ଏହି କଥାରେ ଆମେ ଦେଖୁଛୁ—ଇଚ୍ଛା କେବେ ଉପଶମ ନୁହେଁ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା; ଯେପରି ଅଗ୍ନିକୁ ଅଧିକ ଅନ୍ନ ଦେଲେ ତାହା ବଡ଼ିଯାଏ, ସେପରି ଭୋଗ ବୃଦ୍ଧି କରେ ମାନବ ଇଚ୍ଛାକୁ। ଏହି ଭୂମିରେ ଯେତେ ଚାଉଳ, ଜାଉ, ସୁନା, ଗୋ-ବସ୍ତୁ ଓ ନାରୀ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକ ମାନବ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚୁର ନୁହେଁ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ମୂଢ଼ ହେଉନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି କର୍ମ, ମନ ଓ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଶୁଦ୍ଧତାର ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳି ଦେଇଥାଏ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଭୟ କରେନାହିଁ, ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଭୟ କରେନାହିଁ; ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ, ଘୃଣା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ—ସେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହି ତୃଷ୍ଣା, ଅସମ୍ବଳିତ ମନ ଧାରୀମାନେ ଛାଡ଼ିବାକୁ କଷ୍ଟ ପାନ୍ତି, ଶରୀର ଯେତେବେଳେ ବୃଦ୍ଧ ହେଉଛି, ତୃଷ୍ଣା ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧ ହେଉନାହିଁ; ଏହି ରାଗ ଅନ୍ତେ ନାଶକୁ ନେଇଯାଏ—ଯିଏ ଏହି ତୃଷ୍ଣାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେ ମାନବ ଆନନ୍ଦ ପାଏ। ବୃଦ୍ଧ ଲୋକର ଧନ ଓ ଦାନ୍ତ ବିଗଡ଼ିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଜୀବନ ଓ ଧନ ପ୍ରତି ଆଶା ବୃଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବିଗଡ଼ିଯାଏ ନାହିଁ। ଏହି ଜଗତରେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦ ଅଛି ଯାହା ଇଚ୍ଛାବିହୀନ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ—ତୃଷ୍ଣାରହିତ ଆନନ୍ଦ ତାହାର ଏକ ଷୋଡ଼ଶାଂଶ ମଧ୍ୟ ସମାନ ନୁହେଁ। ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସେ ରାଜା ଋଷି ତାଙ୍କର ଜନନୀ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ଭୃଗୁ ଶୃଙ୍ଗରେ ଏକ ଶତ ନିୟମ ପାଳନ କରି, ତିନି ତପସ୍ୟା କରି, ସେଠାରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ବଂଶ, ଯେଉଁମାନେ ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଓ ଶିଳ୍ପୀ, ସମଗ୍ର ଭୂମିକୁ ସୂର୍ୟର କିରଣ ପରି ବ୍ୟାପିଥିଲେ। ଯିଏ ଯୟାତିର ଏହି କଥାକୁ ପଠେବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା, ସେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଧନୀ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱଖ୍ୟାତ ହେବେ; ବିଶେଷ କରି ଦ୍ୱିଜର ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏବେ ମୁଁ ଯଦୁର ବଂଶର ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ କ୍ରମବଦ୍ଧ କଥା କହିବି, ଯଦୁ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ଯଦୁଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଥିଲେ—ସହସ୍ରଜିତ ସବୁଠୁ ପ୍ରଥମ, ତାପରେ କ୍ରୋଷ୍ଟୁ, ନୀଳ, ଜିତ, ଏବଂ ଲଘୁ। ସହସ୍ରଜିତଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଶତଜିତ, ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା; ଶତଜିତଙ୍କର ତିନି ପୁଅ ଥିଲେ—ହୈହୟ, ହୟ, ଏବଂ ରାଜା ବେନୁହୟ। ହୈହୟଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ ଧର୍ମତତ୍ୱ, ପ୍ରଥାନୁସାରେ। ଧର୍ମତନ୍ତ୍ର କୀର୍ତିସର ପୁଅ, ଏହିପରି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ; ସଂଜ୍ଞେୟ ସଂଜ୍ଞେୟଙ୍କର ପୁଅ, ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ମହିଷ୍ମାନ ନାମକ ରାଜା। ମହିଷ୍ମାନଙ୍କର ପୁଅ ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟ, ଯିଏ କାଶୀର ରାଜା ଥିଲେ। ଏହି ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଦୁର୍ମଦ ରାଜା; ଦୁର୍ମଦରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ବିଦ୍ୱାନ୍ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଙ୍କ। କଙ୍କଙ୍କର ଚାରି ପୁଅ ଥିଲେ—କୃତବିର୍ୟ, କାର୍ତବିର୍ୟ, କୃତବର୍ମା, ଏବଂ କୃତ। କୃତ ଚାରି ନମ୍ବରରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; କୃତବିର୍ୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଅର୍ଜୁନ, ଏକ ହଜାର ଭୁଜା ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ରାଜା, ଯିଏ ସାତ ଦ୍ୱୀପର ଶାସନ କରିଥିଲେ। କାର୍ତବିର୍ୟ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ, ଏବଂ ଅତ୍ରିର ପୁଅ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଚାରିଟି ଵର ଦେଲେ; ପ୍ରଥମେ, ସେ ଏକ ହଜାର ଭୁଜା ଚାହିଲେ। ସେ ଚାହିଲେ ଯେ, ଅନ୍ୟାୟ କରିବାବେଳେ ଧର୍ମଶୀଳ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିବେ; ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ଜୟ କରିବେ, ଏବଂ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ଶାସନ କରିବେ। ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧ ଜିତି, ହଜାର ଶତ୍ରୁ ମାରି, ସେ ଚାହିଲେ ଯଦି ଯୁଦ୍ଧରେ ନିପାତିତ ହେବେ, ତେବେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ହେବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ସାତ ଦ୍ୱୀପ ଓ ନଗର ସହିତ, ସାତ ସାଗର ଦ୍ୱାରା ବେରାଗ୍ତ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ନୀତି ଅନୁସାରେ ଶାସିତ ହେଲା। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ହଜାର ଭୁଜା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାବେଳେ, ଏକ ରଥ ଓ ଧ୍ୱଜ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଥିଲା। ସେ ସାତ ଦ୍ୱୀପରେ, ଦଶ ହଜାର ଅବିରତ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଶୁଭ୍ର ହାତି ଓ ସୁନା ଶ୍ରୀଙ୍ଗ ସହିତ ହେଉଥିଲା। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ନାରଦ ତାଙ୍କର କୌଶଳ ଓ ବଡ଼ ଦେଖି ଏକ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ। ନିଶ୍ଚୟ, କୌଣସି ମାନବ କାର୍ତବିର୍ୟର ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ—ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପସ୍ୟା, ପ୍ରତାପ, କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା। ସାତ ଦ୍ୱୀପରେ, ସେଉଁଠି କେବଳ ସେ ହଁସ୍ତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁ ସହିତ, ରଥରେ ବସି, ରାଜା ଥିଲେ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସାଥୀ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କର ପ୍ରଜା ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷିତ ହେଉଥିଲେ, କୌଣସି ଧନ ହାରାଇବା, ଦୁଃଖ, କିମ୍ବା ଅସନ୍ଧି ନଥିଲା। ସେ ମନୁଷ୍ୟର ନାୟକ, ସମଗ୍ର ଭୂମିର ଚକ୍ରବର୍ତି, ପଚାସ ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ସାତ ସାତ କ୍ରମ ରାଜ୍ୟ କଲେ। ସେ ଗୋବସ୍ତୁ ଓ କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷକ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଯୋଗରେ, ସେ ପର୍ଜନ୍ୟ (ବର୍ଷାକୁ ଆଣୁଥିବା) ଓ ଅର୍ଜୁନ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ହଜାର ଭୁଜା, ଧନୁର ତାଣି ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶରତ ସୂର୍ୟ ପରି ହଜାର କିରଣରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ସେ ହଜାର ହାତି ସହିତ କର୍କୋଟକଙ୍କର ସଭାକୁ ମାହିଷ୍ମତୀରେ ଜୟ କରି, ସେଠାରେ ନଗର ନିର୍ମାଣ କଲେ। ବର୍ଷା ଋତୁର ସମୁଦ୍ର ପରି ତାଙ୍କର ଗତି, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ପରି, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳ କରୁଥିଲେ, ବର୍ଷା ଋତୁ ଆଣୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର କ୍ରୀଡା ଦ୍ୱାରା, ନର୍ମଦା ନଦୀ ସୁନା ଫୁଲର ମାଲା ପିନ୍ଧି, ତାଙ୍କୁ ଭୟ କରି, ତାଙ୍କର ତରଙ୍ଗ ଭୃକୁଟି ଚିହ୍ନ ଓ ଗୁରୁ ରବ କରୁଥିଲା। ଏକଥା ଥିଲା, ନର୍ମଦାକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ସେ ବଡ଼ ସାଗରରେ ବିନ୍ଦୁ ଦେଲେ; ସାଗର କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ବନକୁ ବର୍ଷା ଋତୁ ଆଣିଦେଲେ। ଯେତେବେଳେ ବଡ଼ ସାଗର ତାଙ୍କର ହଜାର ଭୁଜା ଦ୍ୱାରା ବିକ୍ଷୋଭିତ ହେଲା, ତଳପାତାଳର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେମନମାନେ ବିନ୍ଦୁ ହୋଇ, ନିର୍ବିକାର ହେଇଗଲେ। ଏହିପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ବଂଶ ଓ ରାଜାମାନେ, ତାଙ୍କର କୌଶଳ, ଶକ୍ତି, ଧର୍ମ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭୂମିକୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ।