ସାତଟି ଦ୍ୱୀପରେ, କେବଳ ସେଇ ରାଜା, ତଳୱାର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଧନୁଷ ଧାରଣ କରି, ରଥ ଚଢ଼ି, ଏକମାତ୍ର ଶାସକ ଥିଲେ; ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଛଡ଼ା ଆଉ କୌଣସି ଅନ୍ୟ ସେବକ ଦେଖାଯାଉନଥିଲେ। ଏହି ମହାନ ରାଜାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କର ଅଧୀନରେ ଥିବା ପ୍ରଜାମାନେ କୌଣସି ଧନ ହାନି, ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ବ୍ୟାକୁଳତା ଭୋଗ କରୁନଥିଲେ। ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ନାଥ, ସାମ୍ରାଟ୍, ପଚାସ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି, ସାତ ଥର ସାତ ଚକ୍ର ଅର୍ଥାତ୍ ଏକାଠି ଏକାଠି ଶାସନ କଲେ। ସେ ନିଜେ ଗୋପାଳକ ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷକ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ସେ ପର୍ଜନ୍ୟ—ବର୍ଷା ଦେବତା ଏବଂ ଅର୍ଜୁନ ହେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ହଜାର ହଜାର ଭୁଜା, ଧନୁଷ ତାଣିବାରେ କଠୋର ହୋଇଥିବା, ଶରଦ୍ ରବିଙ୍କ ଭଳି ହଜାର ରଶ୍ମିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ରାଜା, ହଜାର ହଜାର ହାତୀ ସହିତ, ମାହିଷ୍ମତୀରେ କର୍କୋଟକଙ୍କ ସଭାକୁ ଜିତି, ସେଠାରେ ନିଜ ରାଜଧାନୀ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ବର୍ଷା ଋତୁର ସମୁଦ୍ର ତାରଙ୍ଗିକ ତ୍ୱରାରେ, କମଳ ନୟନରେ, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ମେଘ ଆଣିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଖେଳାଳି ହାଲଚାଲରେ, ସୁନା ଫୁଲ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ନର୍ମଦା ଭୟରେ, ତୀବ୍ର ତରଙ୍ଗ ଏବଂ ଗର୍ଜନ ସହିତ, ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ। ଏକଥର, ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି, ସେ ମହାସାଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ କୂଳରେ ପହଁଚି, ଅରଣ୍ୟରେ ବର୍ଷା ଆଣିଲେ। ତାଙ୍କର ହଜାର ଭୁଜା ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରକୁ ବିକ୍ଷୋଭିତ କରିବାରେ, ପାତାଳରେ ବସୁଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାରିଯାଇ ଅଚଳ ହେଇଯାଇଥିଲେ। ମହାବିଷାଳ ସର୍ପ ଓ ମାଛମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତରଙ୍ଗରେ ପିସି, ଝରିପଡ଼ିଲେ, ଚକ୍ରବାତ ଓ ଫେନର ଝୁଣ୍ଡରେ ଘୂରିଗଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କର ହଜାର ଭୁଜା ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବତା-ଦାନବମାନେ ଘିରିଥିବା କ୍ଷୀରସାଗର ମଥିତ ହେଉଥିଲା। ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ମନ୍ଦରାଚଳ ଦ୍ୱାରା ଅମୃତ ସାଗର ମଥିତ ହେଉଛି ବୋଲି ଭାବି, ସେମାନେ ହଠାତ୍ ଉଠିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି। ମହାନ ନାଗମାନେ ସନ୍ଧ୍ୟାର କଦଳୀବନ ଭଳି ଅଚଳ ଓ ନମ୍ର ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଏହି ରାଜା, ରଥ ଚଢ଼ି, ପଞ୍ଚଶତ ବାଣ ଧନୁଷରେ ଧାରଣ କରି, ଲଙ୍କାରେ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ରାବଣଙ୍କୁ ହରାଇ ବନ୍ଧନ କରି, ମାହିଷ୍ମତୀକୁ ନିଏ ଆଣିଲେ। ତାପରେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଆସି, ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ; ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ରାଜା ରାବଣଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ତାଙ୍କର ହଜାର ଭୁଜାର ଧ୍ୱନି, ଯେପରି ବିଜୁଳି ପଡ଼ିଥିବା ବଡ଼ ମେଘ ବୃକ୍ଷ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ସେପରି ଗଞ୍ଜିଲା। ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ହଜାର ଭୁଜା, ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଟାଗଲା, ଯେପରି ସୁନାର ପାଳମ ଗଛ ଚେରାଯାଏ। ଏକଥର, ତିଆରି ହେବାବେଳେ, ଚିତ୍ରଭାନୁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ଏବଂ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସାତଟି ଦ୍ୱୀପ ଦାନ କଲେ। ସେ ପ୍ରାଚୀନ ପୁର, ଗ୍ରାମ ଏବଂ ନଗର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରିଦେଲେ। ଏହି ମହାନ ରାଜାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ, କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ପାହାଡ଼ ଓ ଅରଣ୍ୟ ଜଳିଯାଇଥିଲା। ଚିତ୍ରଭାନୁ ଓ ହୈହୟମାନେ, ଶୂନ୍ୟ ଆଶ୍ରମ ଓ ବାରୁଣି ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱୀପ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଲେ। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ବାରୁଣଙ୍କ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ନାମ ବସିଷ୍ଠ, ଜଳରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଏବଂ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଋଷି। ଏବେ, କ୍ରୋଧ ଓ ଦୁଃଖରେ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବସିଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—‘ମୋର ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଆପଣ ରକ୍ଷା କରିଲେ ନାହିଁ, ହୈହୟ! ଏହି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆଉ ଜଣେ ତୁମକୁ ମାରିବେ। କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ରାଜା ହେବେ ନାହିଁ।’ ‘ଅର୍ଜୁନ, ମହାବଳୀ ରାମ, ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ହଜାର ଭୁଜା କାଟିଦେବେ, ବଳପୂର୍ବକ ତୁମକୁ ବଶ କରିବେ। ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁମକୁ ହତ୍ୟା କରିବେ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରାମ ମୃତ୍ୟୁର ଦୂତ ହେବେ, ଏହି ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଶାପରେ।’ ଏହି ରାଜା ପୂର୍ବେ ଏକ ବର ଚାହିଁଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଶତ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚଜଣ ମହାରଥୀ ଥିଲେ—ଶୂର, ଶୂରସେନ, ବୃଷ୍ଟି, ବୃଷ ଓ ଜୟଧ୍ୱଜ। ଜୟଧ୍ୱଜ, ଅବନ୍ତିର ନାଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କର ତାଳବଂଘ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ସେଉଁଠି ଏକ ଶତ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ତାଳବଂଘ ନାମରେ ପରିଚିତ; ମହାନ ହୈହୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚଟି କୁଳ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା—ବୀରହୋତ୍ର, ଅନେକ ଅସଂଖ୍ୟ, ଭୋଜ, ଅବର୍ତ୍ତ, ପ୍ରବଳ ତୁଣ୍ଡିକେର ଓ ତାଳବଂଘ। ବୀରହୋତ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅନନ୍ତ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଜୟ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ପାଇଁ ଆତଙ୍କ। ସେ ଅକ୍ଷୟ ଧନର ମାଲିକ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଜାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଯେଉଁଠି କେହି କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ଜନ୍ମକଥା କହିଥାଏ, ସେ କେବେ ଧନହାନି ଭୋଗ ନକରେ, ଯାହା ହାରାଇଥାଏ ତାହା ପୁଣି ମିଳେ। ଏହି ଜଗତରେ ସେ ଧନୀ ହୁଏ, ଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ; ତ୍ୱଷ୍ଟା ଓ ଦାତା ଭଳି ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଏବେ ଋଷିମାନେ ପଚାରିଲେ: କାହିଁକି କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ମହାନ ଜନମାନ୍ୟ ଭୂମି ଦହିଗଲା? ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଏହି ରାଜା ଋଷି ପ୍ରଜାଙ୍କ ରକ୍ଷକ ଥିଲେ; ଏମିତି ଥିଲେ ସେ କିପରି ପବିତ୍ର ଉଦ୍ୟାନ ଧ୍ୱଂସ କଲେ? ସୂତ କହିଲେ: ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କରି, କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଖାଦ୍ୟ ଚାହିଁ ଆସିଲେ, ଏବଂ କହିଲେ, ‘ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ନିଶ୍ଚୟ।’ ରାଜା ପଚାରିଲେ: ‘ହେ ଭଗବନ୍, କହନ୍ତୁ, କେଉଁ ଦାନରେ ଆପଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ? କେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଉଁ? କହନ୍ତୁ, ମୁଁ ଦେବି।