ଶୈବ୍ୟଙ୍କ ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟାର ପ୍ରଭାବରେ ତାଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବିଦର୍ଭ। ଶୈବ୍ୟ ତାଙ୍କର ପୁଅ ବିଦର୍ଭଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପରେ, ବିଦର୍ଭ ଦୁଇଜଣ ଶୂରବୀର ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—କ୍ରଥୁ ଓ କୌଶିକ। ଏହି ଦୁଇଜଣ ସେନାପତି ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ ଓ ବିରତାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ପରେ ବିଦର୍ଭଙ୍କ ତୃତୀୟ ପୁଅ ଲୋମପଦ ଜନ୍ମିଲେ, ଯେଉଁଠାରୁ ଅବସ୍ତୁରା ଓ ତାଙ୍କ ପରେ ଅହୃତ ଜନ୍ମିଲେ। କୌଶିକଙ୍କ ପୁଅ ସିଦି ଥିଲେ, ଯାହାଠାରୁ ସିଦ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। କ୍ରଥୁଙ୍କ ପୁଅ କୁନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ପରେ କୁନ୍ତି ନାମକ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ। କୁନ୍ତିଙ୍କୁ ପୁରୋଧ୍ରିଷ୍ଟ ନାମକ ଧୃଷ୍ଟ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ନିର୍ବୃତି ନାମକ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଦଶାର୍ହ, ବଳଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଥିଲେ। ଦଶାର୍ହଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ୟୋମ ଓ ତାଙ୍କୁ ଜିମୂତ ଜନ୍ମିଲେ। ଏଭଳି ଜିମୂତଙ୍କୁ ବିକୃତି ପୁଅ ଭାବେ ମିଳିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଭୀମରଥ, ଭୀମରଥଙ୍କୁ ରଥବର, ଯିଏ ଦାନଶୀଳ ଓ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ରହିଲେ। ରଥବରଙ୍କୁ ନବରଥ ଓ ତାଙ୍କୁ ଦଶରଥ, ପରେ ଏକଦଶରଥ ଓ ତାଙ୍କୁ ଶକୁନି ଜନ୍ମିଲେ। ଶକୁନିଙ୍କୁ କରମ୍ଭକ ଓ ତାଙ୍କୁ ଦେବରତ ଜନ୍ମିଲେ। ଦେବରତ ଦେବକ୍ଷତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ଦେବକ୍ଷତ୍ରଙ୍କୁ ଦେବନା ଓ ତାଙ୍କୁ ମଧୁ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ମଧୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନୁ ଓ ତାଙ୍କର ବଂଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ବଂଶରେ ନନ୍ଦନ ଓ ମହାପୁରୁବଶ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ପୁରୁବଶଙ୍କ ପୁଅ ପୁରୁଦ୍ବାନ ନିମ୍ନେ ବିଶିଷ୍ଟ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ପୁରୁଦ୍ବାନ ଭଦ୍ରାବତୀରେ ପୁରୁଦ୍ବହଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏକ୍ଷାକୀ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ସତ୍ତ୍ୱ। ସତ୍ତ୍ୱଙ୍କୁ ଗୁଣମୟ ସାତ୍ତ୍ୱତ ପୁଅ ଭାବେ ମିଳିଲେ, ଯିଏ ବଂଶର କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼ାଇଲେ। ଏହି ମହାପୁରୁଷ ବଂଶ ଜ୍ୟାମଘଙ୍କୁ ଜାଣି, ସେ ଅନେକ ସନ୍ତାନର ସମ୍ପଦରେ ଧନ୍ୟ ହୋଇ, ଜ୍ଞାନୀ ସୋମ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ଏକତା ଲାଭ କଲେ। ସୂତଜୀ କହିଲେ—କୌଶଳ୍ୟା, ସାତ୍ତ୍ୱତ ବଂଶର ଏକ ଶୁଭ୍ର ସୌନ୍ଦର୍ୟମୟ ପୁଅ ଜନ୍ମାଇଲେ—ଭଜିନ, ଭଜମାନ, ଦିବ୍ୟ ଦେବାବୃଦ୍ଧ ରାଜା। ଏହି ବଂଶରେ ଅନ୍ଧକ, ସହାଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଯଦୁଙ୍କ ବଂଶଧର ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ। ଏହି ଚାରି ବଂଶର ବିସ୍ତୃତ କଥା ଶୁଣ। ଭଜମାନଙ୍କୁ ଶୃଞ୍ଜୟା ଦ୍ୱାରା ବାହ୍ୟା ଓ ତାଙ୍କୁ ବାହ୍ୟକ ପୁଅ ଭାବେ ମିଳିଲେ। ଶୃଞ୍ଜୟଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯିଏଁ ବାହ୍ୟକଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଯେଉଁମାନେ ଭଉଣୀ ଥିଲେ, ଅନେକ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ନିମି, ପଣବ, ଓ ବୃଷ୍ଣି, ଯିଏ ଶତ୍ରୁନଗର ବିଜୟୀ ଥିଲେ। ବାହ୍ୟ କାର୍ୟଶୃଞ୍ଜୟ, ଅୟୁତାୟୁତ, ସାହସ୍ର, ଶତଜିଦ୍, ଓ ବାମକ ମଧ୍ୟ ବାହ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ବାହ୍ୟ କାର୍ୟାଭାଗିନୀ ମଧ୍ୟରେ ଦେବାବୃଦ୍ଧ ରାଜା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୟା କଲେ। ସେ ଇଛା କଲେ—‘ମୋତେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ପୁଅ ମିଳୁ।’ ଏହି ଭାବରେ ସେ ସବର୍ଣ୍ଣାଙ୍କ ସହ ଜଳସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଛୁଆଁରେ ନଦୀ ଋଷି ରୂପେ ପରିଣତ ହେଲେ ଓ ସେ ନଦୀ ରାଜା ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ମନ ଭାବନାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ନେଲେ—‘ଏପରି ଗୁଣବତୀ ପୁଅ ଜନ୍ମିବା ପାଇଁ ମୁଁ ନିଜେ ଦେବାବୃଦ୍ଧଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିବି।’ ତାଙ୍କ ନିଜ ହାତ ତିଆରି ହେଲା ଓ ଚିତ୍ତ ଇଛାନୁସାରେ ହେଲା। ଏପରି ଏକ କନ୍ୟାର ରୂପ ଧାରଣ କରି ସାବିତ୍ରୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣୀ କହିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ଓ ବିବାହ କରିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ଧାରଣ କଲେ, ନବମ ମାସରେ ନଦୀଦେବୀ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମାଇଲେ। ଏହି ପୁଅ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବାବୃଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ। ଏହି ବଂଶର ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୁରାତନ ଶ୍ଲୋକ ଗାଉଥିଲେ। ଦେବାବୃଦ୍ଧଙ୍କ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଗାଇ, ସେ ଦୂରରୁ ଶୁଣିଲେ ଓ ନିକଟରୁ ଅନୁଭବ କଲେ। ବଭ୍ରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ଦେବାବୃଦ୍ଧ ଦେବତା ସମାନ। ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ପঁଷଟି ହଜାର ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ପୁରୁଷ ଅମରତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଦେବାବୃଦ୍ଧ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ଏକ ଦାନବୀର, ତ୍ୟାଗୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣଭକ୍ତ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଜ୍ଞାନୀ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ସାତ୍ତ୍ୱତ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ସୁମହାଭୋଜ ଓ ମାର୍ତ୍ତିକାବଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ବୃଷ୍ଣିଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଲେ ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ। ଗାନ୍ଧାରୀ ସୁମିତ୍ରଙ୍କୁ ଓ ମାଦ୍ରୀ ଯୁଧାଜିତ ଓ ଦେବମୀଢୁଷକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଅନମିତ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନୁଷ୍ୟ ଥିଲେ। ଅନମିତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ନିଘ୍ନ, ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ପ୍ରସେନ ଓ ଶକ୍ରଜିତ। ଶକ୍ରଜିତ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ସହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ। ଏକଦିନ ରାତି ଶେଷରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ତାଙ୍କ ରଥ ନେଇ ନଦୀତଟକୁ ଜଳସ୍ପର୍ଶ କରିବାକୁ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ବିବସ୍ୱାନ୍ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖାଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ତେଜର ଚକ୍ରରେ ଆବୃତ ଥିଲା। ତାପରେ ରାଜା ବିବସ୍ୱାନ୍ଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ମୁଁ ଯେପରି ଆକାଶରେ ତୁମକୁ ଦେଖେ, ସେପରି ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଛି। ତୁମେ ଏଠାରେ ଯେପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଚକ୍ରାଭିବୃତ ଅଛ, ଏବଂ ଆକାଶରେ ଯେପରି ଦେଖାଯାଉଛ, ତାହାରେ କ’ଣ ତଫାତ୍?’ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବିବସ୍ୱାନ୍ ନିଜ ଗଳାରୁ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଖୋଲି ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ତାପରେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେହରେ ଦେଖିଲେ ଓ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲେ।