ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି ମାରୁତମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ବିରାଟ ଗୋତ୍ର ବିଷୟରେ। ଯାକ୍ଷମାନଙ୍କ ଉପରେ, ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅଛି ପଞ୍ଚମ ଅଞ୍ଚଳ, ଯାହାକୁ "ସୁମୃଦୁ ବାୟୁ" କୁହାଯାଏ; ଏଠି ପଞ୍ଚମ ଗୋଷ୍ଠୀ ଚଳାଯାଏ। ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଉପରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅଛି ଷଷ୍ଠ ଅଞ୍ଚଳ, ଯାହାକୁ "ପରମ" କୁହାଯାଏ; ଏଠି ମୋ ନନ୍ଦନମାନେ ଷଷ୍ଠ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ବାସ କରନ୍ତି। ସପ୍ତର୍ଷି ଓ ଧ୍ରୁବ ଉପରେ ଅଛି ସପ୍ତମ ଅଞ୍ଚଳ, ଯାହାକୁ "ବାୟୁର ଆଧାର" କୁହାଯାଏ; ଏଠି ମୋ ନନ୍ଦନମାନେ ରହିଛନ୍ତି, ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଚାଲିଯାଏ। ମୋ ନନ୍ଦନମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଚଳାଯାନ୍ତି; ସେମାନେ ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବେ, ଏହି ମାରୁତମାନେ। ତାଙ୍କର ନାମ ମା ଓ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିଲା; ତେଣୁ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ନାମରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାରୁତ ଅଲଗା। ପ୍ରଥମ ଗୋଷ୍ଠୀର ନାମ ହେଉଛି: ସତ୍ତ୍ୱଜ୍ୟୋତି, ଆଦିତ୍ୟ, ସତ୍ୟଜ୍ୟୋତି, ତିର୍ୟଜ୍ୟୋତି, ସଜ୍ୟୋତି, ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଏକ। ଏହା ପ୍ରଥମ ଗୋଷ୍ଠୀ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଅଛନ୍ତି: ଋତଜିତ, ସତ୍ୟଜିତ, ସୁଷେଣ, ଓ ସେନଜିତ। ସତ୍ମିତ୍ର, ଅଭିମିତ୍ର, ଓ ହରିମିତ୍ର ଦ୍ୱିତୀୟ ଗୋଷ୍ଠୀ; ଏବେ ତୃତୀୟ ଗୋଷ୍ଠୀ ଶୁଣ। ତୃତୀୟ ଗୋଷ୍ଠୀରେ କ୍ରିତ, ସତ୍ୟ, ଧ୍ରୁବ, ଧାର୍ତ୍ର, ବିଧାରୟ, ଧ୍ୱାନ୍ତ, ଧୁନି, ଉଗ୍ର, ଭୀମ, ଅଭିୟୁ, ତଥା ସକ୍ଷିପ ଅଛନ୍ତି। ଏକ ଦଳ ଅଛି: ଈଦୃକ, ଚୈବ, ତଥା ଅନ୍ୟାଦୃକ, ଯାଦୃକ, ପ୍ରତିକ୍ରିତ, ସମିତି, ସଂରମ୍ଭ। ଏହି ଦଳର ଗୁଣ ହେଉଛି: ଈଦୃକ, ପୁରୁଷ, ଅନ୍ୟାଦୃକ୍ଷା, ଚେତସଃ, ସମିତା, ସମିତଦୃକ୍ଷା, ପ୍ରତିଦୃକ୍ଷା। ଏହି ପ୍ରକାର, ପଞ୍ଚାଶି ମାରୁତ ନାମରେ ପରିଚିତ; ଦିତି ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମାସ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦଳ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ତାଙ୍କର ନାମ ଶୁଣି, ଦିତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: “ପୁଅ, ଏମାନେ ମୋର ନନ୍ଦନମାନେ, ଯେ ହବା ଅଞ୍ଚଳରେ ଚଳାଯାନ୍ତି; ମୋର ପୁଅମାନେ ଦେବମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ଚଳାଯାନ୍ତୁ।” ଦିତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର, ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଶକ୍ର, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ: “ମା, ଏହିପରି ହେଉ।” ସମସ୍ତ କଥା ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ତାହିଁ ନିଶ୍ଚିତ ହେବ; ତୁମର ନନ୍ଦନମାନେ ଦେବମାନେ ସହ ଦିବ୍ୟ ହେବେ, ଏବଂ ଯଜ୍ନରେ ସମ୍ମିଳିତ ହେବେ। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ମାରୁତ ଦେବ, ଅମର, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାଇ, ଦିତିଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅ ତପସ୍ୱୀ। ଏହି ନିର୍ଣ୍ଣୟକୁ ଜାଣି, ଦିତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଗଲେ, ଶକ୍ର ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଗଲେ। ଯେଉଁଠି ମାରୁତମାନଙ୍କର ଶୁଭ ଜନ୍ମକଥା ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ପଠିବା, ସେ ଅନାବୃଷ୍ଟିର ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ ନାହିଁ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଲାଭ କରିବେ। ଏବେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦାନୁଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି; ଦାନୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଗୋତ୍ରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବଡ଼ ଦାନବ ହେଇଯାଇଥିଲେ। ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେମାନେ ଏକ ଶତ, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଥିଲା; ସମସ୍ତେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରି ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିଲେ। ଦାନବମାନେ ନିଜ ଶବ୍ଦରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଶୂର, ଭୟଙ୍କର, ମାୟାର ଅଧିପତି; ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଯଜ୍ଞ କରିନଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିନଥିଲେ। ଏବେ ମୁଁ ତାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ନାମ ଅନୁକ୍ରମରେ କହୁଛି: ଦ୍ୱିମୂର୍ଧା, ଶଙ୍କୁବର୍ଣ୍ଣ, ଶଙ୍କୁନିରାମୟ, ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ, ମହାବିଶ୍ୱ, ଗବେଷ୍ଠି, ଦୁନ୍ଦୁଭି; ଅଜାମୁଖ, ଶିଳ, ବାମନସ, ମରୀଚିରକ୍ଷକ, ମହାଗାର୍ଗ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରାବୃତ; ବିକ୍ଷୋଭ୍ୟ, ସୁକେତୁ, ସୁବୀର୍ୟ, ସୁହୃଦ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, ବିଶ୍ୱଜିତ, ଅସୁର, ବିମର୍ଦନ; ଏକଚକ୍ର, ସୁବାହୁ, ତାରକ ବଳୀ, ବୈଶ୍ୱାନର, ପୁଲୋମା, ପ୍ରବୀଣ, ମହାଶିରା; ସ୍ୱର୍ଭାନୁ, ବୃଷପର୍ବନ, ମୁଣ୍ଡକ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର; ସୂକ୍ଷ୍ମ, ନିଚନ୍ଦ୍ର, ଊର୍ଣ୍ଣନାଭ, ମହାଗିରି, ଅସିଲୋମା, ସୁକେଶ, ସଦ, ଦଶ ବଳକ; ଗଗନମୂର୍ଧା, କୁମ୍ଭନାଭ, ମହୋଦର, ପ୍ରମୋଦାହ, କୁପଥ, ହୟଗ୍ରୀବ; ଅସୁର, ବିରୁପାକ୍ଷ, ସୁପଥ, ଅଜ, ହିରଣ୍ମୟ, ଶତମାୟୁ, ଶମ୍ବର; ଶରଭ, ଶଲଭ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର—ଏହି ଦୁଇ ଦେବମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଭାବରେ ଦାନବ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଏବେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି। ଏପରି, ଦାନୁଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ନାମ ଦିଆଯାଇଛି; ତାଙ୍କ ପରମ୍ପରା—ପୁଅ, ପୁଅର ପୁଅ, ଆଦି—ଅସଂଖ୍ୟ, ଅନନ୍ତ। ଏପରି ଦାନବମାନେ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ଦୈତ୍ୟ, ଅନୁଭାନୁ ଦାନୁଙ୍କ ପୁଅ। ଏହି ଦାନୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କର ପରମ୍ପରାରେ ଚିହ୍ନିତ। ଏକାକ୍ଷ, ଋଷଭ, ଅରିଷ୍ଟ, ପ୍ରବନ୍ଧନ, ନରକ, ଇନ୍ଦ୍ରବାଧନ, କେଶୀ, ମେରୁ, ଶମ୍ଭୁ, ଧେନୁକ; ଗବେଷ୍ଠି, ଗବାକ୍ଷ, ତାଳକେତୁ—ଏମାନେ ଦାନୁଙ୍କ ପୁଅ, ମାନବ ଗୁଣ ଥିଲା। ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁତାରେ ଜନ୍ମିଥିବା ସିଂହିକାର ପୁଅମାନେ ଓ ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଥିଲା। ଏହି ଚଉଦ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ, ସଂହିକେୟ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଶତଗାଳ, ନ୍ୟାସ, ଶାମ୍ବ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଅନୁଲୋମ, ଶୁଚି, ବାତାପି, ସିତାଂଶୁକ, ହର, କଳ୍ପ, କାଳନାଭ, ଭୌମ, ନରକ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ରାହୁ ସବୁଠୁ ବଡ଼, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅନ୍ୟତମ କଷ୍ଟ ଦେଇଥିବା; ସିଂହିକାର ପୁଅମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର। ଯେଉଁମାନେ କ୍ରୂର ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଓ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଦ୍ରୋଷୀ, ସେମାନେ ସଂହିକେୟ ଦଳର ଦଶ ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ। ଭାର୍ଗବ, ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ, ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ; ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କ ଝିଅ ପ୍ରଭା, ପୁଲୋମାଙ୍କ ଝିଅ ଶଚୀ। ଏହିପରି, ଦିତି ଓ ଦାନୁଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ବିରାଟ କୁଳର କଥା ଦେବମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଅମର ଏକ ପରମ୍ପରା ଉପସ୍ଥାପିତ କରେ।