ମାଆଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ହେବା ସହିତ, ସେ ଏକ ସୁନାର ଆସନ ଉପରେ ବସିଲେ, ଯାହା ହୋତୃ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ଗର୍ଭରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିବାବେଳେ ଏହି ଆସନରେ ବସି ସେ କଥା କହିଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଦେଖି, ମହାର୍ଷି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ବେଦର ପାଞ୍ଚଟି କଥାନୁସାରେ ଋଷିମାନେ ଚିହ୍ନିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଏହି ନାମ ଦେଲେ। ଏପରି ଭାବରେ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ତାଙ୍କର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଛୋଟ ଭାଇ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଏବଂ ଭଉଣୀ ସିଂହିକା, ଯିଏ ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ ହୋଇ ରାହୁଙ୍କ ମାଆ ହେଲେ। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ନାମକ ଦୈତ୍ୟ ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃସାଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା କଲେ, ଉପବାସ ଓ ଶିର ନିମ୍ନକରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଲେ। ତାଙ୍କ ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମା ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ଅମରତ୍ୱ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅମର ହେବାର ଅନୁଗ୍ରହ କଲେ। ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଅଧିକାର କଲେ। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, “ଦାନବ, ଅସୁର ଓ ଦେବମାନେ ସମାନ ହେଉନ୍ତୁ; ମୋତେ ବାୟୁଦେବଙ୍କ ମହାଶକ୍ତି ଦିଅ।” ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ବର ଦେଇ, ଦିବ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ଏହି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦୈତ୍ୟ ପୁରାତନ ପଦ୍ୟରେ ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ। ଯେଉଁଠି ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ବସିଥାନ୍ତି, ସେଠିର ଦେବତାମାନେ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି। ଏଭଳି ଦୈତ୍ୟପତି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅପାର ଥିଲା। ଏହି ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ନରସିଂହ ଅବତାର ହେଲେ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଅବତାର ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ନଖଦ୍ୱାରା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ; ଏହିପାଇଁ ନଖକୁ ପବିତ୍ର ମନାଯାଏ। ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କ ପାଖରେ ପାଞ୍ଚଜଣ ଶୂରବୀର ପୁଅ ଥିଲେ: ଉତ୍କୁର, ଶକୁନି, କଳାନାଭ, ମହାନାଭ ଓ ଭୂତସନ୍ତାପନ। ଏମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ। ଏମାନଙ୍କ ପୁଅ, ନାତି ଓ ବଡ଼ ସଂଖ୍ୟାର ସାଥୀମାନେ "ବାଡେୟ" ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହେଲେ। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଚାରିଜଣ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୁଅ ଥିଲେ: ପ୍ରହ୍ଲାଦ (ଠାରୁ ବଡ଼), ଅନୁହ୍ଲାଦ, ସଂହ୍ରାଦ ଓ ହ୍ରାଦ। ଏବେ ହ୍ରାଦଙ୍କ ନନ୍ଦନମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ହ୍ରାଦଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ: ହ୍ରାଦ ଓ ନିସୁନ୍ଦ। ନିସୁନ୍ଦଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ: ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦ, ଦୁଇଁଜଣେ ଶୂରବୀର। ହ୍ରାଦଙ୍କ ଅନ୍ୟ ପୁଅ: ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନ ଓ ମୂକ। ସୁନ୍ଦଙ୍କ ପୁଅ ମାରୀଚ, ଯିଏ ତାଡକାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ତାଡକାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବ (ରାମ) ବଧ କଲେ; ମୂକକୁ କିରାତ ଧନୁର୍ଧରୀ ବଧ କଲେ। ମହାତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମରେ ଜନ୍ମିଥିବା ତିନି କୋଟି ମଣିବର୍ତ୍ତବାସୀ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଜୟ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବାମପକ୍ଷୀ ଧନୁର୍ଧରୀ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ନିହତ ହେଲେ। ଅନୁହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ବାୟୁ ଓ ଶିନୀବାଳି। ଏମାନଙ୍କ ସହ ଏକ ଲକ୍ଷ ସଂଖ୍ୟାର ଦଳ "ହଲାହଲ" ଭାବେ ପରିଚିତ। ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ବିରୋଚନ, ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚଜଣ ପୁଅ: ଗବେଷ୍ଠି, କଳାନେମି, ଜାମ୍ଭ, ବଶ୍କଳ, ସମ୍ଭୁ। ଏମାନେ ପ୍ରହ୍ଲାଦବଂଶର ପୁଅ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏବେ ଏମାନଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କଥା ଶୁଣ: ଗବେଷ୍ଠିଙ୍କ ପୁଅ: ଶୁମ୍ଭ, ନିଶୁମ୍ଭ, ବିଶ୍ୱକ୍ଷେଣ। ଜାମ୍ଭଙ୍କ ପୁଅ: ଶତଦୁନ୍ଦୁଭି, ଦକ୍ଷ, ଖଣ୍ଡ। ବଶ୍କଳଙ୍କ ପୁଅ: ବିରୋଧ, ମନୁ, ବୃକ୍ଷାୟୁ, କୁଶଳୀମୁଖ। ଏବେ କଳାନେମିଙ୍କ ପୁଅ: ବ୍ରହ୍ମଜିତ, କ୍ଷତ୍ରଜିତ, ଦେବାନ୍ତକ, ନରାନ୍ତକ। ସମ୍ଭୁଙ୍କ ପୁଅ: ଧନୁକ, ଅସିଲୋମ, ନବଳ, ସଗୋମୁଖ, ଗବକ୍ଷ, ଗୋମାନ୍ସ। ବିରୋଚନଙ୍କ ପୁଅ ବଳି, ଶୂର ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ବଳିଙ୍କ ଏକଶତ ପୁଅ ଯେଉଁମାନେ ସବୁ ରାଜା ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାରିଜଣ ପ୍ରମୁଖ: ସହସ୍ରବାହୁ (ଠାରୁ ବଡ଼), ବାଣ, କୁମ୍ଭନାଭ, ଗର୍ଦଭକ୍ଷ, କୁଶି। ବଳିଙ୍କ ଦୁଇଜଣ କନ୍ୟା: ଶକୁନୀ ଓ ପୂତନା। ବଳିଙ୍କ ପୁଅ, ନାତି ଏବଂ ଅନେକ ଶତ-ହଜାର ସଂଖ୍ୟାର ବଂଶଜମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ବଳି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ଦଳ ଶୂର ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ। ବାଣ, ଚନ୍ଦ୍ର, ମନସ୍ ଦ୍ୱାରା ଲୌହିତ୍ୟ ବଂଶ ଚାଲିଆସିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଦିତି, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବାରୁ, କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। କଶ୍ୟପଙ୍କ ମନ ଶାନ୍ତ ହେବା ସହିତ, ଦିତି ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କୁ ବର ଦେବା ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଲେ। ଦିତି ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ବର ଚାହିଲେ। ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମାରୀଚ କଶ୍ୟପ ଦିତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ପବିତ୍ରେ, ତୁମେ ମୋଠାରୁ କ’ଣ ଚାହୁଁଛ?” ଦିତି ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ: “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ ଅଦିତ୍ୟମାନେ ମୋ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ବଧ କରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାଶୀଳ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଧକ ଏକ ପୁଅ ଚାହୁଁଛି। ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିବି, ଆପଣ ମୋତେ ଗର୍ଭାଧାନ ଦିଅ।” ଦିତିଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ମାରୀଚ କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ତଥାସ୍ତୁ, ଭାଗ୍ୟ ତୁମ ସହ ରହୁ। ତୁମେ ପବିତ୍ର ରୁହ, ତୁମେ ଏକ ଉତ୍ତମ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଧକ ପୁଅ କୁ ଜନ୍ମ ଦେବ। ଯଦି ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ରହିପାରିବ, ତେବେ ତୁମର ପୁଅ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।” ଏଭଳି କହି, ଦିବ୍ୟ ମୁନି ତାଙ୍କ ସହ ରହିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କରି, ପୁଣି ତିନି ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସ୍ୱାମୀ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଦିତି ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ ଦୁଃସାଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରିବାରେ ଲାଗିଲେ। ଦିତି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ସବୁଦିନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେବା କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି, କୁଶ, ଇଂଧନ, ଫଳ, ମୂଳ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯୋଗାଇ ଦେଲେ। ମସାଜ ଦେଇ ଏବଂ କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଦିତିଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଦିତି ଏକ ଦିନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ...