ଶୁକ୍ର ମୁନି, ଅସୁର ଗୁରୁ ଉଶନାସ, ଏକ ଦୟାଳୁ ଦିନରେ ଏକ ବର ଦେଲେ: "ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ଯେଉଁ ପୁତ୍ରକୁ ଅନୁଗତ କରିବା, ସେ ରାଜା ହେବେ।" ତାପରେ ପ୍ରଜାମାନେ ଏବଂ ଦେଶବାସୀମାନେ ନହୁଷଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, "ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତୁ। ସେ ଗୁଣବତ୍ତାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଦା ଜନନୀ-ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ଅପେକ୍ଷା କ୍ଷୁଦ୍ର ପୁତ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ଭଲ ଦାୟିତ୍ୱ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।" ପ୍ରଜାମାନେ ଏହିପରି କହିଲେ, "ପୁରୁ ଏହି ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, କାରଣ ସେ ଆମ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଶୁକ୍ରଙ୍କ ବର ପରେ ଆଉ କିଛି କହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।" ପ୍ରଜାମାନେ ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ନହୁଷ ଖୁସି ହେଇ ନିଜ ପୁତ୍ର ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ତୁର୍ବସୁଙ୍କୁ ବସାଇଲେ, ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଯଦୁଙ୍କୁ ବସାଇଲେ। ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ଏବଂ ଅନୁଙ୍କୁ ବସାଇଲେ। ଯୟାତି, ପୃଥିବୀର ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ସାଗର ଜିତି, ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ଭାଗରେ ଭାଗ କରି ଦେଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁଯାୟୀ ଧର୍ମରେ ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ପୃଥିବୀକୁ ପୁତ୍ରମାନେ ଭାଗ କରି ଦେବା ପରେ, ନହୁଷ ସମ୍ପଦ ଏବଂ ଶ୍ରୀ ପୁତ୍ରମାନେ ପାଖକୁ ଯିବା ପରେ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ। ସେ ନିଜ ଧନୁଷ, ବାଣ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ପୁତ୍ରମାନେ ଉପରେ ଦାୟିତ୍ୱ ରଖି, ବିଶ୍ରାମ ନେଲେ। ଏଠି, ମହାରାଜ ଯୟାତି ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଗାଇଥିଲେ: "ଯେଉଁ ଜଣେ ଅନ୍ତିମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଆସି, ଚାହିଦାକୁ କୁମିର ପ୍ରଭୃତି ନିଜ ଅଙ୍ଗକୁ ଭିତରେ ଟାଣି ନେଇଥିବା ପରି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାକୁ ଭିତରେ ଟାଣି ନେଇଥାଏ..." ଚାହିଦା କେବେ ଭୋଗ କରି ଶାନ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ; ହବି ଦେଇ ଆଗ୍ନିକୁ ଯେପରି ବଢ଼ାଯାଏ, ଚାହିଦା ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ବଢ଼ିଯାଏ। ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ଚାଉଳ, ଯବ, ସୋନା, ଗାଁ, ଏବଂ ନାରୀ ଅଛି—ସେସବୁ ଏକ ମଣିଷ ପାଇଁ ପ୍ରୟାପ୍ତ ନୁହେଁ; ଏହା ଦେଖି, ଜଣେ ମଣିଷ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଜଣେ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ କ୍ରିୟା, ମନ ଏବଂ ବାଚନରେ ପବିତ୍ରତାର ଆଗ୍ନି ଜ୍ୱଳାଇଥାଏ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ। ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଭୟ କରେ ନାହିଁ, ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେଉଁଠି ଚାହିଦା ନାହିଁ, ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ—ସେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଏହି ଚାହିଦା, ଅପରାଧ ମନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟକର, ଦେହ ଶୋଷିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଶୋଷିଯାଏ ନାହିଁ, ଏହି ରାଗ ଯାହାର ଅନ୍ତ ନଶ୍ଟି—ଏହି ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏହିପରି ଆନନ୍ଦ ପାଏ। ବୟସ୍କ ଲୋକଙ୍କ ଧନ, ଦାନ୍ତ ଏବଂ ଶରୀର ଶୋଷିଯାଏ, ହେଲେ ଜୀବନ ଏବଂ ଧନ ପାଇଁ ଆଶା ଏହିପରି ଶୋଷିଯାଏ ନାହିଁ। ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଚାହିଦା ନାହିଁ, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମହା ଆନନ୍ଦ ଅଛି—ଚାହିଦା ତ୍ୟାଗର ଆନନ୍ଦ ଏହାର ଏକ ଷୋଳା ଭାଗକୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ ନୁହେଁ। ଏହିପରି କହି, ରାଜା ତପସ୍ବୀ ଯୟାତି ନିଜ ରାଣୀ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ; ଭୃଗୁ ଶୃଙ୍ଗରେ ଶତ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି, ତପସ୍ୟା କରି, ସେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପରମ୍ପରା, ଦେବ ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ଗୁଣବତ୍ତାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ବ୍ୟାପିଯାଇଥିଲେ। ଯୟାତିଙ୍କ ଏହି କଥା ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବା ମଣିଷ ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧନୀ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଏବଂ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ। ଏବେ ମୁଁ ଯଦୁଙ୍କ ପରମ୍ପରା ଖଣ୍ଡରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି, ଯଦୁ—ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଯଦୁଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ଥିଲେ: ସହସ୍ରଜିତ, କ୍ରୋଷ୍ଟୁ, ନୀଳ, ଜିତ, ଲଘୁ। ସହସ୍ରଜିତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଶତଜିତ; ଶତଜିତଙ୍କ ତିନି ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ହଇହୟ, ହୟ, ଏବଂ ବେନୁହୟ। ହଇହୟଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଧର୍ମତତ୍ୱ। କୀର୍ତିସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧର୍ମତନ୍ତ୍ର, ସଂଜ୍ଞେୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହିଷ୍ମାନ। ମହିଷ୍ମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟ, ବାରାଣସୀର ରାଜା। ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ମଦ, ଦୁର୍ମଦଙ୍କୁ ଅନୁସରି କଙ୍କ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ। କଙ୍କଙ୍କ ଚାରି ପୁତ୍ର: କୃତବିର୍ୟ, କାର୍ତ୍ତବିର୍ୟ, କୃତବର୍ମା, ଏବଂ କୃତ। କୃତବିର୍ୟଙ୍କୁ ଅନୁସରି ଅର୍ଜୁନ—ଏହି ରାଜା ହଜାର ହାତ ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏବଂ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପରେ ରାଜ କଲେ। କାର୍ତ୍ତବିର୍ୟ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି, ଅତ୍ରିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ଚାରି ବର ଦେଲେ: ପ୍ରଥମେ, ହଜାର ହାତ ଚାହିଲେ; ଦ୍ୱିତୀୟ, ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିବେ; ତୃତୀୟ, ଧର୍ମରେ ଭୂମି ଜିତିବେ; ଚତୁର୍ଥ, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ଚାହିଲେ। ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ସାଗର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶାସନ କଲେ। ତାଙ୍କ ହଜାର ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ରଥ ଏବଂ ଧ୍ୱଜ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ସପ୍ତଦ୍ୱୀପରେ ଦଶ ହଜାର ନିର୍ବିଘ୍ନ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବେଦୀ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞ ଶ୍ତମ୍ଭରେ ହେଲା। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆସି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଲେ। ତାପରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ନାରଦ, ରାଜା କାର୍ତ୍ତବିର୍ୟଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ମହିମା ଦେଖି, ଏକ ଗୀତ ଗାଇଲେ: "କାର୍ତ୍ତବିର୍ୟଙ୍କ ପଥ କେବେ ମଣିଷ ଉପଲବ୍ଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ—ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ, ପ୍ରତାପ, ବିଦ୍ୟା କିମ୍ବା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା।" ଏହିପରି ଯଦୁ ପରମ୍ପରାର ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା।