କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହାତରୁ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ପାଇ ଗାନ୍ଦିନୀଙ୍କ ପୁଅ ଏହାକୁ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧିଲେ, ତାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଭା ତାଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ମନେ ହେଉଥିଲା। ଏଠି ଏକ ମହାତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମ ଉପଦେଶ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଏ: ଯେଉଁମାନେ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଅଭିଯୋଗକୁ ମିଥ୍ୟା ବୋଲି ଜାଣି, ସେହି ମିଥ୍ୟାକୁ ମିଥ୍ୟା ବୋଲି ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କଦାପି ପରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ ନାହିଁ। ଏହି ବଂଶର କଥା ଅଗ୍ରସର ହୁଏ। ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ସବୁଠାରୁ କନିଷ୍ଠ ପୁଅଠାରୁ ଅନିମିତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ସତ୍ୟକା ଥିଲେ, ସେ ସତ୍ୟବାଦୀ ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ତାଙ୍କୁ ଯୁୟୁଧାନଙ୍କ ପୁଅ ସତ୍ୟକି ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଭୂତିଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ୟୁଗନ୍ଧର, ଏହିମାନେ ଭୂତି ବଂଶୀ ଭାବେ ପରିଚିତ। ପୃଶ୍ନିଙ୍କୁ ଦୁଇପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଶ୍ଵଫଳ୍କ ଏବଂ ଚିତ୍ରକ। ଶ୍ଵଫଳ୍କ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଅତ୍ମା। ସେଯେଉଁଠି ବସନ୍ତି, ସେଠି ରୋଗ ବା ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଆସେନାହିଁ। ଏକଥା ଏମିତି ଘଟିଥିଲା ଯେ, କାଶୀର ମହାନ ରାଜାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ବର୍ଷା ହେଉନଥିଲା। ସେଠି ଶ୍ଵଫଳ୍କଙ୍କୁ ଆନି ସମ୍ମାନ ସହିତ ରଖାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ଥିତିରେ ବର୍ଷାଦେବ ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ବର୍ଷା କରିଥିଲେ। ଶ୍ଵଫଳ୍କ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ କନ୍ୟା ଗାନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ଗାନ୍ଦିନୀ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଗାଈ ଦାନ କରୁଥିଲେ। ଅନେକ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ସେ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଅଜନ୍ମା ରହିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ ଗର୍ଭରୁ ଦ୍ରୁତ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ କହିଥିଲେ, ଗାନ୍ଦିନୀ ଗର୍ଭରୁ ପ୍ରତିଦିନ ଉତ୍ତର ଦେଉଥିଲେ: "ମୋତେ ଯଦି ଦିଆଯିବ, ତେବେ ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେବି; ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି, ତେବେ ଏହିପରି ହେଉ।" ପିତା କହିଲେ, "ଏହିପରି ହେଉ," ଏବଂ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ। ଶ୍ଵଫଳ୍କ ଦାନଶୀଳ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ବୀର, ବିଦ୍ୱାନ୍ ଏବଂ ଅତିଥିସେବୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅକୃର ନାମରେ ପରିଚିତ। ଉପମଙ୍ଗୁ, ମଙ୍ଗୁର, ମୃଦୁର, ଅରିମେଜୟ, ଗିରିରକ୍ଷ, ୟକ୍ଷ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଏବଂ ବାରିମର୍ଦ୍ଦନ ଏହି ବଂଶର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସନ୍ତାନ। ଧର୍ମଭୃତ୍, ଶୃଷ୍ଟଚୟ, ବର୍ଗମୋଚ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ଆଭା ଏବଂ ପ୍ରତିଭା, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ବସୁଦେବା ମଧ୍ୟ ଏହି ପରିବାରରେ ଥିଲେ। ଅକୃର ଓ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ଦୁଇପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଲେ—ଦେବ ଓ ଅନୁପଦେବ, ସେମାନେ ଦେବତା ସମାନ। ଚିତ୍ରକଙ୍କ ସନ୍ତାନ ପୃଥୁ, ବିପୃଥୁ, ଅଶ୍ୱଗ୍ରୀବ, ଅଶ୍ୱବାହୁ, ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ଓ କଗବେଷଣ। ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଅଶ୍ୱ, ସୁବର୍ମା, ବର୍ମଚର୍ମଭୃତ୍, ଅଭୂମି, ବହୁଭୂମି, ଏବଂ ଦୁଇ ଝିଅ—ଶ୍ରବିଷ୍ଠା ଓ ଶ୍ରବଣା ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସତ୍ୟକା, କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା, ଚାରିପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—କକୁଦ, ଭଜମାନ, ଶମୀକ ଓ ବଳବର୍ହିଷ। କକୁଦଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ବୃଷ୍ଟି, ବୃଷ୍ଟିଙ୍କ ପୁଅ କପୋତରୋମା, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ରେବତ। ରେବତଙ୍କ ଏକ ବିଦ୍ୱାନ୍ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯିଏ ତୁମ୍ବୁରୁଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁ ଏବଂ ଚନ୍ଦନ-ଉଦକ-ଦୁନ୍ଦୁଭି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତାଙ୍କୁ ଅଭିଜିତ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ପୁନର୍ବସୁ; ପୁନର୍ବସୁ ପୁଅ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ସେଉଁଠି ଏକ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟରେ, ଯଜ୍ଞଶାଳାର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଦାନଶୀଳ ଏବଂ ଯଜ୍ଞପ୍ରିୟ ପୁନର୍ବସୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ପୁନର୍ବସୁଙ୍କୁ ଦୁଇଝିଅ ହେଲେ—ବାହୁବାଣ ଓ ଅଜିତ, ଏବଂ ଆହୁକ ଓ ଆହୁକୀ, ଯେଉଁମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠି ଆହୁକ ସମ୍ପର୍କରେ କିଛି ଶ୍ଲୋକ ପାଠ କରାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ସେ ଅନୁଚର, ପତାକା ଓ ସେନାର ସହ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ସେଠାରେ ଦଶ ହଜାର ରଥ ଅସ୍ତିର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ; ସେ କଦାପି ମିଥ୍ୟା କହିନଥିଲେ, ଯଜ୍ଞ ଅବହେଳା କରୁନଥିଲେ, ଏବଂ କଞ୍ଚନ ଥିଲେ ନାହିଁ। ସେ କଦାପି ଅପବିତ୍ର, ଅଧର୍ମିକ, ଅଜ୍ଞାନୀ ବା ଦୁର୍ବଳ ଥିଲେ ନାହିଁ; ଏହିପରି ଆହୁକଙ୍କ ପୁଅ ଧୃତି ବିଷୟରେ ଶୁଣାଯାଏ। ଧଳା ଚାକର ଓ ଅଶ୍ୱମାନେ ଯୁବା ଶାଳୀ ଥିଲେ, ଏଠି ଏଠି ଅଶ୍ୱାଶ୍ୱ ଯୁଗଳରେ ଯୋଜିଥିଲେ, ଏପରି ଏକ ଆହୁକ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିଲେ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବୋଜ ରାଜାଙ୍କ ୨୧,୦୦୦ ହାତୀ ରୌପ୍ୟ ଓ ସୁନାର ଅଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଏତେ ହଜାର ହାତୀ ଥିଲେ, ବୋଜ ରାଜାଙ୍କ ଘଣ୍ଟି ଧ୍ୱନି ଭୂମିକୁ ଅନୁନାଦିତ କରୁଥିଲା। ଆହୁକ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ଆହୁକୀକୁ ଆହୁକାନ୍ଧାଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଆହୁକାନ୍ଧାଙ୍କ କନ୍ୟା ଦୁଇପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଦେବକ ଓ ଉଗ୍ରସେନ, ଦୁଇଁଯିଏ ଦିବ୍ୟ ତେଜସ୍ବୀ। ଦେବକଙ୍କ କିଛି କନ୍ୟା ଥିଲେ, ସେମାନେ ଦେବତା ସମାନ। ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୁଦେବ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୂଷିତ କରିଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ସାତଜଣୀ ଭଉଣୀକୁ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଥିଲା—ବୃକଦେବା, ଉପଦେବା, ଦେବରକ୍ଷିତା, ଶ୍ରୀଦେବା, ଶାନ୍ତିଦେବା, ମହାଦେବା ଏବଂ ଅନ୍ୟ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବକୀ ସପ୍ତମ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ନଉପୁଅ ଥିଲେ, କଂସ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼। ଅନ୍ୟମାନେ ଥିଲେ—ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ, ସୁନାମ, କଦ୍ବ, ଶଂକୁ, ଭୂମୟ, ସୂତନୂ, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳ, ଯୁଦ୍ଧତୁଷ୍ଟ ଏବଂ ସୁପୁଷ୍ଟିମାନ୍। ସେମାନଙ୍କ ପାଞ୍ଚଟି ଭଉଣୀ ଥିଲେ—କର୍ମଧର୍ମବତୀ, ଶତାଙ୍କୃ, ରାଷ୍ଟ୍ରାପାଳା, କଙ୍ୱା ଏବଂ ଉତ୍ତମାନ୍ୟା ବରାଙ୍ଗନା। ଉଗ୍ରସେନ ମହାପ୍ରଭୁ କୁକୁର ବଂଶର ଅବତରଣ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି କୁକୁର ବଂଶ ଧାରଣ କରିଲେ, ପୁତ୍ରପୌତ୍ର ଓ ବଂଶର ବୃଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚିତ। ଭଜମାନଙ୍କ ପୁଅ ଭିଦୂରଥ, ରଥୀମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ। ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ରାଜ୍ୟାଧିଦେବ, ଶୂର ଓ ଭିଦୂର। ଏହି ଶୂରଙ୍କୁ ଚାରିଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ହେଲେ—ବାତ, ନିବାତ, ଶୋଣିତ ଓ ଶ୍ୱେତବାହନ। ଏହିପରି ଭାବେ ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରମ୍ପରା ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଗାଥା ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ।