ଏକ ସମୟର କଥା, ଗାନ୍ଦିନୀ ନାମକ ଏକ କନ୍ୟା ଗର୍ଭରେ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ ଦିନେ ଦିନେ ଦୟାଳୁ ସ୍ୱରରେ କହିଥିଲେ, “ଏ ଭାଗ୍ୟଶାଳି କନ୍ୟା! ଶୀଘ୍ର ଜନ୍ମ ନେଉ, କାହିଁକି ବିଳମ୍ବ କରୁଛ?” ଏହାକୁ ଉତ୍ତର ଦେଇ ଗାନ୍ଦିନୀ ପ୍ରତିଦିନ ଗର୍ଭରୁ କହୁଥିଲେ, “ମୁଁ ଯଦି ଦିଆଯିବି, ଯଦି ମୋତେ ଚାହାଯାଏ, ତେବେ ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେବି, ପିତା।” ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, “ଯେପରି ତୁମ ଇଚ୍ଛା,” ବୋଲି ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଲେ। ଗାନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଏକ ଦାନଶୀଳ, ଯଜ୍ଞପ୍ରିୟ, ଶୂରବୀର, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନୀ ଓ ଅତିଥିସେବୀ ପୁଅ ହେଲେ—ଏହି ପୁଅ ଅକୃର, ଶ୍ୱଫଳ୍କ, ଦାନରେ ଉଦାର ଭାବରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଅ ଥିଲେ: ଉପମଙ୍ଗୁ, ମଙ୍ଗୁର, ମୃଦୁର, ଅରିମେଜୟ, ଗିରିରକ୍ଷ, ଯକ୍ଷ, ଶତୃଘ୍ନ ଓ ବାରିମର୍ଦନ। ଧର୍ମଭୃତ, ଶୃଷ୍ଟଚୟ, ବର୍ଗମୋଚ, ଆବାହ, ପ୍ରତିବାହ ଓ ଏକ ଅତିଶୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସ୍ତ୍ରୀ ଭି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଥିଲେ ବସୁଦେବା। ଅକୃର ଓ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁଅ ହେଲେ—ଦେଵ ଓ ଅନୁପଦେଵ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ। ଚିତ୍ରକଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଥିଲେ: ପୃଥୁ, ବିପୃଥୁ, ଅଶ୍ୱଗ୍ରୀବ, ଅଶ୍ୱବାହୁ, ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ଓ କଗଵେଷଣ। ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଅଶ୍ୱ, ସୁବର୍ମା, ବର୍ମଚର୍ମଭୃତ, ଅଭୂମି, ବହୁଭୂମି ଓ ଦୁଇ ସ୍ତ୍ରୀ—ଶ୍ରବିଷ୍ଠା ଓ ଶ୍ରବଣା ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ। କାଶୀର ଝିଅ ସତ୍ୟକା ଚାରିପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ: କକୁଦ, ଭଜମାନ, ଶମୀକ ଓ ବଳବର୍ହିଷ। କକୁଦଙ୍କ ପୁଅ ଭୃଷ୍ଟି, ଭୃଷ୍ଟିଙ୍କ ପୁଅ କପୋତରୋମା, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ରେବତ। ରେବତଙ୍କ ଏକ ପଣ୍ଡିତ ପୁଅ ହେଲେ, ଯିଏ ତୁମ୍ବୁରୁଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁ ଓ ଚନ୍ଦନ-ଉଦକ-ଦୁନ୍ଦୁଭି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତାଙ୍କୁ ଅଭିଜିତ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ପୁନର୍ବସୁ। ପୁନର୍ବସୁ, ପୁଅ ପାଇଁ ଆଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ସେ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ମଧ୍ୟରେ, ଯଜ୍ଞଶାଳାର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ, ଶିଷ୍ଟ, ଧାର୍ମିକ, ଦାନଶୀଳ ଓ ଯଜ୍ଞପ୍ରିୟ ପୁନର୍ବସୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ପୁନର୍ବସୁଙ୍କ ଦୁଇ ଝିଅ ଓ ଦୁଇ ପୁଅ ହେଲେ—ବାହୁବାଣ ଓ ଅଜିତ; ଆହୁକ ଓ ଆହୁକୀ, ଏହି ଦୁଇଁ ଜଣଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି। ଏଠି ଆହୁକ ବିଷୟରେ କିଛି ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ାଯାଏ—ସେ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥିବା, ବ୍ୟାନ୍ଧା ଓ ସେନା ସହିତ। ସେଙ୍କଠାରେ ଦଶ ହଜାର ରଥ ଗଜଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ; ସେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିନଥିଲେ, ଯଜ୍ଞ କ୍ରିୟାକୁ ଅବହେଳା କରୁନଥିଲେ, ଦାନରେ କଞ୍ଜୁସ ଥିଲେନାହିଁ। ସେ କେବେ ଅଶୁଚି, ଅଧର୍ମିକ, ଅଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଦୁର୍ବଳ ହୋଇନଥିଲେ। ଆହୁକଙ୍କ ପୁଅ ଧୃତି ବିଷୟରେ ଏହିପରି ଶୁଣାଯାଏ। ଧଳା ଚାକର ଓ ଅଶ୍ୱ ଦ୍ୱାରା, ଅଶୀଯୁଗଳ ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଏକ ଆହୁକ ଅଗ୍ରଗତି କଲେ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ୨୧ ହଜାର ଭୋଜ ହାତୀ ରୌପ୍ୟ ଓ ସୁନା ଅଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲେ। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଏତେ ହଜାର ହାତୀ ଥିଲେ, ଯାହାର ଘଣ୍ଟି ଧ୍ୱନି ଭୂମିର ଭୋଜ ରାଜାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରମାଣ କରୁଥିଲା। ଆହୁକ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ଆହୁକୀଙ୍କୁ ଆହୁକାନ୍ଧକୁ ଦେଲେ; ଆହୁକାନ୍ଧଙ୍କ ଝିଅ ଦୁଇ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଦେଵକ ଓ ଉଗ୍ରସେନ, ଦୁଇଁ ଜଣେ ଦିବ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ। ଦେଵକଙ୍କ ଅନେକ ଶୂରବୀର ଝିଅ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ। ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୁଦେଵ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ସାତ ଝିଅ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ ଦିଆଯାଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ନାମ: ବୃକଦେବା, ଉପଦେବା, ଦେବରକ୍ଷିତା, ଶ୍ରୀଦେବା, ଶାନ୍ତିଦେବା, ମହାଦେବା ଓ ଅନ୍ୟ ଜଣେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦେବକୀ ସପ୍ତମ, ଅତି ଶୋଭାମୟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ନଅ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଂସ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ। ଅନ୍ୟ ପୁଅମାନେ: ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ, ସୁନାମ, କଦ୍ବ, ଶଂକୁ, ଭୂମୟ, ସୂତନୂ, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳ, ଯୁଦ୍ଧତୁଷ୍ଟ ଓ ସୁପୁଷ୍ଟିମାନ୍। ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ପାଞ୍ଚ ଭଉଣୀ ଥିଲେ: କର୍ମଧର୍ମବତୀ, ଶତାଙ୍କୃ, ରାଷ୍ଟ୍ରାପାଳା, କଙ୍ଭା, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ବରାଙ୍ଗନା। ଉଗ୍ରସେନ, ମହାନ୍ୟ ଭବାନ୍, କୁକୁର ବଂଶର ଅତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉତ୍ସ; ଏହି କୁକୁର ବଂଶର ସ୍ମୃତି ଧାରଣ କଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ପରିବାର ଓ ନିଜ ବଂଶରେ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ। ଭଜମାନଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ବିଦୂରଥ, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ। ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ: ରାଜ୍ୟାଧିଦେବ, ଶୂର ଓ ବିଦୁର। ଏହି ଶୂରଙ୍କୁ ଚାରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ହେଲେ: ବାତ, ନିବାତ, ଶୋଣିତ, ଓ ଶ୍ୱେତବାହନ। ଶମୀ, ଗଦବର୍ମା, ନିଦାତ, ଶକ୍ରଶକ୍ରଜିତ, ଶମୀଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରତିକ୍ଷିପ୍ତ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ। ସ୍ୱୟମ୍ଭୋଜ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କୁ ହୃଦିକ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ; ହୃଦିକଙ୍କ ଦଶ ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କୃତବର୍ମା ବଡ଼, କୃତ, ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶତଧନ୍ୱା; ଏହିପରି ଦେବାର୍ହ, ଵନାର୍ହ, ଭିଷଗ୍, ଦ୍ୱୈତରଥ, ସୁଦାନ୍ତ, ଧିୟାନ୍ତ, ନକବାନ୍, କନକୋଦ୍ଭବ। ଦେବାର୍ହଙ୍କ ପଣ୍ଡିତ ପୁଅ କମ୍ବଳବର୍ହିଷ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅସମୌଜା, ଅତି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ; ଅସମୌଜା, ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ସୁଦଂଷ୍ଟ୍ର ଓ ସୁରୂପ, ଯେଉଁମାନେ ଆନ୍ଧକ ଭାବେ ପରିଚିତ ଓ କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଆନ୍ଧକ ବଂଶର ଉତ୍ପତ୍ତି ଚିରନିରନ୍ତର ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ବଂଶ ନିଶ୍ଚିତ ଫଳିଫୁଲି ଉଠେ। ଶୂରଙ୍କୁ ଅସ୍ମକୀ ଠାରୁ ଦିବ୍ୟ-ମାନବ ପୁଅ ଓ ମାଷ୍ୟା ଠାରୁ ଦିବ୍ୟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ହେଲେ। ଶୂର ଓ ଭାଷ୍ୟାଠାରୁ ଭୋଜ ବଂଶର ଦଶ ପୁଅ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଳଶାଳୀ ବସୁଦେବ, ଯିଏ ପୂର୍ବେ ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭି ଭାବେ ପରିଚିତ। ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଆକାଶରେ ଦୁନ୍ଦୁଭି ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ତୁମୁଳ ତାଳବାଦ୍ୟ ଶୁଣାଗଲା। ଶୂରଙ୍କ ଘରେ ଫୁଲ ଧାରା ପଡ଼ିଲା; ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ସମାନ କୌଣସି ନଥିଲେ। ଏହିପରି ଉତ୍ତମ କୁକୁର, ଆନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣି ବଂଶର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା ପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।