ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ସୁଦେଷ୍ଣ, ଶରଭ, ଚାରୁ, ଚାରୁଭଦ୍ର ଏବଂ ଭଦ୍ରଚାରୁ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଜଣେ—ଏହି ସମସ୍ତେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମସିଧ୍ଧ ସନ୍ତାନ। ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ ଚାରୁବିନ୍ଧ୍ୟ ଓ ଏକ କନ୍ୟା ଚାରୁମତୀ। ସାନୁ, ଭାନୁ, ଅକ୍ଷ, ରୋହିତ ଓ ମନ୍ତ୍ରୟ—ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ। ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜଠାରୁ ଜରନ୍ଧକ, ତାମ୍ରବକ୍ଷ, ଭୌମରୀ ଓ ଜରନ୍ଧମା—ଏହି ଚାରିଜଣୀ ଭଗିନୀ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କର ପୁଅ ଭାନୁର, ଭୌମରିକ, ତାମ୍ରପର୍ଣ୍ଣୀ ଓ ଜରନ୍ଧମା—ଏହିମାନେ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ। ଏବେ ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ସନ୍ତାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଭଦ୍ର, ଭଦ୍ରଗୁପ୍ତ, ଭଦ୍ରବିନ୍ଦ୍ର ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସପ୍ତବାହୁ, ଏହା ସହିତ କନ୍ୟା ଭଦ୍ରାବତୀ ଓ ଖ୍ୟାତିଶାଳି ସମ୍ବୋଧନୀ—ଏହିମାନେ ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ସନ୍ତାନ। ସୁଦେବୀ ଓ ବିଶ୍ୱକ୍ଷେଣଙ୍କ ସନ୍ତାନ ସଂଗ୍ରାମଜିତ, ଶତଜିତ ଓ ସହସ୍ରଜିତ। ନଗ୍ନଜିତିଙ୍କର ପୁଅ ଭୃକ, ଭୃକଶ୍ୱ, ଭୃକଜିତ ଓ ଦେବୀ ବ୍ରଜିନୀ; ଏହା ସହିତ ମିତ୍ରବାହୁ ଓ ସୁନୀଥ। ଏଭଳି ଅନେକ ପୁଅ ଏକାଠି ଅଛନ୍ତି; ଏହିପରି ବସୁଦେବଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହା ସହିତ ଅଷ୍ଟ ହଜାରୀ ସୂର୍ବଳ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ ପୁଅ ଥିଲେ; ଏହିପରି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ବଂଶାବଳୀ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ବୃହତ୍ଉଚ୍ଛ ପୁତ୍ର ବୃହତି, ନୃତ୍ୟକନ୍ନେୟ, ସୁନୟା ଓ ସଙ୍ଗତା—ଏହି କନ୍ୟାମାନେ ବୃହତ୍ଉଚ୍ଛଙ୍କ ସନ୍ତାନ। ତାଙ୍କର ତିନିଜଣ ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦ, କୁମୁଦ ଓ ଶ୍ୱେତ ଏବଂ ଏକ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଶ୍ୱେତା। ଅବଗାହ, ଚିତ୍ର, ଶୂର ଓ ଚିତ୍ରବର; ଚିତ୍ରସେନ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ଏକ କନ୍ୟା ଚିତ୍ରବତୀ। ଉପଙ୍ଗଙ୍କ ପୁଅ ତୁମ୍ବ, ତୁମ୍ବବନ ଓ ଜନସ୍ତମ୍ଭ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି; ଭଜ୍ରରା ଓ କ୍ଷିପ୍ର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ। ଗବେଷଙ୍କ ପୁଅ ଭୂରିନ୍ଦ୍ର ଓ ଭୂରି; ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ କନ୍ୟା ସୁତନୂର ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତାଙ୍କଠାରୁ ଅଶ୍ୱସୁତଙ୍କ ପୁଅ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଭଜ୍ର ଜନ୍ମିଲେ; ଭଜ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରତିବାହୁ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସୁଚାରୁ। କାଶ୍ମା ତାଙ୍କୁ ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ନାମକ ପ୍ରବଳ ସନ୍ତାନ ଦେଲେ, ସାମ୍ବଙ୍କ ପୁଅ। ଏହିପରି ମହାତ୍ମା ଯାଦବମାନେ ମଧ୍ୟ ତିନି କୋଟି ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ସଠି ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦିବ୍ୟ ଅଂଶଧାରୀ ପୁଅ ଏଠି ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ମହାଶକ୍ତି ଓ ଉର୍ଜାରେ ଭରପୂର। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ହତ ହୋଇଥିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଲୋକମାନେକୁ ଅତି କ୍ଷୋଭିତ କରିଥିଲେ; ସେମାନେର ନାଶ ପାଇଁ ଯାଦବ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦଶ ଏବଂ ଏକ ଗୋତ୍ର ମହାତ୍ମା ଯାଦବମାନେ ଥିଲେ; ସମସ୍ତ ଆକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବଂଶରେ ଅଛନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଧାର ଓ ନାୟକ ଭାବେ ବିସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲେ; ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଭୃଷ୍ଣି ବଂଶର ଉତ୍ପତ୍ତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି; ଏହାକୁ କଥା କହିଲେ ମନ୍ୟମାନେ ଆଶା କରୁଥିବା ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଥାନ୍ତି। ଏବେ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ସଙ୍କର୍ଷଣ, ବସୁଦେବ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସାମ୍ବ ଏବଂ ଅନିରୁଦ୍ଧ—ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣ ବଂଶର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୀର। ସପ୍ତ ଋଷି, କୁବେର, ଯକ୍ଷ ଏବଂ ମଣିବର ମଧ୍ୟ ଏହି ବଂଶରେ ଅଛନ୍ତି। ଶଳାକି, ବଦର, ପଣ୍ଡିତ ଧନ୍ବନ୍ତରି, ମହାଦେବ ନନ୍ଦିନ, ଶଳଙ୍କାୟନ, ଆଦିଦେବ ଓ ଜିଷ୍ଣୁ—ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏଠି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ବିଷ୍ଣୁ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, କେତେ ଜନ୍ମ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛି, ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ କେତେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଅବତାର ହେବ? ବ୍ରହ୍ମାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୁଗାନ୍ତରେ କାହିଁକି ତିନିଠାରେ ଜନ୍ମ ନେବେ? ପୁନଃ ପୁନଃ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ କାହିଁକି ଆସନ୍ତି—ଏହି ସବୁ ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ଦେହରେ କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିଶେଷ କଥାମାନେ ଆମେ ଏକାନ୍ତରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁ। ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର କ୍ରମ, ଅବତାର ଓ ସ୍ୱଭାବ—ଏହି ସବୁ ଆପଣ ଆମକୁ ଖୋଲାସା କରି କହିବେ। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିବା, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଷ୍ଣୁ କିପରି ବସୁଦେବଙ୍କ ଘରେ ବସୁଦେବ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ? ଅମର ଦେବତାମାନେ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ କରିଥିଲେ ଯାହାର ଫଳରେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଛାଡ଼ି ସେମାନେ ଏଠି ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକକୁ ଆସିଲେ? ହରି, ଦେବ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ, ପୃଥିବୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ଉତ୍ସ—ସେ ଦେବାତ୍ମା କାହିଁକି ମନୁଷ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ? ସେ ଏକାଇଁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମନୋମୟ ଚକ୍ରକୁ ଘୁରାନ୍ତି—ସେ କିପରି ଚକ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ? ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଗୋପାଳନ କୁ ବ୍ୟାପକ କଲେ—ବିଷ୍ଣୁ କିପରି ଗୋପାଳ ହେଲେ? ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ଆତ୍ମା ଭାବେ ପଞ୍ଚମହାଭୂତ ସୃଷ୍ଟି କଲେ—ସେ ଶ୍ରୀମାନ୍ କିପରି ଏ ଭୂମିରେ ଜନନୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଧାରିତ ହେଲେ? ସେ ତିନିଟି ପଦକ୍ରମରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଜୟ କରି, ବିଶ୍ୱର ମାର୍ଗ ଏବଂ ତିନି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷାର୍ଥ ନିର୍ମାଣ କଲେ। ସେ କାଳାନ୍ତେ ଜଳମୟ ଦେହ ଧାରଣ କରି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପିଇ ଏକ ମହାସାଗର କଲେ—ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ମାର୍ଗରେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ସେ ବରାହ ଅବତାର ଧାରଣ କରି ଭୂମିକୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ସେ ସିଂହ ଅବତାର ଧାରଣ କରି ଏବଂ ପୁନଃ ଭାଗ କରି ପୂର୍ବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ସେ ପୂର୍ବରୁ ଔର୍ବ ନାମକ ଅଗ୍ନି ଭାବେ, ସମ୍ବର୍ତ୍ତକ ଅଗ୍ନି ଭାବେ, ପାତାଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଜଳ ହୋମ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି ଦେବତା, ଯାହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ହଜାର ପାଦ, ହଜାର କିରଣ, ହଜାର ମୁଣ୍ଡିଆ ଦେବତା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ବଂଶ ଓ ଅବତାର ଉପରେ ଏହି ଉତ୍ତମ କଥା ଅଛି, ଯାହା ସ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣିଲେ ମହତ୍ମା ଲୋକ ଖ୍ୟାତି ଓ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।