ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ବିଜୟ। ବିଜୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୃତି, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୃତବ୍ରତ। ଧୃତବ୍ରତଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଲେ ସତ୍ୟକର୍ମ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସତ୍ୟକର୍ମଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଧିରଥ, ଏକ ରଥୀ। ଅଧିରଥ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦତ୍ତକ ନେଇଥିଲେ, ଏହିପରି ଭାବରେ କର୍ଣ୍ଣ ଏକ ରଥୀର ପୁତ୍ର ହେବାର ସମ୍ବୃତି ମିଳିଲା। ଏଠାରେ କର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ବନ୍ଧି ଯେଉଁ ସମସ୍ତ କଥା ଆପଣଙ୍କୁ କହିଛି। ଏଠାରେ ଅଙ୍ଗ ରାଜାମାନ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ତରଧିକାରୀମାନେ ରେଖାଗତ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଲେ। ଏବେ ପୁରୁ ରାଜବଂଶର ଉତ୍ତରଧିକାରୀମାନେ ସମ୍ବନ୍ଧି ଖୁବ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ସୂତ କହିଲେ—ପୁରୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଜନମେଜୟ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅବିଦ୍ଧ, ଯିଏ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଜିତିଥିଲେ। ଅବିଦ୍ଧଙ୍କୁ ପ୍ରବୀର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମନସ୍ୟୁ। ମନସ୍ୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜା ଜୟଦ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୁନ୍ଧୁ, ଏକ ମହାନ ରାଜା। ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ବହୁଗବି, ବହୁଗବିଙ୍କ ପୁତ୍ର ସଞ୍ଜାତି। ଏବେ ସଞ୍ଜାତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ରୌଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ସମ୍ବନ୍ଧି ଶୁଣନ୍ତୁ। ରୌଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଘୃତାଚୀ ଅପ୍ସରା ଦଶ ପୁତ୍ର ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ସପ୍ତ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ରାଜେୟୁ, କୃତେୟୁ, ବକ୍ଷେୟୁ, ସ୍ଥଣ୍ଡିଳେୟୁ, ଘୃତେୟୁ, ଜାଳେୟୁ, ସ୍ଥଳେୟୁ। ଅନ୍ୟ ତିନି ହେଲେ—ଧର୍ମେୟୁ, ସନ୍ନତେୟୁ, ଭନେୟୁ; ଏହିପରି ଦଶ। ରୁଦ୍ର, ଶୂଦ୍ର, ମଦ୍ର, ଶୁଭା, ଜାମଲଜା, ତଳା, ଖଳା, ଗୋପଜଳା, ତାମ୍ରରସା, ରତ୍ନକୁଟି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଏହି ବଂଶର ଆତ୍ରେୟ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଭାକର ନାମକ ଏକ ଅଧିପତି ଥିଲେ; ରାଜର୍ଷି ଅନାଦୃଷ୍ଟ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ରିବେୟୁ। ରିବେୟୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଝ୍ୱଳନା, ତକ୍ଷକଙ୍କ କନ୍ୟା; ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠା ମହିଳାରେ ରାଜର୍ଷି ଏକ ପୁତ୍ର ରନ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ। ରନ୍ତି, ନର ଓ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତିନି ନ୍ୟାୟବାନ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ—ତ୍ରସୂ, ପ୍ରତିରଥ, ଧ୍ରୁବ (ଅତି ଧର୍ମିକ)। ଗୌରୀ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନ୍ୟା, ମାନ୍ଧାତୃଙ୍କ ଶୁଭା ମାତା। ପ୍ରତିରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୁର୍ୟ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର କଣ୍ଠ। ମେଧାତିଥି, ଏକ ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର; କଣ୍ଠରୁ କଣ୍ଠାୟନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ବଂଶରେ ଏକ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ଯିଏ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ତ୍ରସୂଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ମାଲିନ, ଏକ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ; ତାଙ୍କୁ ଉପଦାତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଚାରି ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ସୁଷ୍ମନ୍ତ, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରବୀର, ଅନଘ। ପରେ ଏକ ଚକ୍ରବର୍ତି ରାଜା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ—ଦୌଷ୍ୟନ୍ତି, ରାଜାମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ। ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ପୁତ୍ର ଭାରତ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯାହାଠାରୁ ଏହି ଦେଶ 'ଭାରତ' ନାମରେ ପରିଚିତ। ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କୁ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ଶବ୍ଦ କହିଲା—"ମାତା ହେଉଛନ୍ତି ଫୁକା, ପିତା ହେଉଛନ୍ତି ପୁତ୍ର; ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେଉଁଠି ତୁମେ ଅଛ; 'ତୁମର ପୁତ୍ରକୁ ଗ୍ରହଣ କର', ଶକୁନ୍ତଳା ଏହିପରି ସତ୍ୟ କହିଲେ।" "ଯେଉଁଜଣ ମିଳି ଦେଉଛନ୍ତି, ସେ ପୁତ୍ରକୁ ଯମ ଲୋକରୁ ନେଇଆସନ୍ତି; ଆପଣ ଗର୍ଭକୁ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି, ଶକୁନ୍ତଳାକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।" ଭାରତ ତିନି ଜନା ମହିଳା ଠାରୁ ନଉ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ରାଜା ସେମାନେକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ, କହିଲେ—"ଏମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।" ଏହାପରେ ସେମାନେ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ପୁତ୍ରମାନେକୁ ଯମ ଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ; ଏପରି ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ପୁତ୍ରର ଜନ୍ମ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ହେଲା। ପରେ ମାରୁତମାନେ ଆଣି, ପୁତ୍ରକୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଦେଲେ; ମାରୁତମାନେ ଭରଦ୍ୱାଜକୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରି, ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଥିଲେ। ଏଠାରେ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ମାରୁତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭାରତଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି। ଯେବେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଜନ୍ମ ନିକଟ, ଋଷି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ଭାଇଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ ଦେଖି ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—"ତୁମ ଦେହକୁ ଶୃଙ୍ଗାର କର, ମୋତେ ସଂଯୋଗ ଦିଅ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ କହିଲେ—"ମହାର୍ଜ, ମୁଁ ଗର୍ଭବତୀ; ଗର୍ଭ ପକ୍କ ହୋଇଛି, ତାଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ବ୍ରହ୍ମ କଥା କହୁଛି।" "ଆପଣଙ୍କ ଶୁକ୍ର ଅଚ୍ୟୁତ, କିନ୍ତୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅଧର୍ମିକ," ସେ କହିଲେ; ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ବୃହସ୍ପତି ହସି କହିଲେ। "ତୁମେ କେବେ ବିନୟକୁ ଅନୁଶିକ୍ଷଣ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ;" ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ସଂଯୋଗ ପାଇଁ ଜୋର କଲେ। ତାହାପରେ ଗର୍ଭ ଆନନ୍ଦରେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ—"ପିତା ବୃହସ୍ପତି, ମୁଁ ଏଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ଅଛି।" "ଆପଣଙ୍କ ଶୁକ୍ର ଅଚ୍ୟୁତ, ଦୁଇ ଜଣଙ୍କୁ ସ୍ଥାନ ନାହିଁ;" ଏପରି ଗର୍ଭ କହିଲା, ବୃହସ୍ପତି କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। "ତୁମେ ଏପରି ସମୟରେ ମୋତେ ବାଧା ଦେଲା, ଯେବେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏହି ଇଚ୍ଛା କରେ, ତେଣୁ ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା।" ମାତାଙ୍କ ପାଦ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ପଥ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଶୁକ୍ର ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦ ହେଲା, ଏହିପରି ଶିଶୁ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଟକି ରହିଲା। ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଇ ଦେଖି, ମମତା କହିଲେ—"ମୁଁ ମୋ ଘରକୁ ଯାଉଛି, ବୃହସ୍ପତି; ଏହି ଭରଦ୍ୱାଜ।" ଏପରି କହି, ସେ ଚାଲିଗଲା, ଶିଶୁ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପରିତ୍ୟକ୍ତ ହେଲା; "ଭଲ ଭାବରେ ଧର," ଏପରି କହାଯିବା ପରେ ଭରଦ୍ୱାଜ ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ମାତା ଓ ପିତା ଦୁଇ ଜଣା ଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟକ୍ତ ଶିଶୁକୁ ଦେଖି, ମାରୁତମାନେ ଦୟାବଶତାରେ ଭରଦ୍ୱାଜକୁ ନେଇଗଲେ। ସେ ସମୟରେ ଭାରତ ମାରୁତମାନେ ସହିତ ଯଜ୍ଞ କରି, ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଇଚ୍ଛିତ ଓ ବୈଦିକ କ୍ରିୟା କରୁଥିଲେ। ଯେବେ ଏହି ଅଧିପତି, ଯଜ୍ଞ କରି ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ର ପାଇଲେ ନାହିଁ, ସେ ପୁନି ମାରୁତସୋମ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ମାରୁତମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ତାପରେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଜ୍ଞାନୀ ପୁତ୍ର ଭରଦ୍ୱାଜକୁ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଦେଲେ। ଏପରି ଭାରତ, ଭରଦ୍ୱାଜକୁ ପୁତ୍ର ଭାବେ ପାଇ, କହିଲେ—"ଏବେ ମୋ ବଂଶ ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ଏ ଦୀପ୍ତିମାନ!