ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବିଦେଶୀ ଦେଶମାନଙ୍କର ଶାସକମାନେ ବସବାସ କରୁଥିଲେ । ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନୁଙ୍କର ତିନି ଜଣ ମହାନ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ଥିଲେ । ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି—ସଭାନର, ପକ୍ଷ ଏବଂ ପରପକ୍ଷ । ସଭାନରଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା କାଳାନଳ । ଏହି କାଳାନଳଙ୍କ ପରେ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଶୃଞ୍ଜୟ, ଯିଏ କାଳାଗ୍ନି ପରି ଶୁଭ୍ର ଚରିତ୍ରର ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ । ଏହି ଶୃଞ୍ଜୟଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ପୁରଞ୍ଜୟ, ଯିଏ ଏକ ପ୍ରବଳ ଏବଂ ପରାକ୍ରମୀ ରାଜା ଥିଲେ । ପୁରଞ୍ଜୟଙ୍କ ପୁଅ ଜନମେଜୟ ଥିଲେ, ଯିଏ ବିଶାଳ ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ । ଏହି ରାଜା ଋଷି ଜନମେଜୟଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ମହାଶାଳ, ଯିଏ ପରେ ରାଜା ହେଲେ । ଏହି ମହାଶାଳଙ୍କ ପୁଅ ମହାମନା ଥିଲେ, ଯିଏ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ସମାନ ମହିମା ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ । ମହାମନା ସାପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଏକଚକ୍ରଦେବତା ଏବଂ ମହାପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରାଜା ଥିଲେ । ସେ ଦୁଇ ଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଉଶୀନର ଓ ତିତିକ୍ଷୁ । ଉଶୀନର ଧର୍ମଜ୍ଞ ଥିଲେ, ତିତିକ୍ଷୁ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ । ଉଶୀନରଙ୍କ ପଞ୍ଚଜନ୍ୟା ରାଜର୍ଷି ପ୍ରଜାର ଅନୁବଂଶ ଥିଲେ । ଉଶୀନରଙ୍କ ପଞ୍ଚ ଝିଅ—ମୃଗା, କ୍ରମୀ, ନଭା, ଦର୍ବା ଓ ଦୃଷଦ୍ବତୀ—ଏହି ପଞ୍ଚ ଝିଅଠାରୁ ପଞ୍ଚ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ନିଜ କୁଳର ଅଗ୍ରଣୀ ହେଲେ, ତାପସ୍ୟା ଓ ଧର୍ମରେ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ । ମୃଗାଙ୍କ ପୁଅ ମୃଗ, ନଭାଙ୍କ ପୁଅ ନବ, କ୍ରମୀଙ୍କ ପୁଅ କ୍ରମି, ଦର୍ବାଙ୍କ ପୁଅ ସୁବ୍ରତ ଏବଂ ଦୃଷଦ୍ବତୀଙ୍କ ପୁଅ ଶିବି ଥିଲେ । ଶିବିଙ୍କ ନଗର ଶିବିପୁର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା, ମୃଗଙ୍କ ନଗର ଯୌଧେୟ ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲା । ନବଙ୍କ ଦେଶ ନବରାଷ୍ଟ୍ର ଭାବେ, କ୍ରମିଙ୍କ ନଗର କ୍ରମିଲା ଭାବେ ଓ ସୁବ୍ରତଙ୍କ ନଗର ବୃଷ୍ଟା ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲା । ଏବେ ଶିବିଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ । ଶିବିଙ୍କ ଚାରି ଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ—ବୃଷଦର୍ଭ, ସୁବୀର, କେକୟ ଓ ମଦ୍ରକ । ସେମାନଙ୍କ ଦେଶ କେକୟ, ମଦ୍ରକ, ବୃଷଦର୍ଭ ଓ ସୂଚିଦର୍ଭ ଭାବେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଲା । ଏବେ ତିତିକ୍ଷୁଙ୍କ ପ୍ରଜା ବିଷୟରେ ଶୁଣ । ତିତିକ୍ଷୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବିଶିଷ୍ଟ ରାଜା ହେଲେ । ତାଙ୍କ ପୁଅ ଉଶଦ୍ରଥ, ଯିଏ ପ୍ରବଳ ବାହୁଶାଳୀ ଥିଲେ । ହେମଙ୍କ ପୁଅ ସୁତପା ଏବଂ ସୁତପାଙ୍କ ପୁଅ ସୁତୟଶା ଥିଲେ, ଯିଏ ମାନବ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଯେତେବେଳେ ଉଁଚ ଉଁଚ ବଂଶ ଅପଚୟ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ସନ୍ତାନ ଆଶା କରୁଥିଲେ । ସେଇ ବଳି, ଏକ ମହାଯୋଗୀ, ବନ୍ଧିତ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଦୟାଳୁ ହେଲେ । ସେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ସ୍ଥାପନା କଲେ । ବଳି ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, ସୁହ୍ଲ, ପୁଣ୍ଡ୍ର, କଳିଙ୍ଗ ଓ ବାଳେୟ ନାମକ ଛଅ କ୍ଷତ୍ରିୟ କୁଳର ଉତ୍ପତ୍ତି କଲେ । ବାଳେୟ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ବଳିଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ଉପରେ ସ୍ନେହବଶତଃ ବିଶେଷ ବର ଦେଲେ—ମହାଯୋଗୀ ସିଦ୍ଧି, ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଏବଂ ଧର୍ମରେ ପ୍ରମୁଖତା । ସେ ତିନି ଲୋକର ଦର୍ଶନ, ପ୍ରଜାରେ ପ୍ରମୁଖତା, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଧର୍ମ ତତ୍ତ୍ୱର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ । ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—"ତୁମେ ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାପନା କରିବା" । ଏଭଳି ଉପଦେଶ ପାଇ ବଳି ପରମ ଶାନ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ । ସମୟ ଅନୁସାରେ ସେ ତାଙ୍କ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ । ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ଦେଶ ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, ସୁହ୍ଲ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ କଳିଙ୍ଗ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା । ଏହି ସମସ୍ତ ବଳିଙ୍କ ପୁଅମାନେ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ମହାତ୍ମା ଦୀର୍ଘତମାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁଦେନ୍ନାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ । ତେଣୁ ଋଷିମାନେ ପଚାରିଲେ—"ହେ ପ୍ରଭୁ, ବଳିଙ୍କ ପଞ୍ଚ ପୁଅ କିପରି ଦୀର୍ଘତମାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଜନ୍ମିଲେ? ଦୟାକରି ଆମକୁ କହନ୍ତୁ ।" ସୂତ କହିଲେ—"ଏକଥା ହେଉଛି, ଏକ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଋଷି ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଅଶିଜ । ତାଙ୍କ ଶ୍ରୀମତୀ ମମତା ଏକ ମହାନ ଆତ୍ମା ଥିଲେ । ଦେବତାଙ୍କ ପୂରୋହିତ ଅଶିଜଙ୍କ ଅନ୍ୟୁନତମ ପୁଅ ବୃହସ୍ପତି ଥିଲେ, ଯିଏ ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ । ସେ ମମତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ । ମମତା ଅସ୍ୱୀକାର କରି କହିଲେ—'ମୁଁ ତୁମ ଭାଇଙ୍କ ଶିଶୁ ଗର୍ଭବତୀ, ଆଠ ମାସ ହେଉଛି । ଏହି ଶିଶୁ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ, ହେ ବୃହସ୍ପତି; ଅଶିଜ ଷଡଅଙ୍ଗ ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱରୂପ । ତୁମର ବୀର୍ଯ୍ୟ ଅଫଳ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ମୋ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତୁମେ ଯେପରି ଚାହ, ସମୟ ଆସିଲେ ହେଉ ।' ଏଭଳି କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ବୃହସ୍ପତି ଆତୁର ହୋଇ ନିଜକୁ ଦମନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ । ବୃହସ୍ପତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ, ସେ ମମତାଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର ହେଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟ ବିସର୍ଜନ କରିବାବେଳେ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ କହିଲା—'ଏଠାରେ ଦ୍ୱିଜ ଥିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ଦୁଇ ଜଣ ଏକାତ୍ମ ହେବା ଅସମ୍ଭବ । ତୁମର ବୀର୍ଯ୍ୟ ଅଫଳ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି ।' ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି ବୃହସ୍ପତି କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁକୁ ଶାପ ଦେଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ଋଷି ଥିଲେ । ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—'ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ଆଶା କରୁଥିବା ବେଳେ, ତୁମେ ମୋତେ ଏପରି କଥା କହିଲା; ତୁମର ମୂଢ଼ତା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବ ।' ଏହି ଶାପରେ, ଶିଶୁ ଦୀର୍ଘତମାସ ଭାବେ ଜନ୍ମିଲେ । ଅଶିଜ ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ବଳଶାଳୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ବୃହସ୍ପତି ସମାନ ଥିଲା । ସେ ତାଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଉପରକୁ ଧରି ଭାଇଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ରହିଥିଲେ । ସେଠାରେ ସେ ବୃଷଭ ଠାରୁ ଗୋଧର୍ମ ଶିଖିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତୃସ୍ୱାମୀ ଭାଇ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଗୃହ ତିଆରି କଲେ । ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ବେଳେ ଏକ ବଳିଯୁକ୍ତ ବୃଷଭ ଆସିଲା । ଦର୍ଭା ଘାସ ଆଣିବା ପାଇଁ ସେ ସୁରଭି ସହିତ ଚାଲିଗଲେ । ଦୀର୍ଘତମାସ ବୃଷଭକୁ ଧରିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ଶିଂ ନେଇ ଘୁରୁଥିଲା । ସେ ଧରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବୃଷଭ ଏକ ପଦ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଲା ନାହିଁ । ତେବେ ବୃଷଭ କହିଲା, "ମୋତେ ଛାଡ଼, ହେ ପ୍ରବଳମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବଳ !" ବୃଷଭ କହିଲା, "ପୃଥିବୀ ଉପରେ ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦିନଠାରୁ, ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ ବୋଝିଥିବା ତୁମ ପରି ପ୍ରବଳ କାହାକୁ ଦେଖିନଥିଲି ।