ଏହି କଥାର ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଧର୍ମରଥ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜାଙ୍କୁ ନେଇ, ଯିଁଠାରେ ସେ ବିଶ୍ଣୁପଦ ପର୍ବତରେ ବିଶେଷ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୋମ ଏକାସାଥି ସୋମରସ ପାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଧର୍ମରଥଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଚିତ୍ରରଥ, ଚିତ୍ରରଥଙ୍କ ପୁଅ ଦଶରଥ, ଯିଁଠାରେ ଲୋମପାଦ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଥିଲେ ଶାନ୍ତା। ଦଶରଥଙ୍କ ଏକ ବିର ଓ ବିଶାଳ ମନସ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯିଁଠାରେ ଋଷ୍ୟଶ୍ରଙ୍ଗଙ୍କ ଆଶିର୍ବାଦରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଂଶକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଚତୁରଙ୍ଗ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ପୁଅ ପୃଥୁଲାଶ ଥିଲେ। ପୃଥୁଲାଶଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଚମ୍ପା, ଯାହାଠାରୁ ଚମ୍ପାବତୀ ନାଗର ଉପସ୍ଥିତି ହେଲା, ଯେଉଁଠି ଚାରିବର୍ଗ ଜନସମାଜ ବସୁଥିଲେ। ସେଠି ସେ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରୁଥିଲେ, ଧର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତ ଥିଲେ। ତଣ୍ଡିକରଥଙ୍କ ପୁଅ ଭାରଣ, ଯାହାକୁ ଶକ୍ରଭାରଣ କୁହାଯାଏ, ସେ ମନ୍ଧୋର ରଥ ଆଣିଥିଲେ। ହର୍ୟଙ୍ଗଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭଦ୍ରରଥ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ବୃହତ୍କର୍ମା, ଏବଂ ବୃହଦ୍ରଥ ତାଙ୍କ ପୁଅ। ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କୁ ବୃହନ୍ମନା ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ହେଲେ—ଜୟଦ୍ରଥ। ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ରଢ଼ରଥ, ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱଜିତ ଜନମେଜୟ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି ବଂଶର ଅନ୍ୟ ଏକ ଶାଖା ଅଙ୍ଗ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହାଠାରୁ କର୍ଣ୍ଣ ରାଜା ହେଲେ। କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଶୂରସେନ, ଯିଁଠାରେ ଦ୍ୱିଜ କୁହାଯାଏ। ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି, କର୍ଣ୍ଣ କିପରି ସୂତପୁତ୍ର ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଅଙ୍ଗ ବଂଶର ସନ୍ତାନ? ଏହାର ବିସ୍ତୃତ କଥା ଏଠି କୁହାଯାଉଛି। ବୃହଦ୍ଭାନୁଙ୍କ ପୁଅ ବୃହନ୍ମନା, ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ଚେଦି କନ୍ୟା ଘରେ ଥିଲେ—ଯଶୋଦେବୀ ଓ ସତ୍ୟା। ଯଶୋଦେବୀଙ୍କୁ ଜୟଦ୍ରଥ ଓ ସତ୍ୟାଙ୍କୁ ବିଜୟ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ। ବିଜୟଙ୍କୁ ଧୃତି, ଧୃତିଙ୍କୁ ଧୃତବ୍ରତ, ଧୃତବ୍ରତଙ୍କୁ ସତ୍ୟକର୍ମା, ଯିଁଠାରେ ବଡ଼ କର୍ମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସତ୍ୟକର୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଅଧିରଥ, ଯିଁଠାରେ ରଥଚାଳକ ଥିଲେ। ସେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦତ୍ତକ ନେଇଥିଲେ, ଏହିପରି କର୍ଣ୍ଣ ସୂତପୁତ୍ର ହେଲେ। ଏହିଭଳି ଅଙ୍ଗ ବଂଶର ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି। ଏବେ ପୁରୁ ବଂଶର କଥା ଆସେ। ପୁରୁଙ୍କ ପୁଅ ଜନମେଜୟ, ଯିଁଠାରେ ବଳଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅବିଦ୍ଧ, ଯିଁଠାରେ ପୂର୍ବ ଦିଗ ଜୟ କରିଥିଲେ। ଅବିଦ୍ଧଙ୍କୁ ପ୍ରବୀର, ପ୍ରବୀରଙ୍କୁ ମନସ୍ୟୁ, ମନସ୍ୟୁଙ୍କୁ ଜୟଦ, ତାଙ୍କୁ ଧୁନ୍ଧୁ ନାମକ ରାଜା ହେଲେ। ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କ ପୁଅ ବହୁଗାବି, ତାଙ୍କ ପୁଅ ସଞ୍ଜାତି। ସଞ୍ଜାତିଙ୍କ ପୁଅ ରୌଦ୍ରାଶ୍ୱ, ଯିଁଠାରେ ଅପ୍ସରା ଘୃତାଚୀଙ୍କ ଦଶ ପୁଅ ଥିଲେ—ରଜେୟୁ, କୃତେୟୁ, ବକ୍ଷେୟୁ, ସ୍ଥଣ୍ଡିଳେୟୁ, ଘୃତେୟୁ, ଜଳେୟୁ, ସ୍ଥଳେୟୁ, ଧର୍ମେୟୁ, ସନ୍ନତେୟୁ, ଓ ବନେୟୁ। ଏହାସହିତ ରୁଦ୍ର, ଶୂଦ୍ର, ମଦ୍ର, ଶୁଭା, ଜାମଲଜା, ତଳା, ଖଳା, ଗୋପଜଳା, ତାମ୍ରରସା, ରତ୍ନକୂଟୀ ପ୍ରଭୃତି ଅଞ୍ଚଳର ଉଲ୍ଲେଖ ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି। ଏହି ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଆତ୍ରେୟ ବଂଶର ପ୍ରଭାକର ନାମକ ଏକ ଅଧିପତି ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅନାଦୃଷ୍ଟ ନାମକ ରାଜା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ରିବେୟୁ। ରିବେୟୁଙ୍କ ରାଣୀ ଥିଲେ ଜ୍ୱଳନା, ଯିଁଠାରେ ତକ୍ଷକଙ୍କ କନ୍ୟା। ଏହି ମହାନ ନାରୀରେ ରାଜା ଏକ ପୁଅ ରନ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ନର ଓ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପୁଅ ରନ୍ତି, ତିନିଜଣ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ଥିଲେ—ତ୍ରସୂ, ପ୍ରତିରଥ, ଓ ଧୃବ। ଗୌରୀ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନ୍ୟା ମାନ୍ଧାତୃଙ୍କ ମାତା ଥିଲେ। ପ୍ରତିରଥଙ୍କ ପୁଅ ଧୁର୍ୟ, ତାଙ୍କୁ କଣ୍ଠ, ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଋଷି ମେଧାତିଥି, ତାଙ୍କୁ କାଣ୍ଠାୟନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଂଶର ଉତ୍ପତ୍ତି। ତ୍ରସୂଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁଅ ମଳିନ, ଯିଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଉପଦାତ ଏବଂ ଚାରି ପୁଅ ହେଲେ—ସୁଷ୍ମନ୍ତ, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରବୀର, ଓ ଅନଘ। ପରେ ଦୌଷ୍ୟନ୍ତି ନାମକ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଭାରତ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ନାମରେ ଏହି ଭୂମିକୁ 'ଭାରତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କୁ ଏକ ଦେବବାଣୀ ଶୁଣାଯାଇଥିଲା—"ମାତା ହେଉଛି ଧୂନା, ପିତା ହେଉଛି ପୁଅ, ଯିଏ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ସେ ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ। ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ତୁମ ପୁଅକୁ ଗ୍ରହଣ କର", ଶକୁନ୍ତଳା ଏହି ଶତ୍ୟ କଥା କହିଥିଲେ। ଏହି ଭଳି, ଯିଏ ବୀଜ ଦେଉଛି, ସେ ପୁଅକୁ ଯମ ଲୋକରୁ ନେଇ ଯାଏ; ଏବଂ ତୁମେ ଗର୍ଭର ପୋଷକ, ଶକୁନ୍ତଳାକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଭାରତ ତିନିଜଣ ମହିଳାଠାରୁ ନଉଜଣ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଜା ସେମାନେ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ଏହିରେ ମାନ୍ୟା ମାନ୍ୟା ମାନ୍ୟା ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଯମ ଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ, ଏହିପରି ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ଜନ୍ମ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ବିସ୍ତୃତ ହେଲା। ପରେ, ମାରୁତମାନେ ଏକ ପୁଅକୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଦେଇଲେ, ଏହିଭଳି ବ୍ୟାପକ ଯଜ୍ଞଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭୃଗୁବଂଶୀ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ମାରୁତମାନେ ଭାରତଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚାଇଦେଲେ। ଏଠି, ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଜନ୍ମ ଏବଂ ମାରୁତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭାରତଙ୍କୁ ଆଣିବାର କଥା ବିବରଣ କରାଯାଇଛି। ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଭାଉଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଗର୍ଭବତୀ ଥିଲେ, ବୃହସ୍ପତି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ—"ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମ ଦେହ ଶୋଭାୟମାନ କର, ମୋତେ ସାଙ୍ଗ ଦିଅ।" ତାହାର ଉତ୍ତର ଦେଇ ସେ କହିଲେ—"ମହାନ, ମୁଁ ଗର୍ଭବତୀ, ଏହି ଗର୍ଭ ପକ୍କ ହୋଇଛି ଓ ବ୍ରହ୍ମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛି।" ସେ କହିଲେ—"ଆପଣଙ୍କର ବୀଜ ଅଫଳ ନୁହଁ, କିନ୍ତୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅଧର୍ମ," ତାହାର ଉତ୍ତରରେ ବୃହସ୍ପତି ହସି କହିଲେ—"ତୁମେ କେବେ ବିନୟକୁ କିଛି ଶିଖାଅ ନାହିଁ," ଏହିପରି କହି, ସେ ତାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ନିକଟସ୍ଥ ହେଲେ। ତେବେ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ—"ପିତା ବୃହସ୍ପତି, ମୁଁ ଏଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ଥିଲି।