ଏହି ଉତ୍କଳେଶ୍ୱରୀ କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଦେବତାମାନେ ଦେବଶତ୍ରୁ ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ନିମନ୍ତେ ଏକ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଆଦିତ୍ୟାଙ୍କୁ କିଏ ଦୟା କରିଥିଲେ, ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଯୟାତି ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାସୁଦେବଙ୍କ ପରିବାର ତାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନ ନାରାୟଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୟନ ହେଲା। ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ସାଗର ଖରଖରିଲା, ପାହାଡ଼ ଉଠିଗଲା, ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ଶୁଭ ପବନ ବହିଲା, ଧୂଳି ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଦୀପଗୁଡିକ ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଲା। ଅଭିଜିତ ନାମକ ତାରା, ଜୟନ୍ତୀ ନାମକ ରାତି ଏବଂ ବିଜୟ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା। ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅଦୃଶ୍ୟ, ହରି, ନାରାୟଣ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ, ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ। ଦେବତାମାନେ ଆକାଶରୁ ଫୁଲର ବର୍ଷା କରିଲେ, ହଜାର ହଜାର ମୁନି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ଶୁଭ ଗୀତ ବାଜାଇ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ବାସୁଦେବ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖି, ଯେଉଁଥିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଥିଲା, କହିଲେ: “ଏ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଉପସାମ କରନ୍ତୁ। ମୁଁ କଂସର ଭୟ କରୁଛି; ମୋର ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମ ନିଆଁ ଅଦ୍ଭୁତ ପୁତ୍ରମାନେ କଂସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଛନ୍ତି।” ବାସୁଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଉପସାମ କରିବେ; ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନନ୍ଦଗୋପଙ୍କ ଘରକୁ ଦେଇ, ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଯଶୋଦା ଓ ଦେବକୀ ଦୁଇଜଣୀ ଗର୍ଭବତୀ ଥିଲେ; ଯଶୋଦା ନନ୍ଦଗୋପଙ୍କ ଜଣା। ଏହି ରାତିରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ, ଯଶୋଦା ଏକ କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ବାସୁଦେବ, ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ନବଜାତକୁ ସୁରକ୍ଷା କରି, ପୁତ୍ରକୁ ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ଦେଇ, ନିଜେ କନ୍ୟାକୁ ନେଇଲେ। ନନ୍ଦଗୋପଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣକୁ ଦେଇ, କହିଲେ: “ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କର; ଏହି ଶୁଭ ପୁତ୍ର ଯଦୁବଂଶର ମହିମା ହେବେ। ଏହି ଦେବକୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଆମ ଦୁଃଖ ନିବାରଣ କରିବେ।” ଏହି ସମୟରେ, ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭି ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଜଣାର କନ୍ୟାକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ, ଏହି କନ୍ୟା ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ବହିଥିଲେ। କଂସ ଜଣା ନିଜ ଜଣା ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣିଲେ ନାହିଁ; ସେହି ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ଅନନ୍ଦ ଭରି, ସେ କନ୍ୟାକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ସେ କନ୍ୟା ମୃତ ଭାବିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ସେ କନ୍ୟା ବୃଷ୍ଣି ପରିବାରରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଶିଶୁ ଭଳି ଲାଳନା ପାଇଲେ। ଏହି କନ୍ୟାକୁ ପୁତ୍ର ସମାନ ଲାଳନା ଦିଆଯାଇଥିଲା; ଦେବତାମାନେ ଦେବୀମାନେଙ୍କୁ ଯେପରି ଦେଖନ୍ତି, ଏହି କନ୍ୟା ପ୍ରଜାପତିର ଜଣା କହାଯାଇଥିଲା। କେଶବଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏଗାରୋଟି ଜନ୍ମ ହେଲା; ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହୃଦୟରେ ସେ କନ୍ୟାକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। କୃଷ୍ଣ, ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଦେବତା, ଦିବ୍ୟ ଦେହରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲେ। ମୁନିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “କଂସ, ଭୋଜ ରାଜା, ବାସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ କିଏ ମୃତ କଲେ? ଏହାର କାରଣ କ’ଣ?” ସୂତ କହିଲେ: “ଶୁଣ, କଂସ ବ୍ୟର୍ଥ ମନସ୍କ, ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେକୁ ଏକ ଏକ କରି ମୃତ କଲେ।” ଭୟରୁ, ବଳଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଦୂରେ ପଠାଯାଇଥିଲେ; ଏପରି ଗୋବିନ୍ଦ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୋବାଳକ ଭଳି ଲାଳନା ହେଲେ। ଦେବକୀ, ବାସୁଦେବଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ଏକ ସମୟରେ କଂସଙ୍କ ରଥଚାଳକ ଥିଲେ; ସେହି ସମୟରେ କଂସ ରାଜପୁତ୍ର ଥିଲେ। ତାପରେ ଆକାଶରୁ ଦିବ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ, ଏହି ଶବ୍ଦ କଂସକୁ ଭୟ ଦେଲା, କାରଣ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଥିଲା। “ଓ କଂସ, ତୁମେ ଏହି ରଥ ଚାଳନା କରୁଛ; ଦେବକୀଙ୍କ ସପ୍ତମ ଗର୍ଭ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, କଂସ ବିଚଳିତ ଓ ମୂର୍ଖ, ତଳୱାର ନେଇ, ଦେବକୀକୁ ମୃତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ବାସୁଦେବ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, କଂସଙ୍କୁ ମିତ୍ରତା ଓ ସ୍ନେହରେ କହିଲେ: “କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜଣାକୁ ମହିଳାକୁ ମୃତ କରିବା ଅନୁଚିତ; ମୁଁ ଏଠାରେ ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛି, ଓ ଯଦୁମାନେଙ୍କ ଆନନ୍ଦ। ଓ ଭୂମିପତି, ତାଙ୍କର ସପ୍ତମ ଗର୍ଭ ତୁମକୁ ଦେଇଦେବି; ତୁମେ ଚାହିଁଲେ ଯାହା କର। ଏବେ, ତୁମେ ଚାହିଁଲେ ଯାହା କର; ତାଙ୍କ ଗର୍ଭଗୁଡିକ ତୁମର; ମୁଁ ସତ୍ୟରେ ସେଗୁଡିକ ତୁମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଦେଇବି।” ଏପରି, ଏହି କଥା ଅସତ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ; ଏପରି କହି ଶାନ୍ତ କରି, କଂସ ଦେବକୀକୁ ନେଲେ। ବାସୁଦେବ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ ଦେଇ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; କଂସ, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ମୂର୍ଖ, ଦେବକୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେକୁ ମୃତ କଲେ। ମୁନିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ବାସୁଦେବ କିଏ, ଦେବକୀ କିଏ, ନନ୍ଦଗୋପ କିଏ, ଯଶୋଦା କିଏ, କିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଏବଂ କିଏ ତାଙ୍କୁ ଲାଳନା କଲେ?” ସୂତ କହିଲେ: ପୁରୁଷମାନେ କଶ୍ୟପ ରୁ, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆଦିତ୍ୟ ରୁ; ଏପରି ଇଚ୍ଛାରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭଗବାନ ଦେବକୀ ଦ୍ୱାରା ଲାଳନା ହେଲେ। ସେ ଦେବତା ପୃଥିବୀରେ ମନୁଷ୍ୟ ଦେହରେ ଆସି, ତାଙ୍କର ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଓ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଭ୍ରମିତ କଲେ। ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମ ହରାଇ ଯାଇଥିଲା, ବୃଷ୍ଣି ବଂଶରେ ବିଷ୍ଣୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ ଓ ଦେମନମାନେଙ୍କୁ ନାଶ କରିବାକୁ। ଋକ୍ମିଣୀ, ନଗ୍ନଜିତଙ୍କ କନ୍ୟା ସତ୍ୟା, ସତ୍ରାଜିତୀ, ସତ୍ୟଭାମା, ଜାମ୍ବବତୀ, ରୋହିଣୀ, ଶୈବ୍ୟା, ସୁଦେବୀ, ମାଦ୍ରୀ, ଅନ୍ୟ ଜଣା ସୁଶୀଳା, କାଳିନ୍ଦୀ, ମିତ୍ରବିନ୍ଦା, ଲକ୍ଷ୍ମଣା, ଜାଳବାସିନୀ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଲେ। ଏପରି, ଶୋଳ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ନାରୀ ଏବଂ ଚଉଦ ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରା ଦେବତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜ ଗୃହରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ବାସୁଦେବଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେବା ପାଇଁ। ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବିମ୍ଷ୍ବକ୍ସେନଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ପତ୍ନୀମାନେ ଜଗତରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଛନ୍ତି।