ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତରଙ୍ଗରେ ବିଶାଳ ବିଷଧର ସାପ ଓ ମାଛମାନେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତାଲ ଓ ଝାଲରେ ଖସିଯାଇଥିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କର ହଜାରଟି ଭୁଜା ସହିତ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥନ କଲେ, ଏହା ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଘେରିଥିବା କ୍ଷୀରସାଗର ମଥନ ଭଳି ଲାଗିଲା। ବିଶାଳ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ନେକ୍ତର ସାଗର ମନ୍ଦରା ପର୍ବତରେ ମଥନ ହେଉଛି ବୋଲି ଭୟଭିତ ହୋଇ, ସାପମାନେ ଅପସ୍ମାର ଓ ନିର୍ଜନ ହୋଇଗଲେ, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳର କଦଳୀବନ ଭଳି ନି:ସ୍ତବ୍ଧ ହୋଇରହିଲେ। ଏହି କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ରଥରେ ଚଢ଼ି, ପାଞ୍ଚଶତ ବାଣ ଧରି, ଲଙ୍କାରେ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଭ୍ରମିତ କଲେ, ରାବଣଙ୍କୁ ପରାଜିତ ଓ ବନ୍ଧିତ କରି, ମାହିଷ୍ମତୀକୁ ନେଇ ଆସିଥିଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଆସି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ, ତାଙ୍କର ଅନୁରୋଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଲେ। ତାଙ୍କର ହଜାର ଭୁଜାର ଗଞ୍ଜନ ଏକ ବଡ଼ ବଦଳ ଗଛ ପରି ହେଲା, ଯାହା ବିଜୁଳି ଦ୍ୱାରା ତୁଟିଯିବା ସମୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ହଜାର ଭୁଜା ଭାର୍ଗବ ରାମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଶକ୍ତିରେ କଟିଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତାଳଗଛ ବନକୁ କଟିଦିଆଯାଇଥିବା ଭଳି। ଏକ ସମୟରେ ତିନି ତିଆରି ହେଲେ, ଚିତ୍ରଭାନୁ ତାଙ୍କୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିଥିଲେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସାତଟି ଦ୍ୱୀପ ଦାନ କଲେ। ସେ ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରାମ, ବସତି, ନଗର ଦାନ କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଗଲା। ଚିତ୍ରଭାନୁ ଓ ହୈହୟମାନେ ବରୁଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱୀପ ଓ ତ୍ୟାଗ ହୋଇଥିବା ଆଶ୍ରମ ଶୁନ୍ୟ କରିଦେଲେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବରୁଣଙ୍କର ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନାମ ବସିଷ୍ଠ, ଜଳରେ ନିଶ୍ଠାବାନ ଏକ ମହାମୁନି। ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରମ ଦଗ୍ଧ ହେବାରେ, କ୍ରୋଧ ଓ ଦୁଃଖରେ, ବସିଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—“ହୈହୟ, ତୁମେ ମୋ ଜଙ୍ଗଲକୁ ରକ୍ଷା କରିନଥିଲା, ଏହି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ ଅନ୍ୟ କିଏ ତୁମେ ମାରିଦେବ। ଅର୍ଜୁନ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ରାଜା ହେବେନାହିଁ। ରାମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଧା, ତୁମର ହଜାର ଭୁଜା କଟିଦେବ। ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁମେ ମାରିଦେବ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ରାମ ମୃତ୍ୟୁର ଏଜେଣ୍ଟ ହେବେ, ଏହି ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା।” ଏହି ରାଜା ପୂର୍ବରୁ ଏକ ବର ଚୟନ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଶତ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ମହାରଥୀ ଥିଲେ—ଶୂର, ଶୂରସେନ, ବୃଷ୍ଟି, ବୃଷ, ଓ ଜୟଧ୍ୱଜ। ଜୟଧ୍ୱଜ, ଅବନ୍ତିର ଲୋର୍ଡର ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଥିଲେ ତାଳବଙ୍ଘ, ଯିଏ ପ୍ରଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତାଳବଙ୍ଘଙ୍କର ଶତ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ତାଳବଙ୍ଘମାନେ; ହୈହୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚ ଗୋତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ—ବୀରହୋତ୍ର, ଅସଙ୍ଖ୍ୟ, ଭୋଜ, ଅବର୍ତ, ଶୂରବୀର ତୁଣ୍ଡିକେର ଓ ତାଳବଙ୍ଘମାନେ। ବୀରହୋତ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅନନ୍ତ ରାଜା ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଜୟ, ଶତ୍ରୁମାନେ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର। ସେ ଅସୀମ ଧନ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଜାମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ। ଯିଏ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ଜନ୍ମକଥା କହିଥାଏ, ସେ କେବେ ଧନ ହରାଇବେନାହିଁ, ହରାଇଥିବା ଧନ ପୁଣି ପାଇବେ। ଏହି ଜଗତରେ ସେ ଧନୀ ହେବେ, ତାଙ୍କର ଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ; ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ଓ ଦାତା ପରି ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆଦର ହେବେ। ଏଉଁ ସମୟରେ ଋଷିମାନେ ପଚାରିଲେ: “କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ କିପରି ଏହି ଜଗତ, ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ନିବାସ, ଦଗ୍ଧ ହେଲା? ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଏହି ରାଜା ମୁନି ପ୍ରଜାର ରକ୍ଷକ ଥିଲେ; କିପରି ସେ ଏହି ପବିତ୍ର ଜଙ୍ଗଲକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ?” ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ଆସି, କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ମାଗିଲେ—“ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ।” ରାଜା ପଚାରିଲେ: “ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ, କିପରି ତୁମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବ? କେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇବି? କହ, ମୁଁ ଦେଇବି।” ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ: “ମୋତେ ସମସ୍ତ ଅଚଳ ବସ୍ତୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ଦେ; ଏହି ଛଡ଼ା ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବିନାହିଁ।” ରାଜା କହିଲେ: “ମାନବ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଅଚଳବସ୍ତୁ ଦଗ୍ଧ କରିପାରିବା ଅସମ୍ଭବ; ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି।” ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ: “ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ; ବାଣ ଛାଡ଼—ମୋ ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତ, ଅପରାଜୟ। ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମର ଶକ୍ତି ବଦଳ ଦ୍ୱୀପକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେବ; ମୁଁ ଏହାକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେବି—ମୁଁ ଏହିପରି ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ।” ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ବାଣ ଦେଲେ; ଅର୍ଜୁନ ସେଗୁଡ଼ିକ ନେଇ ସମସ୍ତ ଅଚଳବସ୍ତୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ। ଏପରି, ଆଶ୍ରମ, ଗ୍ରାମ, ଗୋପାଳବସ୍ତି, ନଗର, ପ୍ରିୟ ଉଦ୍ୟାନ, ଜଙ୍ଗଲ, ଉଦ୍ୟାନ ସମସ୍ତ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଗଲା। ପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଘେରି, ପୃଥିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ଗଛ ଓ ଘାସ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ମହାମୁନି, ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଜଳରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ଜଳକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ ହେବାରେ, ତାପସ୍ୟାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ ବାହାରିଲେ; ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରମକୁ ଅର୍ଜୁନ ଦଗ୍ଧ କରିଥିବା ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ ରାଜା ମୁନିକୁ ଶାପ ଦେଲେ, ଯେପରି ବିବରଣ କରିଛି। ସୂତ କହିଲେ: ଏହି ରାଜା ମୁନିର ଉତ୍ତମ ବଂଶ ବିଷୟରେ ଶୁଣ; କ୍ରୋଷ୍ଟ୍ରର ବଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ; ଯାହାର ବଂଶରୁ ବୃଷ୍ଣି, ବୃଷ୍ଣି କୁଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜନ୍ମିଥିଲେ।