ଏକ ସମୟର କଥା, ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କର ଗୁରୁ କାବ୍ୟଙ୍କ ନିକଟରେ ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ କାବ୍ୟ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କର ଶିକ୍ଷକ, କାବ୍ୟ; ଏହିଁ ହେଉଛନ୍ତି ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗୁରୁ ଅଙ୍ଗିରସ। ତୁମେ ମୋ ପଛରେ ଚଳ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କର।” ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଅସୁର ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସେହି ସମୟରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭେଦ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ, “ଏହି ଭ୍ରମିତ ଅଙ୍ଗିରସ; ମୁଁ ହେଉଛି କାବ୍ୟ, ଦାନବମାନଙ୍କର ଗୁରୁ। ଏହି ରୂପ ହେଉଛି ବୃହସ୍ପତି।” ସେ କହିଲେ, “ସେ ତାଙ୍କର ନିଜ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଭ୍ରମିତ କରୁଛନ୍ତି, ହେ ଅସୁରମାନେ।” ଏହା ଶୁଣି ଦାନବମାନେ ଆଲୋଚନା କରି କହିଲେ, “ଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ଏହି ପ୍ରଭୁ ନିରନ୍ତର ଶାସନ କରିଛନ୍ତି; ଏହି ଦ୍ୱିଜାତି ଆମର ଗୁରୁ ହୋଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।” ଏହିପରି ଭାବି ଦାନବମାନେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ କଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରେଗା ରଙ୍ଗରେ ଭରିଗଲା, ସେମାନେ କହିଲେ, “ଏହିଁ ହେଉଛନ୍ତି ଆମର ଶୁଭଚିନ୍ତକ ଗୁରୁ; ତୁମେ ଯାଅ, ତୁମେ ଆମର ଗୁରୁ ନୁହଁ।” ସେମାନେ କହିଲେ, “ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ଭାର୍ଗବ କିମ୍ବା ଆଙ୍ଗିରସ ହେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆମର ଗୁରୁ ନୁହଁ; ଆମେ ତାଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ ରହିବୁ। ତୁମେ ଯାଅ, ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ହେ ଶୁଭଜନ।” ଏପରି କହି ସମସ୍ତ ଅସୁର ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ବୃହସ୍ପତି ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଭାର୍ଗବ ଅର୍ଥାତ୍ କାବ୍ୟ ରୋଷିତ ହେଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ସତ୍ୱେ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଲେ ନାହିଁ। ସେ କହିଲେ, “ଏହି ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦୂର୍ବୁଦ୍ଧି ହେବା, ଏବଂ ପରାଜିତ ହେବା।” ଏପରି କହି କାବ୍ୟ ସେଉଁଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ। କାବ୍ୟଙ୍କ ଶାପ ଦେଇଥିବା ଜାଣି ବୃହସ୍ପତି ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧି, ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ରୂପକୁ ନେଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଦାନବମାନେ ଅବସ୍ଥିତି ଦେଖି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ବୃହସ୍ପତି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିବା ପରେ, ଦାନବମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, “ହାୟ! ଅମ୍ଭେ ଏଠାରେ ଠକାଯାଇଛୁ,” ବୋଲି ପ୍ରତିଏକେ କହିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଆମେ ପିଛୁ ହଟିଯାଇଛୁ ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଚତୁରତାରେ ଆମେ ଜଳିଗଲୁ, ନିଜ ହିତରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଲୁ।” ଏହା ଦେଖି ଭୟଭୀତ ଅସୁରମାନେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖି, ଦେବତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ପୁଣିଥରେ କାବ୍ୟଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଗଲେ। କାବ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବମୁଖୀ ହୋଇ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ପୁଣି ଆସିଥିବା ଦେଖି, କାବ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସମୟରେ ତୁମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋତେ ସମ୍ମାନ କରିନଥିଲ; ଏହି ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ତୁମ ସମୂହ ପରାଜିତ ହେଲା।” ତେବେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ କାହିଲେ, “ହେ ଭାର୍ଗବ, ତୁମେ ତୁମ ଅହଂକାରକୁ ତ୍ୟାଗ କର; ନିଜ ଭକ୍ତମାନେ, ବିଶେଷକରି ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିଶୀଳ, ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର। ଆମେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗୁରୁ ଠାରୁ ଠକାଯାଇଛୁ; ତୁମେ ସର୍ବଜ୍ଞ ଥିଲେ ତୁମେ ନିଜ ଭକ୍ତମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଭୃଗୁପୁତ୍ର ତୁମେ ଆମେ ଉପରେ କୃପା କରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ଆଜି ତୁମ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଆମେ ପାତାଳକୁ ଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବୁ।” ସୂତ କହିଲେ, ଏହିପରି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ତଥ୍ୟ ଜାଣି, କାବ୍ୟ କରୁଣା ଓ ଦୟାରେ ଭରି, ତାଙ୍କ ରୋଷକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ, “ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ତୁମେ ପାତାଳକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହଁ; ଏହି ଫଳ ଅନିବାର୍ୟ ଥିଲା ଏବଂ ମୋ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଘଟିଛି। ଏହା ଅନ୍ୟଥା ହେବ ନାହିଁ; ଯାହା ଦେଖାଯାଉଛି, ତାହା ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ତୁମେ ଆଜି ନଷ୍ଟ କରିଥିବା ସ୍ଥାନ ପୁଣି ଫେରିପାରିବ। ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଆସିଛି—ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମା କହିଥିଲେ। ମୋ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ଶକ୍ତି ଉପଭୋଗ କରିଛ। ଦଶ ଯୁଗର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ସମୟ ଦିଆଇଥିଲେ। ସାବର୍ଣ୍ଣି ଯୁଗରେ ପୁଣି ତୁମର ରାଜ୍ୟ ଆସିବ; ତୁମ ନାତି ବଲି ପୁଣି ଏହି ତିନି ଲୋକର ଅଧିପତି ହେବେ। ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ମୋତେ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ। ଲୋକମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ବଲିଙ୍କର ତପସ୍ୟା ରହିଲା ନାହିଁ। ଯେଉଁ କାରଣରୁ ସେ ଅନିଛାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ଅଜନ୍ମା ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ସାବର୍ଣ୍ଣି ସମୟ ଦେଇଥିଲେ। ଭଗବାନ ମୋତେ କହିଥିଲେ, ବଲି ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ହେବେ; ତେଣୁ ସେ ସମୟ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦୃଶ୍ୟ ନୁହଁ। ଏବଂ ସ୍ୱୟଂଭୂ ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ତୁମକୁ ଅମରତ୍ୱ ଦାନ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ଏହି ଚକ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କର। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପୂର୍ବରେ ଯିବାକୁ ଅସମର୍ଥ; ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ନିଷେଧ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇ ଶିଷ୍ୟ ମୋର, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ସମାନ; ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ତୁମକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବେ, ଯଦିଓ ତୁମେ କ୍ରୁଧ୍ଧ।" କାବ୍ୟଙ୍କ ଏହି ଶୁଭ କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦାନବମାନେ ଏହି ଦୁଇ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ସହ ଏକାଠି ହେଲେ। ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ବୋଲି ଶୁଣି, ଦାନବମାନେ ଜୟ ଆଶା କରି, କାବ୍ୟଙ୍କ କଥା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ମୂଦ୍ରାରେ ଏକାଠି ହେଲେ। ତାପରେ, ଦେବତାମାନେ ଅପନା ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଦାନବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଏହି ଦେବାସୁର ସଂଗ୍ରାମ ଶତବର୍ଷ ଚାଲିଲା, ଏବଂ ଦାନବମାନେ ଦେବତାମାନେକୁ ପରାଜିତ କଲେ। ତାପରେ, ପରାଜିତ ଦେବତାମାନେ ଆଲୋଚନା କରି କହିଲେ, “ଅମ୍ଭେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଷଣ୍ଡ ଓ ଅମର୍କଙ୍କ ଶକ୍ତି ଜାଣିନାହିଁ; ତେଣୁ ନିଜ ହିତପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଦରକାର।” ଏହି ଦୁଇ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନରୁ ବଞ୍ଚିତ କରି, ଦେବତାମାନେ ଅସୁରମାନେକୁ ପରାଜିତ କରିବା ଚିନ୍ତା କଲେ। ତେବେ ଦେବତାମାନେ ଷଣ୍ଡ ଓ ଅମର୍କଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।