ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଯମର ପତ୍ନୀ ଥିଲେ ଉପଦାନବୀ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୃଷପର୍ବଣଙ୍କର କନ୍ୟା ଥିଲେ ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ଏବଂ ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କର ଦୁଇ କନ୍ୟା ଥିଲେ ପୁଲୋମା ଓ କାଳିକା। ପ୍ରଭାଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ନହୁଷଙ୍କ ପୁଅ, ଶଚୀଠାରୁ ଜନ୍ମ ହେଲେ ଜୟନ୍ତ, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଜନ୍ମ ଦେଲେ ପୁରୁଙ୍କୁ ଓ ଉପଦାନବୀ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଦୁଷ୍ମନ୍ତଙ୍କୁ। ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ ଦୁଇ କନ୍ୟା ପୁଲୋମା ଓ କାଳିକା, ମାରୀଚଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଷାଠି ହଜାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦାନବ ଓ ଚଉଦ ହଜାର ଅନ୍ୟ ଦାନବ ଯେଉଁମାନେ ହିରଣ୍ୟପୁରରେ ବସିଥିଲେ, ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପୌଲୋମ ଓ କାଳକେୟ ଦାନବମାନେ ବିଶାଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଜୟ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସବ୍ୟସାଚୀ ତାଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ମୟାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅ ମହାବୀର ଥିଲେ: ମାୟାବୀ, ଦୁନ୍ଦୁଭି, ବୃଷ ଓ ମହିଷ। ବାଳିକ, ବଜ୍ରକର୍ଣ୍ଣ ଓ କନ୍ୟା ମଣ୍ଡୋଦରୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ଏହିପରି ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ। ଦାନାୟୁଷାଙ୍କ ପଞ୍ଚ ପୁଅ ବିଶାଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ: ଅରୂରୁ, ବାଳି, ଜମ୍ଭ, ବିରକ୍ଷ ଓ ବିଷ। ଅରୂରୁଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଷ୍ଟନୟ, ଏବଂ ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ମହା ଅସୁର ଧୁନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କୁବଳାଶ୍ୱ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତଙ୍କଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବଧ କଲେ। ବାଳିଙ୍କ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଥିଲେ: କୁମ୍ଭିଳ ଓ ଚକ୍ରବର୍ମାନ୍, ଏହି ବାଳି ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ। ବିରକ୍ଷଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ କାଳକ ଓ ବର, ବିଷଙ୍କ ଚାରି ପୁଅ ଥିଲେ ଶ୍ରାଦ୍ଧହା, ଯଜ୍ଞହା, ବ୍ରହ୍ମହା ଓ ପଶୁହା। ଏଠାରେ ଦାନାୟୁଷାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସମ୍ମାପ୍ତ; ଏବେ ବୃତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣ। ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ଧୋରାଙ୍କ ଶ୍ୱାସରୁ ଜନ୍ମ ହେଲା, ଯେତେବେଳେ ବୃତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମନସ୍କାମୀ ପତିମାନେ ରାକ୍ଷସ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଏକ ଲକ୍ଷ ଥିଲେ ଓ ମହାଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉପାସକ ଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ, ଶାନ୍ତ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହଧାରୀ ଓ ପରମ ପୁଣ୍ୟଶୀଳୀ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିଲେ। ଏହିପରି ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ, ଏହିପରି ଏଠାରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି। ପ୍ରବାହ୍ୟ ଯଜ୍ଞରେ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସବ କଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାୟକ ଥିଲେ: ସତ୍ତ୍ୱନ, ସତ୍ୱାତ୍ମକ, ଶୂର କଳାପ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ କୃତବୀର୍ୟ, ଏବଂ ସୁପାଣ୍ଡୁ—ଏହି ସାତି ଜଣେ। ପଣ, ତରଣ୍ୟ, ସୁଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଦଶମ ଦେବଗଣ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୁନିର ବଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚିତ୍ରସେନ, ଉଗ୍ରସେନ, ଊର୍ଣ୍ଣାୟୁ ଓ ଅନଘ ଥିଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ପୁଲୋମ, ସୂର୍ୟବର୍ଚ୍ଚା, ଯୁଗପତ, ଋଣପତ, କାଳି, ଦିତି ଓ ଚିତ୍ରରଥ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଭ୍ରମିଶିରା ତେରୋଟିଏଁ, ପର୍ଜନ୍ୟ ଚଉଦ, କଳି ପନ୍ଦର ଓ ନାରଦ ଷୋଳ—ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବଗଣ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ମୁନିର ବଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚୋଉତିସି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରା ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଦାରାବତୀର ଅପ୍ସରାମାନେ, ପ୍ରିୟମୁଖୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ। ମିଶ୍ରକେଶୀ, ଶାଚୀ, ପର୍ଣ୍ଣିନୀ, ବାପ୍ୟଲମ୍ବୁଷା, ମାରୀଚୀ, ପୁତ୍ରିକା, ବିଦ୍ୟୁଦ୍ବର୍ଣା, ତିଲୋତ୍ତମା ଏହି ଅପ୍ସରାମାନେ। ଅଦ୍ରିକା, ଲକ୍ଷଣା, ଦେବୀ, ରମ୍ଭା, ମନୋରମା, ସୁବରା, ସୁବାହୁ, ପୂର୍ଣ୍ଣିତା, ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ପୁଣ୍ଡରୀକା, ସୁଗନ୍ଧା, ସୁଦନ୍ତା, ସୁରସା, ହେମାସରା, ସୁତୀ, ସୁବୃତ୍ତା, କମଳା ଏବଂ ସୁଭୁଜା, ହଂସପାଦା, ଲୌକିକୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅପ୍ସରାମାନେ। ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ମୁନିର ସନ୍ତାନ, ସେମାନଙ୍କ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ନାମ ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଥିଲେ ସୁୟଶା, ତାପରେ ଗାନ୍ଧର୍ବୀ, ବିଦ୍ୟାବତୀ, ଚାରୁମୁଖୀ, ସୁମୁଖୀ ଓ ବରାନନା। ସୁୟଶାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୀର ଥିଲେ, ସେମାନେ ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁଅ ଯକ୍ଷମାନେ। ସେମାନେ କମ୍ବଳ, ହରିକେଶ, କପିଳ, କାଞ୍ଚନ ଓ ମେଘମାଳୀ ଥିଲେ। ସୁୟଶାଙ୍କ ଚାରି କନ୍ୟା ଥିଲେ: ବଡ଼ ଥିଲେ ଲୋହେୟୀ, ତାପରେ ଭାରତା, କୃଶାଙ୍ଗୀ ଓ ବିଶାଳା, ଯେଉଁମାନେ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଧାରିଣୀ। ଏହିମାନେ ଠାରୁ ଚାରି ଯକ୍ଷଗୋଷ୍ଠୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ: ଲୋହେୟ, ଭାରତେୟ, କୃଶାଙ୍ଗେୟ, ବିଶାଳେୟ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭୟଙ୍କର ଅସୁରମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଯକ୍ଷମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଲେ—ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଦୁହେଁ। ପୁନି, ବଳିଙ୍କ ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ସେମାନେ ଶୂର ଓ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନେତୃତ୍ୱ କଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରଭୃତି, ଦାନଶୀଳ, ବିଶାଳ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି: ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ, ଚିତ୍ରବର୍ମାନ୍, ଚିତ୍ରକେତୁ ଓ ସୋମଦତ୍ତ। ସେମାନଙ୍କ ତିନି ଜଣ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ: ଅଗ୍ନିକା, କମ୍ବଳା ଓ ବସୁମତୀ, ଯେଉଁମାନେ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଶକ୍ତିର ଧାରିଣୀ। ଏହିମାନେ ଠାରୁ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମର ତିନି ପ୍ରମୁଖ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ: ଆଗ୍ନେୟ, କମ୍ବଳେୟ ଓ ବସୁମତୀୟ। ଏହି ବିଭିନ୍ନ ଗୋଷ୍ଠୀ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି। ଏହିପରି ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା ଓ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିର କଥା ଏଠି ଅନୁକ୍ରମରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା।