ଏକ ସମୟର କଥା, ରାଜାଙ୍କୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା—“ଯେଉଁଠି ଜନ୍ମର ବୀଜ ରଖାଯାଏ, ସେଉଁଠି ପୁଅ ଯମର ଲୋକରୁ ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ; ଆପଣ ଏଠି ଗର୍ଭର ପୋଷକ, ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିବେନି।” ଭାରତ ତିନି ଜଣ ମହିଳାଙ୍କୁ ଆଠ ଜଣ ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଲେନି—“ଏମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ,” ବୋଲି କହିଲେ। ଏହାରେ, ମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଯମର ଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ; ଏଭଳି ଭାରତଙ୍କ ପାଇଁ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ବିକ୍ରମା ହେଲା। ଏପରେ, ମାରୁତମାନେ ଏକ ପୁଅକୁ ଆଣି ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଦେଲେ; ମାରୁତମାନେ ବଳିଶାଳୀ ବରାଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ଶକ୍ତିରେ ନେଇଯିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ ହେଲା। ଏଠି, ବରାଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ମାରୁତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭାରତଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରିବା ବିବରଣ ଦିଆଯାଏ। ଏକ ଦିନ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଜନ୍ମ ନିକଟ ଥିବା ସମୟରେ, ସେ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କର ଜନ୍ମ ନିକଟ ଭାଇର ସ୍ତ୍ରୀ ମମତାଙ୍କୁ ଦେଖି, “ଏ ଶୋଭାମୟୀ, ତୁମେ ଶରୀରକୁ ଶୃଙ୍ଗାର କର, ମୋତେ ସଂଯୋଗ ଦିଅ,” ବୋଲି କହିଲେ। ମମତା ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମହାଶୟ, ମୁଁ ଗର୍ଭବତୀ; ଗର୍ଭ ପକ୍କ ହୋଇଛି, ଏହାର ସ୍ୱର ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରକାଶ କରୁଛି।” “ଆପଣଙ୍କ ବୀଜ ଅଫଳ ନୁହେଁ, ତଥାପି ଏହା ଅଧର୍ମ,” ମମତା କହିବା ପରେ, ବୃହସ୍ପତି ହସି କହିଲେ, “ତୁମେ କେବେ ମୋର ଶିଶୁ ଭିନୟକୁ ଶିଖାଇବେନି।” ସେ ଜୋର ଦେଇ ମମତାଙ୍କୁ ସଂଯୋଗ କଲେ। ଏହା ଦେଖି, ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶିଶୁ ଆନନ୍ଦରେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ କହିଲା, “ପିତା ବୃହସ୍ପତି, ମୁଁ ଏଠି ପୂର୍ବରୁ ଅଛି।” “ଆପଣଙ୍କ ବୀଜ ଅଫଳ ନୁହେଁ, ଦୁଇ ଜଣ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ନାହିଁ,” ଶିଶୁ କହିବା ପରେ, ବୃହସ୍ପତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ତୁମେ ଏମିତି ସମୟରେ ମୋତେ ବାଧା ଦେଲା, ଯେଉଁ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଏହା ଚାହେ, ତେଣୁ ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା।” ମମତାଙ୍କ ପାଦ ମଧ୍ୟରେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ବୀଜ ଅଟକି ଯାଇଥିଲା, ଏହି ଦୁଇ ମଧ୍ୟରେ ଶିଶୁ ଅଟକି ରହିଥିଲା। ଶିଶୁ ଉତ୍ତିର୍ଣ୍ଣ ହେବା ସହିତ, ମମତା କହିଲେ, “ମୁଁ ମୋ ଘରକୁ ଯାଉଛି, ବୃହସ୍ପତି; ଏହି ହେଉଛି ବରାଦ୍ୱାଜ।” ଏହିଭଳି କହି, ମମତା ଚାଲିଗଲେ, ପୁଅକୁ ତତ୍କ୍ଷଣା ବିସର୍ଜନ କରିଦେଲେ; “ଭଲ ଭାବରେ ଦୟା କର,” ବୋଲି କହାଯିବା ପରେ, ବରାଦ୍ୱାଜ ଏଭଳି ହେଲେ। ମା ଓ ପିତା ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁଅ ଏହିଭଳି ବିସର୍ଜିତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ମାରୁତମାନେ ଦୟାରେ ବରାଦ୍ୱାଜକୁ ନେଇଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଭାରତ ମାରୁତମାନଙ୍କ ସହିତ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ, ପୁଅ ପାଇଁ ଅନେକ ଇଚ୍ଛିତ ଓ ବିଶେଷ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ, ଏହି ପୂଜାରେ ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ମିଳିଲାନି, ସେ ପୁନି ମାରୁତସୋମ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ, ମାରୁତମାନେ ଭାରତଙ୍କୁ ଖୁସି ହୋଇ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପ୍ରଜ୍ଞାଶୀଳ ପୁଅ ବରାଦ୍ୱାଜକୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ଦେଲେ। ଏପରେ, ଭାରତ ଅନନ୍ଦରେ କହିଲେ, “ମୋ ବଂଶ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା, ତୁମେ ମୋ ଆତ୍ମସାନ୍ତି ଅଟୁଟ କରିଛ।” ପୂର୍ବରୁ ସନ୍ତାନ ଉପଜାଇବା ଅଫଳ ଥିଲା; ଏହି କାରଣରେ ବରାଦ୍ୱାଜକୁ ‘ବିତଥ’ ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ। ଏଭଳି, ବରାଦ୍ୱାଜ ଜନ୍ମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିନ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଲେ; ସେ ‘ଦ୍ୱିମୁଖ୍ୟାୟନ’ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି—ଯେଉଁଠି ଦୁଇ ଜଣ ପିତା ଅଛନ୍ତି। ବିତଥ ଜନ୍ମ ହେବା ପରେ, ଭାରତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ବିତଥଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭୂବମନ୍ୟୁ ହେଲେ। ଭୂବମନ୍ୟୁଙ୍କ ଚାରି ଜଣ ପୁଅ ବଡ଼ ପ୍ରକୃତି ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ର, ଶୂର ଶୂର, ନରା, ଓ ଗାଗ୍ରା। ନରାଙ୍କ ପୁଅ ସଂକୃତି; ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଗୁରୁବୀର୍ୟ ଓ ତ୍ରିଦେବ, ସଂକୃତିମାନେ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଗାଗ୍ରାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଶିନିବଦ୍ଧରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେମାନେ ‘ଗାଗ୍ର୍ୟ’ ଭାବରେ ଦ୍ୱିଜ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। ଭୀମ, ବଡ଼ ଶୂରତାର ପୁଅ, ଏକ ଭକ୍ତା ଭାବରେ ପରିଚିତ; ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ବିଶାଳା ତିନି ଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ତ୍ରୟାରୁଣି, ପୁଷ୍କରିଣୀ, ଏବଂ ତୃତୀୟ ଏକ ବାନର। ଏହି ଦୁଇ ଜଣ ବଡ଼ ଋଷି, ବାନର ମହା କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶର। ଗାଗ୍ର୍ୟ, ସଂକୃତି, ଓ ବୀର୍ୟମାନେ ଦ୍ୱିଜ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ; ସେମାନେ ଅଙ୍ଗିରସ ଶାଖାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ଯାହା ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ। ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ସୁହୋତ୍ର, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ; ସୁହୋତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ହାସ୍ତିନ, ଯାହା ଏହି ସହର ‘ହାସ୍ତିନାପୁର’ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ହାସ୍ତିନଙ୍କର ତିନି ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ—ଅଜମିଧ, ଦ୍ୱିମିଧ, ଓ ପୁରୁମିଧ—ସମସ୍ତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ। ଅଜମିଧଙ୍କ ପୁଅ ଶଭା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ; ବଡ଼ ତପସ୍ୟା ପରେ, ସମସ୍ତେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ହେଲେ। ବରାଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଦୟାରେ, ତାଙ୍କ ବଂଶର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣ ଶୁଣ: କେଶିନୀରେ, ଅଜମିଧ କନ୍ଥାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ମେଧାତିଥି; ତାଙ୍କଠାରୁ କନ୍ଥାୟନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଧୂମିନୀରେ, ଅଜମିଧ ବ୍ରିହଦ୍ବସୁ ରାଜାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ବ୍ରିହଦ୍ବସୁଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ରିହଦ୍ବିଷ୍ଣୁ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ରିହତ୍କର୍ମା, ତାଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ରିହଦ୍ରଥ। ବ୍ରିହଦ୍ରଥଙ୍କ ପୁଅ ବିଶ୍ୱଜିତ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ସେନଜିତ; ସେନଜିତଙ୍କ ଚାରି ଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ—ରୁଚିରାଶ୍ୱ, କାବ୍ୟ, ଦୃଢ଼ଧନୁ ରାମା, ଓ ବତ୍ସା, ଅବନ୍ତକ ରାଜା; ସେମାନେ ‘ପରିବତ୍ସର’ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ରୁଚିରାଶ୍ୱଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପୃଥୁଶେନ, ବଡ଼ କୀର୍ତିଶାଳୀ; ପୃଥୁଶେନଙ୍କ ପୁଅ ପରା, ତାଙ୍କଠାରୁ ନିପା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଶୁଣାଯାଏ, ତାଙ୍କର ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ; ସମସ୍ତ ରାଜା ‘ନିପା’ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିବା ରାଜା କୀର୍ତିବର୍ଧନ; କାମ୍ପିଳ୍ୟରେ, ସମରା ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ‘ଚେଷ୍ଟ ସମରା’ ଭାବରେ ପରିଚିତ।