ସମୟ ଏହିପରି ଥିଲା—ଏକେ ସମୟରେ ଦୁଇଜଣୀ ମହିଳା ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ: ଏକେ ଥିଲେ ଯଶୋଦା, ଯିଁଁକି ଗୋପମୁଖ୍ୟ ନନ୍ଦଗୋପଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ, ଏବଂ ଅନ୍ୟେ ଥିଲେ ଦେବକୀ। ଏହି ଗଭୀର ରାତିରେ, ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ମହାପୁରୁଷ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଉଥିଲା, ସେହି ରାତିରେ ଯଶୋଦା ମଧ୍ୟ ଏକ କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ ବସୁଦେବ ତାଙ୍କ ନବଜାତ ସନ୍ତାନକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରି, ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ, ଏବଂ ନିଜେ ଏହି ଯଶୋଦାଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ନେଇ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୃତ୍ୟ କଲେ। ବସୁଦେବ ଏହି ପୁଅକୁ ନନ୍ଦଗୋପଙ୍କୁ ଦେଇ କହିଲେ: “ଏହି ସନ୍ତାନକୁ ରକ୍ଷା କର। ତୁମର ଏହି ପୁଅ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ଶିରୋମଣି, ଯଦୁବଂଶର ଗୌରବ ହେବେ। ଏହି ଦେବକୀର ସନ୍ତାନ ଆମର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଶେଷ କରିବେ।” ତା’ପରେ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭି ବସୁଦେବ, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ଝିଅକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରି, ତାଙ୍କୁ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣର କନ୍ୟା ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ। ଏହି ଘଟଣା ଅନ୍ତେ, କଂସ ଏହି କଥା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ ଯେ ତାଙ୍କର ନିଜ ପତ୍ନୀ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି। ତେଣୁ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟରେ ଖୁସି ହେଇ, ସେହି କନ୍ୟାକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ସେ ଭାବିଲେ କି, କନ୍ୟା ମୃତ; କିନ୍ତୁ ସେ ଅମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ଘରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଇ ବଢ଼ିଲେ। ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଦେବୀମାନେ ଯେପରି ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରାଯାଏ, ସେପରି ଲାଡ଼ି ରଖାଯାଏ। ସେ, ବିଧିଅନୁସାରେ ଜନ୍ମିଥିବାରୁ, ପ୍ରଜାପତିର କନ୍ୟା ବୋଲି ପରିଚିତ ହେଲେ। କେଶବଙ୍କୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକାଦଶ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସମସ୍ତ ଯଦୁବଂଶୀ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ। ଦେବଦେବ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏହି କନ୍ୟା ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏଠାରେ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “କଂସ, ଭୋଜବଂଶର ରାଜା, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ଶିଶୁମାନେ କାହିଁକି ହତ୍ୟା କଲେ? ଦୟାକରି ଏହି କଥା ଆମକୁ କହିଦିଅ।” ତେବେ ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ଶୁଣ, କଂସ କିପରି ନିର୍ଥକ ମନରେ, ଏକା ପରେ ଏକା, ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭି ବସୁଦେବଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେକୁ ହତ୍ୟା କଲେ।” କଂସଙ୍କ ଭୟରୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଜନ୍ମକାଳରେ ଦୂରେ ପଠାଯାଇଥିଲା; ଏହିପରି ଭାବେ ଗୋବିନ୍ଦ, ମାନବମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗୋଲୋକରେ ଲାଡ଼ି ହେଇ ବଢ଼ିଲେ। କୁହାଯାଏ, ଦେବକୀ, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ବସୁଦେବଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ଏକଥିରେ କଂସ ତାଙ୍କ ରଥଚାଳକ ଥିଲେ; ସେତେବେଳେ ସେ ରାଜ୍ୟାଭିଷିକ୍ତ ହେବାକୁ ଯାଉଥିଲେ। ତେବେ ଆକାଶରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣାଯିଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖିଥିଲେ; ଏହି ଶବ୍ଦ କଂସଙ୍କୁ ସଦା ଭୟ ଦେଉଥିଲା, କାରଣ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଜାଣିଥିଲେ। ସେଠାରେ କହାଯାଇଲା: “ହେ କଂସ, ତୁମେ ଏହି ରଥ ଚଲାଉଛ; ଦେବକୀଙ୍କ ସପ୍ତମ ଗର୍ଭରୁ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, କଂସ ଭୟଭୀତ ଏବଂ ମୂଢ଼ ହୋଇ, ତଳୱାର ନେଇ, ସେ ଝିଅକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେତେବେଳେ ବସୁଦେବ, ଶୂରବୀର, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁଅ କଂସଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଓ ମୌତ୍ରୀରେ କହିଲେ: “କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ ନାରୀକୁ ହତ୍ୟା କରିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଏଠାରେ ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛି, ହେ ଯଦୁବଂଶର ଗୌରବ। ଦେବକୀଙ୍କ ସପ୍ତମ ଗର୍ଭ ଯେତେବେଳେ ହେବ, ମୁଁ ତାହା ତୁମକୁ ଦେଇଦେବି; ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର ତାହା କର। ଏହିପରି, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗର୍ଭ ତୁମର ହେବ; ମୁଁ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ତୁମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଦେଇଦେବି।” ଏପରି କଥା ହେଲାପରେ, ବସୁଦେବ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଫେରାଇ ପାଇ, ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ କଂସ, ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ମୂଢ଼, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେକୁ ହତ୍ୟା କଲେ। ଏଠାରେ ଋଷିମାନେ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଏହି ବସୁଦେବ କିଏ? ଏବଂ ପ୍ରଶଂସିତ ଦେବକୀ କିଏ? ନନ୍ଦଗୋପ କିଏ, ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯଶୋଦା କିଏ, ଯିଁଁକି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପାଳନ କଲେ?” ସୂତ କହିଲେ: “ପୁରୁଷମାନେ କଶ୍ୟପବଂଶର, ନାରୀମାନେ ଆଦିତ୍ୟବଂଶର; ଏହିପରି ଇଚ୍ଛାରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବକୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳିତ ହେଲେ। ସେ ଦେବତା ମାନବ ଶରୀର ଧାରଣ କରି, ମହାୟୋଗ ମାୟାରେ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ମୋହିତ କରି, ପୃଥିବୀରେ ଚରଣ କଲେ। ଧର୍ମ ହରାଇଯିବା ସମୟରେ, ବୃଷ୍ଣିବଂଶରେ ବିଷ୍ଣୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ ଏବଂ ଦାନବ ନିଶ୍ଚୟ ନାଶ କରିବା ପାଇଁ। ପରେ, ରୁକ୍ମିଣୀ, ନଗ୍ନଜିତଙ୍କ କନ୍ୟା ସତ୍ୟା, ସତ୍ରାଜିତୀ, ସତ୍ୟଭାମା, ଜାମ୍ବବତୀ, ଏବଂ ରୋହିଣୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ଶୈବ୍ୟା, ସୁଦେବୀ, ମାଦ୍ରୀ, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସୁଶୀଳା, କାଳିନ୍ଦୀ, ମିତ୍ରବିନ୍ଦା, ଲକ୍ଷ୍ମଣା, ଏବଂ ଜାଳବାସିନୀ ମଧ୍ୟ ବିବାହିତ ହେଲେ। ଏହି ଭାବେ, ଏକ ଶୋଳ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ନାରୀ, ଚୌଦ୍ଦ ଗୋଷ୍ଠୀ ଦେବଂଗନାମାନେ, ଦେବତା ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚେଷ୍ଟାରେ, ବିଶେଷ ଭାବରେ ରାଜମହଲରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଏହିମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପତ୍ନୀ। ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ: ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ସୁଦେଷ୍ଣ, ଶରଭ, ଚାରୁ, ଚାରୁଭଦ୍ର, ଏବଂ ଭଦ୍ରଚାରୁ। ଚାରୁବିନ୍ଧ୍ୟା (ଯିଁଁକି ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପୁଅ), ଏବଂ ଝିଅ ଚାରୁମତୀ; ସାନୁ, ଭାନୁ, ଅକ୍ଷ, ରୋହିତ, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୟ। ଜରନ୍ଧକା, ତାମ୍ରବକ୍ଷ, ଭୌମାରି, ଏବଂ ଜରନ୍ଧମା—ଏହି ଚାରି ଭଉଣୀ ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ପୁଅମାନେ: ଭାନୁର, ଭୌମାରିକା, ତାମ୍ରାପର୍ଣ୍ଣୀ, ଏବଂ ଜରନ୍ଧମା। ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ସନ୍ତାନ: ଭଦ୍ର, ଭଦ୍ରଗୁପ୍ତ, ଭଦ୍ରବିନ୍ଦ୍ର, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସପ୍ତବାହୁ; ଏବଂ କୁମାରୀ ଭଦ୍ରବତୀ ଓ ସମ୍ବୋଧିନୀ। ସୁଦେବୀ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁକ୍ଷେନଙ୍କ ପୁଅ: ସଂଗ୍ରାମଜିତ, ଶତଜିତ, ସହସ୍ରଜିତ। ନଗ୍ନଜିତୀଙ୍କ ସନ୍ତାନ: ବୃକ, ବୃକାଶ୍ୱ, ବୃକଜିତ, ଦିବ୍ୟ ନାରୀ ବ୍ରଜିନୀ, ମିତ୍ରବାହୁ, ସୁନୀଥ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସନ୍ତାନମାନେ ମିଶି, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଏପରି ଘୋଷିତ ହେଲେ। ଏହା ସହିତ, ଅଷ୍ଟ ହଜାର ଶୂରବୀର ପୁଅ, ଯୋଦ୍ଧା କୌଶଳରେ ପ୍ରଭିନ୍ନ, ଏଭଳି ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ବଂଶବୃକ୍ଷ ତୁମକୁ କହାଯାଇଛି। ଅନ୍ତେ, ବୃହଦୁଚ୍ଛଙ୍କ (ଶୌନକଙ୍କ ପୁଅ) ଝିଅମାନେ: ବୃହତୀ, ନର୍ତ୍ତକୋନ୍ନେୟା, ସୁନୟା, ଏବଂ ସଂଗତା—ଏହିମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।