ଦେବତାମାନେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। ଦାନବମାନେ ବଡ଼ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଆଘାତ ପାଇ ଏବଂ ଅସୁବିଧାରେ ରହି, କାବ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଳାଇଲେ। କାବ୍ୟ, ଦେଖିଲେ ଯେ ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ତୀବ୍ର ଭାବରେ ଧାଉଛନ୍ତି, ସେ ଦିତିପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ହାତରୁ ରକ୍ଷା କଲେ। କାବ୍ୟ, ଦେବତାମାନେ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେଖି, ପୂର୍ବ ଘଟଣା ମନେପକାଇ ଧ୍ୟାନ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: “ତିନି ଜଗତ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବାମନଙ୍କ ତିନି ପଦରେ ବିଜୟ ହୋଇଥିଲା; ବଳି ବନ୍ଧି ଦିଆଯାଇଥିଲେ, ଜମ୍ଭ ହତ ହେଲା, ଏବଂ ବିରୋଚନ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ। ବାରଟି ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ଦେବତାମାନେ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ। ଏବେ ତୁମେ ଯେଉଁମାନେ ଅଛ, ସେମାନେ ଅତି କମ୍, ଶେଷ ସଂଗ୍ରାମରୁ ବଞ୍ଚିଅଛ। ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଏକ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରିବି; କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କର। ମୁଁ ମହାଦେବଙ୍କଠାରେ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଯିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ବିଜୟୀ ହେବ; ଅଗ୍ନି, ହୋତୃ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ। ପୁନଃ ମୁଁ ନୀଳଲୋହିତ ଦେବଙ୍କଠାରେ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଯିବି; ପଛରେ ଫେରି ଆସି ତୁମେ ପ୍ରସାଦ ପାଇବ। ତୁମେ ସମସ୍ତେ ବନରେ ତପସ୍ୟା କର, ବାଲ୍କଳ ଧାରଣ କର, ଯାଏଁଯାଏଁ ମୁଁ ଫେରି ଆସିବି, ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବେନି। ମୁଁ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କଠାରୁ ଅଭିପ୍ରେତ ମନ୍ତ୍ର ଆଣି ନେବି, ତାପରେ ଆମେ ପୁନଃ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସଂଗ୍ରାମ କରିବା; ତାପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଜୟ ମିଳିବ।" ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଅସୁରମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଆମେ ଆମ ଯୁକ୍ତି ରଖିଛୁ; ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏବେ ଜଗତ୍ ଶାସନ କର।" ଆମେ ବନରେ ତପସ୍ୟା କରିବା, ବାଲ୍କଳ ପିନ୍ଧି, ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଏହି ସତ୍ୟ ଉପଦେଶ ଶୁଣିଛୁ। ଏପରି ଭାବେ ଦେବତାମାନେ ଦୁଃଖ ହୀନ ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ; ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। କାବ୍ୟ ଏହିପରି ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହିଲେ: "ଏକ ସମୟ ଉପାସନାରେ ବ୍ୟୟ ହେଉ, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଓ ନିର୍ମୋହ ହୋଇ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ମୋ ପିତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ବସିଛନ୍ତି।" ତାପରେ କାବ୍ୟ, ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ମହାଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପ୍ରଣାମ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ମଧୁର କଥାରେ ଅନୁରୋଧ କଲେ: "ଓ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଏମିତି ମନ୍ତ୍ର ଚାହୁଁଛି ଯାହା ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପାଖରେ ନାହିଁ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ହାନି ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ନିର୍ଭୟତା ପାଇଁ।" ମହାଦେବ କହିଲେ: "ତୁମେ ଯଦି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ମୋର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ଦୀର୍ଘ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କର। ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଣ୍ଡ ଧୂପରେ ନମାଇ ଉପାସନା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ତାହେଲେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମନ୍ତ୍ର ଦେବି।" ଏହିପରି ଦେବଜନିତ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଦେବଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି କହିଲେ, "ଯଥାସ୍ତୁ।" ସେ ଦେବଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ଶେଷ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ ଧୂପ ଦେଇ ଯଜ୍ଞ ଚାଳନା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଚଲିଯିବା ପରେ, ଅସୁରମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ, ମହେଶ୍ଵର ସେଠି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ରେ ରହିଲେ, ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ। ଏହି ଘଟଣା ଜାଣି, ଅସୁରମାନେ ଶୀଘ୍ର ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଏହି ଅନ୍ତରାଳରେ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, କ୍ରୋଧରେ ଶସ୍ତ୍ର ଧରି ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଅସୁର ଦଳ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ। ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ, ବିଜୟ ଦେଇ ଦେବତାମାନେ ଚୁକ୍ତି ଭଙ୍ଗ କରି, ଶିକ୍ଷକ ବ୍ରତରେ ଲିନ ବେଳେ ରିପୁମାନେ ଉପରେ ଦଳନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଶିକ୍ଷକ ବିନା, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ବାଲ୍କଳ, ଚର୍ମ ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଓ ନିର୍ବିଶେଷ ଅସୁରମାନେ କହିଲେ: "ଆମେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ; ଅପବିତ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ ଆମେ କାବ୍ୟମାତାଙ୍କ ଶରଣ ନେଉଛୁ।" "ଆମେ ଏହି ଘଟଣା ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଜଣାଇବା ଉଚିତ; ସେ ଫେରିଲେ, ଦେବତାମାନେ ସହିତ ପୁନଃ କବିତାର ସଂଗ୍ରାମ କରିବା।" ଏହିପରି କହି, ସେମାନେ କାବ୍ୟମାତାଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ ଏବଂ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇ କହାଗଲା: "ଭୟ କରନି, ଭୟ କରନି," ଏବଂ ଦାନବମାନେ ଭୟ ତ୍ୟାଗ କଲେ। "ମୋ ସାମ୍ନାରେ ତୁମେ ଯେଉଁଯାଏଁ ଅଛ, ତୁମକୁ କେବେ ଭୟ ଆସିବ ନାହିଁ," ବୋଲି ଦେବୀ ଭୟଭୀତ ଦେଖି, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଏହି ସମୟରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ମୁଲ୍ୟାୟନ କରି। ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଦେଖି, ଦେବୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ: "ଇନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶକ୍ତିହୀନ କରିଦେବି!" ଏହି କଥା କହି, ସେ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଯଜ୍ଞସ୍ଥମ୍ଭ ଭଳି ଅଚଳ ହୋଇ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ପଳାଇଯିବା ପରେ, ବିଷ୍ଣୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୋ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କର, ମୁଁ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ।" ଏହିପରି ଶୁଣି, ପୁରନ୍ଦର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ସୁରକ୍ଷିତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଦେବୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ: "ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ମୁଁ ତୁମକୁ, ମଘବନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦହିଦେବି; ମୋର ତପୋବଳ ଦେଖାଯାଉ।" ଦେବୀଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଦୁଇ ଦେବ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ଆତ୍ମ-ସମ୍ମିଳନ କରି ଚିନ୍ତା କଲେ; ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: "କିପରି ଆମେ ଏଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବୁ?" ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: "ସେ ଆମକୁ ଦହିବା ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ବଧ କର; ମୁଁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଅଶକ୍ତ, ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।" ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ନାରୀବଧ କରିବା ନିଶ୍ଚୟ କଲେ; ଧ୍ୟାନ କରି, ତିବ୍ର ଗତିରେ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ଦେବୀ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁଭବ କରି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରି, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।