ପୁରାତନ କାଳରେ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ତାଙ୍କର ବିରାଟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦାହ କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ଚିତ୍ରଭାନୁ ଓ ହୈହୟ ବଂଶୀୟମାନେ ବରୁଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଦ୍ୱୀପ ଓ ତ୍ୟାଗୀ ଆଶ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେଲେ। ବହୁ ପୂର୍ବେ ବରୁଣଙ୍କ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଥିଲେ—ସେ ଥିଲେ ମହାମୁନି ବଶିଷ୍ଠ, ଜଳରେ ଏକାଗ୍ର ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ, ବଶିଷ୍ଠ ମହାମୁନି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—“ହୈହୟ, ତୁମେ ମୋ ଜଙ୍ଗଲକୁ ରକ୍ଷା କରିଲ ନାହିଁ, ଏହି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଅନ୍ୟେ କେହି ହତ୍ୟା କରିବେ। କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ରାଜା ହେବେ ନାହିଁ। ଶୂରବୀର ରାମ ତୁମର ହଜାର ହାତ କାଟିଦେବେ ଓ ତୁମକୁ ବଶ କରିଦେବେ। ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତପସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁମକୁ ହତ୍ୟା କରିବେ; ଏହି ଶାପ ଦ୍ୱାରା ରାମ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେବେ।” ସେଇ ରାଜା ପୂର୍ବରୁ ଏକ ବର ଚାହିଁଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯାହାର ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚଜଣ ମହାରଥୀ ଥିଲେ—ଶୂର, ଶୂରସେନ, ବୃଷ୍ଟି, ବୃଷ, ଓ ଜୟଧ୍ୱଜ। ଜୟଧ୍ୱଜଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ତାଳବଂଘ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତାଳବଂଘଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଳବଂଘ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏହି ମହାନ୍ତ ହୈହୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବଂଶ ହେଲା—ବୀରହୋତ୍ର, ଅସଂଖ୍ୟ ବୋଜ, ଅବର୍ତ୍ତ, ପ୍ରବଳ ତୁଣ୍ଡିକେର, ଓ ତାଳବଂଘ। ବୀରହୋତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଅନନ୍ତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଦୁର୍ଜୟ ଥିଲେ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁମାନେ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର। ସେଇ ରାଜା ଅସୀମ ଧନସମ୍ପତି ଧାରଣ କରୁଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଜାମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲେ। ଯିଏ ଏଠାରେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ଜନ୍ମକଥା କହିଥାଏ, ସେ ଧନ ହାରାଇ ନାହିଁ, ଯାହା ହାରାଏ ସେ ମିଳିଯାଏ। ଏହି ଲୋକରେ ସେ ଧନୀ ହୁଏ, ଧର୍ମ ଉନ୍ନତି ପାଏ, ଟ୍ୱଷ୍ଟୃ ଓ ଦାତା ପରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ଋଷିମାନେ ପଚାରିଲେ—“କାହିଁକି କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ବିଶ୍ୱ ଦାହିଗଲା? ସେ ତ ପ୍ରଜାର ରକ୍ଷକ ଥିଲେ, ତେବେ କିପରି ସେ ତିଆରି ଉଦ୍ୟାନ ଧ୍ୱଂସ କଲେ?” ତେବେ ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କରି କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଚାହିଲେ—“ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ତେବେ ରାଜା ପଚାରିଲେ—“ଓ ଭାଗ୍ୟବାନ, କ’ଣ ଦାନ ଦେଇ ତୁମକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରିବି? କ’ଣ ଖାଦ୍ୟ ଦେବି?” ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ—“ମୋତେ ସମସ୍ତ ଅଚଳବସ୍ତୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ଦିଅ; ଏହିଠାରେ ଛାଡ଼ି, ଆଉ କିଛି ମୋତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରିବ ନାହିଁ।” ରାଜା କହିଲେ—“ମାନବ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଅଚଳବସ୍ତୁ ଦାହ କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଓ ଦାହକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।” ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ତୀର୍ଥ କର; ଏହି ବାଣଗୁଡ଼ିକ ମୋ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ତୁମକୁ ଦିଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ଅମୋଘ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମ ଶକ୍ତି ମେଘମାଳାକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେବ; ମୁଁ ଏହାକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେବି—ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ।” ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ବାଣ ଦେଲେ; ଏହା ପାଇଁ ସେ ସମସ୍ତ ଅଚଳବସ୍ତୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ। ତାପରେ ଆଶ୍ରମ, ଗ୍ରାମ, ଗୋପାଳନ ବସ୍ତି, ନଗର, ତୀର୍ଥ, ଜଙ୍ଗଲ, ଉଦ୍ୟାନ ସବୁ ଦାହିଗଲା। ପୂର୍ବଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପରିଭ୍ରମଣ କରି, ପୃଥିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଦାହିଗଲା—ଗଛ ଓ ଘାସ ଶେଷ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ମହାତ୍ମା ଋଷି ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଜଳରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ନିୟମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ସେ ତପୋବଳରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଜଳରୁ ବାହାରିଲେ; ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା ଦାହିଯାଇଥିବା ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ ଏହି ରାଜାକୁ ଶାପ ଦେଲେ। ଏହି ରାଜା କୁଳ ଉତ୍ପତ୍ତି ଶୁଣ—କ୍ରୋଷ୍ଟୃଙ୍କ ବଂଶରୁ ବୃଷ୍ଣି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ। କ୍ରୋଷ୍ଟୃଙ୍କ ପୁଅ ବୃଜିନୀବତ୍ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; ସ୍ୱାହି ଓ ସ୍ୱାହୋଭା ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ଆଶା କରୁଥିଲେ। ସ୍ୱାହାଙ୍କ ପୁଅ ରାଶାଦୁ ଥିଲେ, ଯିଏ ଦାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଘୃତ ଜନିତ ରାଶାଦୁଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରଥମ ଥିଲେ। ସେ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କରି, ମହାଦାନ ଦେଇ ସଂସ୍କୃତ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ଚିତ୍ରରଥ ଅପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ଚିତ୍ରରଥ ବହୁ ଦାନ ଦେଇ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ; ଶଶବିନ୍ଦୁ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆଚରଣରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ଶଶବିନ୍ଦୁ ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ, ଧନ ଓ ତେଜରେ ସମ୍ପନ୍ନ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଛଅଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ—ପୃଥୁଷାଟ୍କ, ପୃଥୁଶ୍ରବା, ପୃଥୁୟଶା, ପୃଥୁଧର୍ମା, ପୃଥୁଞ୍ଜୟ, ପୃଥୁକୀର୍ତ୍ତି ଓ ପୃଥୁନ୍ଦାତା। ପାର୍ଥଶ୍ରବା ବ୍ୟତୀତ, ଅନ୍ତରା ନାମକ ଏକ ପୁଅ ଯଜ୍ଞରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଉଶନା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ, ସେ ଏହି ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ଶତାଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ମାରୁତ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପୁଅ କମ୍ବଳବାର୍ହି ମହାବୀର ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ।