଜାରେ ହଜାର, ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ଭାର୍ୟା ଓ ମାତା। ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ଶୋଭାମୟ, ସମାନ ଅଙ୍ଗସମ୍ପନ୍ନ; ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ ମଦିରା ବିନା ମଦାନ୍ତ, ତାଙ୍କ ଛୁଆଁରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ହର୍ଷ ବଢ଼ିଯାଏ। ପୃଥିବୀରେ ପୂର୍ବେ ପର୍ବତରେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ବୀଜ ପତିତ ହେଲା; ଏଠାରୁ ପର୍ବତ ଓ ନାରଦ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ଅରୁନ୍ଧତୀ ଭାବେ ସ୍ମୃତ।