ଏବେ ମୁଁ ବିଶିଷ୍ଟ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯଦୁବଂଶର କଥା ଏକାଗ୍ରତାରେ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହିବି, ଆପଣମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଯଦୁଙ୍କର ପଞ୍ଚପୁତ୍ର ଥିଲେ, ସେମାନେ ଦେବପୁତ୍ରଙ୍କ ପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ—ସହସ୍ରଜିତ୍, କ୍ରୋଷ୍ଟୁ, ନୀଳ, ଜିତ୍ ଏବଂ ଲଘୁ। ସହସ୍ରଜିତ୍ଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଶତଜିତ୍, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା। ଶତଜିତ୍ଙ୍କର ତିନି ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ହୈହୟ, ହୟ ଏବଂ ଭେନୁହୟ ନାମକ ରାଜା। ହୈହୟଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ ଧର୍ମତତ୍ତ୍ୱ। ଧର୍ମତନ୍ତ୍ର କୀର୍ତିସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ; ସଂଜ୍ଞେୟ ଥିଲେ ସଂଜ୍ଞେୟଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ ମହିଷ୍ମନ୍ ନାମକ ରାଜା। ମହିଷ୍ମନ୍ଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟ, ବାରାଣସୀର ରାଜା ଥିଲେ। ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ମଦ, ଦୁର୍ମଦଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାର କଲେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ କଙ୍କ। କଙ୍କଙ୍କର ଚାରି ପୁତ୍ର ଥିଲେ—କୃତବିର୍ୟ, କାର୍ତ୍ତବିର୍ୟ, କୃତବର୍ମା ଏବଂ କୃତ। କୃତ ଚଉଥା ପୁତ୍ର ଥିଲେ। କୃତବିର୍ୟଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାର କଲେ ଅର୍ଜୁନ, ଏକ ରାଜା ଯିଏ ହଜାର ଭୁଜାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପରେ ଶାସନ କରିଥିଲେ। କାର୍ତ୍ତବିର୍ୟ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ ଏବଂ ଅତ୍ରିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ସେଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ଚାରିଟି ଵର ଦେଲେ; ପ୍ରଥମେ କାର୍ତ୍ତବିର୍ୟ ହଜାର ଭୁଜା ଚାହିଲେ। ସେ ଅଧର୍ମ କରିବାବେଳେ ଧର୍ମୀ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେବା, ଧର୍ମରେ ପୃଥିବୀ ଜୟ କରିବା ଏବଂ ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ କରିବା ଉପରେ ଅନ୍ୟ ଵର ଚାହିଲେ। ଅନେକ ସଂଘର୍ଷ ଜୟ କରି, ହଜାର ଶତ୍ରୁ ହତ୍ୟା କରି, ସେ ଚାହିଲେ ଯଦି ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରାଣ ଜାଇଥାଏ, ତାହା ଏକ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ହେଉ। ସେ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମି, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ନଗର, ସପ୍ତମହାସାଗର ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ନୀତିରେ ଶାସନ କଲେ। ହଜାର ଭୁଜାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାବେଳେ, ସେଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଏକ ରଥ ଏବଂ ଧ୍ୱଜ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଥିଲା। ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପରେ ଦଶ ହଜାର ଅବିରତ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ସେଠି ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଵେଦି ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞସ୍ତମ୍ଭରେ ହେଉଥିଲା। ଏହି ଯଜ୍ଞ ସବୁ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆସି ଶୋଭା ବଢ଼ାଇଥିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ସଦା ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ନାରଦ, ଏହି ରାଜାଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଏକ ସ୍ତୁତି ଗାଇଥିଲେ। ନାରଦ କହିଲେ—କାର୍ତ୍ତବିର୍ୟଙ୍କ ପଥକୁ କେହି ମାନବ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ, ପ୍ରତାପ କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷାରେ। ସପ୍ତଦ୍ୱୀପରେ କେବଳ ସେ, ତଳୱାର ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁରେ, ରଥରେ ଚଢ଼ି ରାଜା ଥିଲେ; ସେଠି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସହାୟକ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ। ସେ ରାଜାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ କୌଣସି ଅନ୍ଧାର, ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଅସ୍ଥିରତା ନ ଥିଲା; ସେ ନୀତିରେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ। ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଏକ ବିଶ୍ବ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ, ପଚାସ ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ସାତ ସାତ ଚକ୍ର ରାଜ୍ୟ କଲେ। ସେ ନିଜେ ଗୋମାନ୍ୟଙ୍କ ରକ୍ଷକ ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷା କଲେ; ନିଜ ଯୋଗବଳରେ ସେ ପର୍ଜନ୍ୟ ଏବଂ ଅର୍ଜୁନ ହେଇଥିଲେ। ହଜାର ଭୁଜା, ଧନୁର ତାରରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ଶରତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ହଜାର କିରଣରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଇଥିଲେ। ସେ ହଜାର ଗଜରେ ମାହିଷ୍ମତୀର କର୍କୋଟକ ସଭାକୁ ଜୟ କରି ନିଜ ନଗର ସ୍ଥାପନ କଲେ। ସେ ରୁତୁପ୍ରବାହ ପରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ପଦ୍ମପରି ଚକ୍ଷୁ, ମନରଞ୍ଜନରେ ବର୍ଷାକାଳ ଆଣିଥିଲେ। ସେ ଚପଳତାରେ ନର୍ମଦା ନଦୀକୁ କ୍ଷୋଭିତ କଲେ; ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଫୁଲର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ନର୍ମଦା, ତାଙ୍କୁ ଭୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଇ, ତାଙ୍କର ତରଙ୍ଗ ଭୃକୁଟି ଦେଇ ଗର୍ଜନ କଲେ। ଏକଥି ସେ ନର୍ମଦାକୁ ଅନୁସରଣ କରି ସମୁଦ୍ରରେ ବିସ୍ତୃତ ହେଲେ, ତାଳ ଉପକୂଳ ଦେଖି ବନକୁ ବର୍ଷାକାଳ ଆଣିଥିଲେ। ସେ ହଜାର ଭୁଜାରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ପାତ କଲେ; ତଳତଳରେ ବସୁଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ଅଚଳ ହେଇଗଲେ। ବିଶାଳ ବିଷ ଜନ୍ତୁ ଏବଂ ମାଛ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତରଙ୍ଗରେ ଚିକି ଏବଂ ଝୁଲି, ଝାଳ ଫେନରେ ଚିହ୍ନି ଗଲେ। ରାଜା ନିଜ ହଜାର ଭୁଜାରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ମନ୍ଥନ କଲେ, ମନ୍ଥନ କରୁଥିବା ଦେବ-ଦାନବ ଘିରିଥିବା ଖୀରସାଗର ପରି। ଦେବ-ଦାନବମାନେ ଭୟରେ ମନ୍ଥନ ହେଉଛି ଭାବି, ଏହି ବିରାଟ୍ ରାଜାକୁ ଦେଖି ସହସା ଉପରେ ଉଠିଲେ। ବିଶାଳ ନାଗମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ସନ୍ଧ୍ୟାରେ କଦଳି ଗଛ ପରି ଅଚଳ ଏବଂ ନିର୍ବିକାର। ଏହି ରାଜା ନିଜ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ପାଞ୍ଚ ଶତ ଅସ୍ତ୍ର ଧନୁରେ ଲଗାଇ, ଲଂକାରେ ରାବଣ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଅସ୍ଥିର କରି, ରାବଣଙ୍କୁ ହରାଇ ଏବଂ ବାନ୍ଧି ମାହିଷ୍ମତୀକୁ ନେଇ ଆସିଥିଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଆସି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ, ତାଙ୍କର ଅନୁରୋଧରେ ରାଜା ରାବଣଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ତାଙ୍କର ହଜାର ଭୁଜାର ତାର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଘାତରେ ଏକ ବଡ଼ ମେଘ ଗଛ ଭାଙ୍ଗି ଯିବା ପରି ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା। ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ହଜାର ଭୁଜାକୁ ଭାର୍ଗବ କ୍ଷମା କରି ଗୋଲାପୀ କଦଳି ଗଛ ପରି କାଟିଦେଲେ। ଏକଥି, ତିନି ତିନି ଦ୍ୱୀପରେ ସେ ତିନି ତିନି ନଗର ଦାନ କଲେ। ଏକଥି, ସେ ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରାମ, ଗ୍ରାମ ଏବଂ ନଗର ସମସ୍ତ ଦାନ କରିଦେଲେ। ଏହି ଭାବରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଦୁବଂଶର ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜାଙ୍କ କଥା ଏକାଗ୍ରତାରେ କହାଗଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଶୌର୍ୟ, ଧର୍ମ, ଦାନ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି।