ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଶୁକ୍ରବିଜ୍ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ଗର୍ଭକୁ ସେ କହିଲେ, “ତୁମର ଶୁକ୍ର କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ, ଏଠାରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ନାହିଁ।” ଏହିପରି ଗର୍ଭର କଥା ଶୁଣି ବୃହସ୍ପତି କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ କହିଲେ, “ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏହି ସମୟରେ ଏହି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ତୁମେ ଏହି ସମୟରେ ମୋତେ ବାଧା ଦେଲେ, ତେଣୁ ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ଗଢ଼ ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ।” ତା’ପରେ, ମାତୃଗତ ମାର୍ଗ ତଳେ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଶୁକ୍ରବିଜ୍ ଅବରୋଧ କରିଥିଲା, ଯାହାର ଫଳରେ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟରେ ଅଟକିଗଲା। ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା ସାଥି ସାଥି ମମତା କହିଲେ, “ଏହି ଭରଦ୍ୱାଜ ମୁଁ ଏବେ ମୋ ଘରକୁ ଯାଏଁ, ବୃହସ୍ପତି।” ଏହିପରି କହି ମମତା ଚାଲିଗଲେ ଓ ସେଇ ସମୟରେ ଶିଶୁଟିକୁ ଛାଡିଦିଆଗଲା। ଏହିବେଳେ, ‘ଭଲଭାବେ ପାଳନ କର’ ବୋଲି କହିଯିବାରୁ ଭରଦ୍ୱାଜ ଏହି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ମାତା ଓ ପିତା ଦୁହେଁ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ହୋଇଥିବା ଏହି ଶିଶୁକୁ ଦେଖି, ମାରୁତଗଣ ଦୟାବଶତଃ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ନେଇ ନିଅଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, ଭାରତ ମାରୁତମାନେ ସହିତ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଓ ବିଶେଷ କ୍ରିୟାନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ, ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ଅଭିଲାଷା କରୁଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ପୁତ୍ର ପାଇଲେ ନାହିଁ, ସେ ଆଉଥରି ମାରୁତସୋମ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ମାରୁତମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପ୍ରଜ୍ଞାଶାଳୀ ପୁତ୍ର ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରରୂପେ ଦେଇଦେଲେ। ଭାରତ ଏହି ଭରଦ୍ୱାଜ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ, “ମୋ ବଂଶ ପୁନର୍ଜୀବିତ ହେଲା, ମୁଁ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲି, ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ!” ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ବ୍ୟର୍ଥ ଥିଲା, ଏହିକାରଣରୁ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ‘ବିତଥ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏପରିଭାବେ, ଜନ୍ମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭରଦ୍ୱାଜ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଲେ; ସେ ‘ଦ୍ୱିମୁଖ୍ୟାୟନ’ ଦୁଇ ପିତା ସହିତ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛନ୍ତି। ବିତଥ ଜନ୍ମ ନେବା ପରେ, ଭାରତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ବିତଥଙ୍କ ପୃଥିବୀର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ଭୂବମନ୍ୟୁ। ଭୂବମନ୍ୟୁଙ୍କ ଚାରିପୁଏ ପ୍ରକୃତିର ମହାଭୂତ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ: ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ର, ନର, ଗାଗ୍ର, ଓ ଭୀମ। ନରଙ୍କ ପୁଏ ସଂକୃତି, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଏ ଗୁରୁବୀର୍ୟ ଓ ତ୍ରିଦେବ—ଏହିମାନେ ‘ସଂକୃତି’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଗାଗ୍ରଙ୍କ ବଂଶ ଶିନିବଦ୍ଧଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଏହିମାନେ ‘ଗାଗ୍ର୍ୟ’ ନାମରେ ଦ୍ୱିଜ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବରେ ସ୍ମୃତିରେ ଆସନ୍ତି। ଭୀମ ଶୂରବୀର୍ୟ ଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ‘ଭକ୍ତା’ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ; ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ବିଶାଳା ତିନି ପୁଏ ଜନ୍ମଦେଲେ—ତ୍ରୟାରୁଣି, ପୁଷ୍କରିଣି, ଓ ତୃତୀୟ ଜଣେ ବାନର। ପ୍ରଥମ ଦୁଇଜଣେ ମହାମୁନି ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବାନରଟି କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶର ଉତ୍ତମ ନିମିତ୍ତ। ଗାଗ୍ର, ସଂକୃତି, ବୀର୍ୟମାନେ ଦ୍ୱିଜ ହୋଇ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ; ସେମାନେ ଅଙ୍ଗିରସ ଶାଖାରେ ଶରଣ ନେଇଥିଲେ, ଯାହା ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ରଙ୍କ ବଂଶ ଭିତରେ ଗଣନା ହୁଏ। ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ରଙ୍କ ପୁଏ ସୁହୋତ୍ର, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ; ସୁହୋତ୍ରଙ୍କ ପୁଏ ଥିଲେ ହସ୍ତିନ, ଯିଏ ଏହି ସହର ‘ହସ୍ତିନାପୁର’ ନାମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ହସ୍ତିନଙ୍କ ତିନି ପୁଏ—ଅଜାମିଢ, ଦ୍ୱିମିଢ, ଓ ପୁରୁମିଢ—ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନୀ। ଅଜାମିଢଙ୍କ ପୁଏ ଶଭ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୁଳର ରକ୍ଷକ; ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ପରେ ସେମାନେ ଧର୍ମପରାୟଣ ରାଜା ହେଲେ। ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ କୃପାରେ ତାଙ୍କ ବଂଶ ଏପରି: କେଶିନୀଙ୍କୁ ଅଜାମିଢ କନ୍ଥା ନାମକ ପୁଏ ଦେଲେ; ତାଙ୍କ ପୁଏ ମେଧାତିଥି, ତାଙ୍କଠାରୁ କନ୍ଥାୟନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଧୂମିନୀଙ୍କୁ ଅଜାମିଢ ରାଜା ବୃହଦ୍ବସୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ବୃହଦ୍ବସୁଙ୍କ ପୁଏ ବୃହଦ୍ବିଷ୍ଣୁ, ତାଙ୍କ ପୁଏ ବୃହତ୍କର୍ମା, ତାଙ୍କ ପୁଏ ବୃହଦ୍ରଥ। ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କ ପୁଏ ବିଶ୍ୱଜିତ, ସେନାଜିତ ତାଙ୍କ ପୁଏ; ସେନାଜିତଙ୍କ ଚାରି ପୁଏ ଥିଲେ—ରୁଚିରାଶ୍ୱ, କାବ୍ୟ, ଧୃଢ଼ଧନୁ ରାମ, ଓ ବତ୍ସ, ଯିଏ ଅବନ୍ତକ ରାଜା; ଏହିମାନେ ‘ପରିବତ୍ସର’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ରୁଚିରାଶ୍ୱଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପ୍ରଥୁଷେଣ, ତାଙ୍କ ପୁଏ ପର, ପରଙ୍କୁ ନିପା ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ନିପାଙ୍କ ଏକଶ ଶତ ପୁଏ ଥିଲେ, ସେମାନେ ‘ନିପ’ ରାଜା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଂଶସ୍ଥାପକ ରାଜା କୀର୍ତ୍ତିବର୍ଧନ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; କାମ୍ପିଳ୍ୟରେ ରାଜା ସମରା, ଯିଏ ‘ଚେଷ୍ଟ ସମରା’ ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲେ। ସମରଙ୍କ ତିନି ପୁଏ—ପର, ସତ୍ୱଦା, ଏବଂ ଅନ୍ୟଜଣ; ପରଙ୍କ ପୁଏ ଭୃଷ। ଭୃଷଙ୍କ ପୁଏ ସୁକୃତି, ତାଙ୍କ ଉପକର୍ମରେ ବିବ୍ରଜ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ବିବ୍ରଜଙ୍କ ପୁଏ ଅନୂହ, ଯିଏ ଶୁକଙ୍କ ଜାମାତା ଓ ମହାପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଋଷିଙ୍କ ପିତା। ଅନୂହଙ୍କ ପୁଏ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ, ତାଙ୍କ ପୁଏ ଯୋଗସୁନୁ, ଏବଂ ରାଜା ବିଶ୍ୱକ୍ଷେଣ। ବିଭିନ୍ନ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ପୁଏମାନେ ଏଠାରେ ରାଜା ହେଲେ; ବିଶ୍ୱକ୍ଷେଣଙ୍କ ପୁଏ ଉଦକ୍ଷେଣ। ଉଦକ୍ଷେଣଙ୍କ ପୁଏ ଭଲ୍ଲାଟ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ରାଜାଙ୍କୁ ହତ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପୁଏ ଜନମେଜୟ, ଯାହା ପାଇଁ ଉଗ୍ରାୟୁଧ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ରାଜା ନଶ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ। ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା, ଉଗ୍ରାୟୁଧ କାହାର ପୁଏ, କେଉଁ ବଂଶରେ ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ କେଉଁ କାରଣରୁ ସମସ୍ତ ରାଜା ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହେଲେ? ଦ୍ୱିମିଢଙ୍କ ପୁଏ ଯବୀନର, ତାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଦୃଢ଼, ତାଙ୍କ ପୁଏ ସତ୍ୟଧୃତି। ସତ୍ୟଧୃତିଙ୍କ ପୁଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୃଢ଼ନେମି, ତାଙ୍କ ପୁଏ ରାଜା ସୁବର୍ମା। ସୁବର୍ମାଙ୍କ ପୁଏ ସାର୍ବଭୌମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେ ସାର୍ବଭୌମ ଭାବେ ପୃଥିବୀର ଏକମାତ୍ର ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ହେଲେ।