ଏହି ଉତ୍ତମ ଗାଥାରେ, ବଳି, ବିରୋଚନଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଦେଖିଲେ ଯେ ଦୁଇଜଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରବୀଣ ପୁରୁଷ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ବଳି ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏମାନେ ମୋର।" ମୁନି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ନୁହେଁ", କିନ୍ତୁ ବଳି ପୁନି କହିଲେ, "ଏମାନେ ମୋର।" ତେଣୁ ମୁନି ଖୋଲାସା କଲେ, "ଏହି ଦୁଇଜଣ ଶୂଦ୍ର ଜନନୀର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତୁମ ପାଇଁ ରହସ୍ୟ ଭାବେ ଆସିଛନ୍ତି।" ମୁନି ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ ଯେ ବଳିଙ୍କ ରାନୀ ସୁଦେଷ୍ଣା, ତାଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ଧ ବୋଲି ଭାବି, ଅପମାନ ସୂଚକ ଭାବରେ ତାଙ୍କ ଶୂଦ୍ର ଦାସୀକୁ ପଠାଇଥିଲେ। ବଳି ଏହି ଦେଖି ମୁନିଙ୍କୁ ପୁନି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ରାନୀ ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କୁ ତ୍ରୁଟି ପାଇଁ ତାଡ଼ନା କଲେ। ଏହାପରେ ବଳି ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଶୃଙ୍ଗାରିତ କରି ମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଇଲେ। ମୁନି ଦୀର୍ଘତମାସ୍ ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଶୁଭେ, ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଦହି ଓ ଲୁଣ ମିଶ୍ରିତ ପଦାର୍ଥ, ଏହି ନଗ୍ନ ବସ୍ତୁ, ପାଦରୁ ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପମାନ ବିନା ଚାଟିବେ, ତେବେ ତୁମେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ପୁଅ ପାଇବେ।" ରାନୀ ସବୁ କଥା ମୁନିଙ୍କ କହିବାନୁସାରେ କଲେ, କିନ୍ତୁ ମଳ ଚାଟିବାବେଳେ ଘୃଣା ହେଲା ଓ ତାହା ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ମୁନି କହିଲେ, "ଶୁଭେ, ଏହି କାରଣରୁ ତୁମର ପ୍ରଥମ ପୁଅ ମଳ ବିନା ହେବେ।" ତାପରେ ସୁଦେଷ୍ଣା ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଭଗବନ୍, ମୋତେ ଏପରି ପୁଅ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।" ମୁନି କହିଲେ, "ଏହି ତୁମ ଦୋଷ, ଏହା ଅନ୍ୟଥା ହେବ ନାହିଁ। ତଥାପି, ଶୁଭେ, ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ପୁଅ ଦେଉଛି।" "ମଳ ବିନା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କିଛି ତ୍ରୁଟି ସହିତ ହେବେ।" ଏହା କହି, ମୁନି ତାଙ୍କର ଗର୍ଭକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। "ତୁମେ ଆଜି ମୋ ହାତରୁ ଯେ ଦହି ଖାଇଛ, ଶୁଭସ୍ମିତେ, ସେ ଭଳି ତୁମର ଗର୍ଭ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ସାଗର ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ତୁମେ ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ପାଇବେ, ସେମାନେ ଦେବପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସମାନ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ପ୍ରବଳ, ଯଜ୍ଞ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ।" ଏହିପରି ଭାବେ ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଅଙ୍ଗ ନାମକ ପୁଅ ହେଲା, ତାହାଠାରୁ ବଂଗ, ପୁନି କଳିଙ୍ଗ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, ବଳିଙ୍କ ବଂଶରେ ଏହି ପାଞ୍ଚ ପୁଅର ଜନ୍ମ ହେଲା, ଏମାନେ ପୂର୍ବରୁ ବଳି ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘତମାସ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ କିଛି କାରଣରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘତମାସ୍ଙ୍କ ସନ୍ତାନ ବଞ୍ଚିତ ହେଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ନିଜ ଜନନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସନ୍ତାନ ନ ହେବା ପାଇଁ। ପରେ ସେ ମାନବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତାନ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହାରେ ସୁରଭି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଦୀର୍ଘତମାସ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଗୋମାତାଙ୍କ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ତେଣୁ ମୁଁ ଖୁସି ହୋଇଛି, ଏବଂ ଏହି ନ୍ୟାୟ ଅନୁଯାୟୀ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି।" "ଏହିପାଇଁ ଆଜି ମୁଁ ତୁମର ଗାଢ଼ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରୁଛି—ଦେଖ; ଏବଂ ବାର୍ହସ୍ପତ୍ୟ ଯେଉଁ ସଂକଟ ତୁମ ଦେହରେ ଅଛି, ତାହା ମଧ୍ୟ ଦୂର କରିଦେଉଛି।" ସେ ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ୱାସରେ ନେଇ ଦୂର କଲେ; ଏହି ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ସହିତ ସେ ଅନ୍ଧକାର ନଶ୍ୱର କରି ଦେଖିପାରିଲେ। ତାପରେ ଦୀର୍ଘତମାସ୍ ଯୁବକ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଦୃଷ୍ଟିଶାଳୀ ହେଲେ; ଗୋମାନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ଗୌତମ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ଏହାପରେ କକ୍ଷୀବାନ୍ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସହ ଅପର ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଗଲେ ଓ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ମହାତ୍ପ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ସେ ଅନ୍ଧକାରରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଦୋଷ ଛାଡ଼ି, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ହେଲେ। ତାପରେ ପିତା କହିଲେ, "ପୁତ୍ର, ମୋତେ ପୁଅ ମିଳିଛି; ଓ ଉତ୍ତମ, ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।" ସ୍ୱୟଂ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, କକ୍ଷୀବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ ସେ ହଜାର ପୁଅ ପାଇଲେ। ସେମାନେ କକ୍ଷୀବାନଙ୍କ ପୁଅ, ଗୌତମ ନାମରେ ପରିଚିତ ଏବଂ କଳାବର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ। ଏହି ଭାବେ ବଳିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୀର୍ଘତମାସ୍ଙ୍କ କଥା କହାଯାଇଛି। ଏହି ଦୁଇ ବଂଶର ସମ୍ମିଳନ ଓ ପ୍ରବାହ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି; ବଳି ଏଠାରେ ସେଇ ପଞ୍ଚ ନିର୍ମଳ ପୁଅଙ୍କୁ ସ୍ଥାପିତ କଲେ। ସେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗସିଧ୍ଧ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖା ନଦେଇ, ଯୋଗରେ ଲୀନ ରହି, ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ଏଠି ଅଙ୍ଗବଂଶର ରାଜା ମହାର୍ଷି ଅଙ୍ଗଙ୍କ ଅନୁସୂତିରେ ଦଧିବାହନ ନାମକ ରାଜା ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ; ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କ ତ୍ରୁଟିରୁ ଅନପାନ ନାମକ ରାଜା ହେଲେ। ଅନପାନଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଦିବିରଥ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଧର୍ମରଥ, ଯିଏ ବିଶ୍ନୁପଦ ପର୍ବତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ସୋମରସ ପାନ କରିଥିଲେ। ଧର୍ମରଥଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଚିତ୍ରରଥ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ଦଶରଥ, ଯିଏ ଲୋମପାଦ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଝିଅ ଥିଲେ ଶାନ୍ତା। ଏହି ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ, ଚତୁରଙ୍ଗ, ରିଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କ କୃପାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି, ବଂଶକୁ ବୃଦ୍ଧି କଲେ। ତାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ପୁଅ ପୃଥୁଲାଶ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଚମ୍ପା। ଚମ୍ପାବତୀ ନଗରୀ, ଯାହାକୁ ଚମ୍ପା କୁହାଯାଏ, ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ସେଠି ସିଠି ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ନିଜ ଧର୍ମ କରୁଥିଲେ, ଧର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଲୀନ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଥିଲେ। ତଣ୍ଡିକରଥଙ୍କ ପୁଅ ଭାରଣ, ଯିଏ ଶକ୍ରଭାରଣ ଭାବରେ ଖ୍ୟାତ, ମନ୍ଧୋର ଯାନ ନେଇ ଭୂମିକୁ ଉତ୍ତମ ଦେଲେ। ହର୍ୟଙ୍ଗଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭଦ୍ରରଥ ଥିଲେ। ଭଦ୍ରରଥଙ୍କ ପୁଅ ବୃହତ୍କର୍ମା, ପ୍ରଜାପତି। ବୃହଦ୍ରଥ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ତାଙ୍କଠାରୁ ବୃହନ୍ମନା। ବୃହନ୍ମନାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ହେଲେ, ଯାହାର ନାମ ଜୟଦ୍ରଥ। ତାଙ୍କଠାରୁ ରାଜା ଋଢରଥ, ତାଙ୍କଠାରୁ ବିଶ୍ୱଜିତ ଜନମେଜୟ। ଏହି ବଂଶର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଙ୍ଗମାନ୍ୟଙ୍କୁ ରାଜା କର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଶୂରସେନ, ଯିଏ ଦ୍ୱିଜ ଭାବେ ଖ୍ୟାତ। କର୍ଣ୍ଣ, ଯିଏ ସୂତପୁତ୍ର ଥିଲେ, କିପରି ଅଙ୍ଗବଂଶର ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଲେ—ଏହା ଶ୍ରବଣ କରିବାକୁ ଲୋକମାନେ ଅନୁରୋଧ କଲେ, କାରଣ ଆପଣ ଏହାରେ ପାରଙ୍ଗତ। ବୃହଦ୍ଭାନୁଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ବୃହନ୍ମନା; ତାଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ସ୍ତ୍ରୀ, ଦୁଇଜଣେ ଚେଦିୟ ରାଜପୁତ୍ରୀ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମଦେଲେ।