ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନରେ ରାଜା ଯୟାତିଙ୍କ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ସହିତ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। ବୟସର ଦୁର୍ବଳତା, କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବା ଅସମର୍ଥତା, ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଅବମାନ, ଭୟରେ ଅତିବ୍ୟସ୍ତ ଏମିତି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା କୌଣସି ମାନ୍ୟବ୍ୟକ୍ତି ଚାହେଁନ୍ତି ନାହିଁ—ଏହି ଭାବନା ସହ ଯୟାତି ନିଜ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ବୟସ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ସେ ପ୍ରଥମେ ନିଜ ପ୍ରିୟପୁତ୍ର ଯଦୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ମୋଠାରେ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଧର୍ମକୁ ଜାଣନ୍ତି। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଚୟନ କର, ମୋତେ ନୁହେଁ। ତୁମ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ସେମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।” ଯୟାତି ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ ଏବଂ ଯଦୁଙ୍କୁ ଉପାଳମ୍ଭ କରି କହିଲେ, “ତୁମେ କଉଁ ଅନ୍ୟ ଆଶ୍ରମ କିମ୍ବା ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରୁଛ? ମୋତେ ଅବହେଳା କରି, ନୂତନ ଗୁରୁ ମାନି ଏପରି କଥା କହିଛ?” ତା’ପରେ ଯୟାତି କ୍ରୋଧରେ ଯଦୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, “ମୋ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ତୁମେ ମୋତେ ତୁମ ଯୁବାବସ୍ଥା ଦେଉନାହାଁତୁ। ତେଣୁ ତୁମେ ରାଜ୍ୟରେ ଅଂଶ ପାଇବେ ନାହିଁ, ତୁମ ବଂଶ ଚାଲିବ ନାହିଁ। ତୁର୍ବସୁ ଏହି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ଦୋଷ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ।” ଏଥିରେ ତୁର୍ବସୁ କହିଲେ, “ପିତାଜୀ, ମୁଁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଚାହେଁନି, ଏହି ବୟସ ଉପଭୋଗକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ଖାସକରି ଯେଉଁମାନେ ଭୋଜନ ଓ ପାନରେ ଲିନ୍, ସେମାନେ ପାଇଁ ଏହି ବୟସ ଅନେକ ଦୋଷ ଆଣେ। ତେଣୁ ମୁଁ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ।” ଏହି ଉତ୍ତରରେ ଯୟାତି ତୁର୍ବସୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, “ତୁମେ ମୋତେ ଯୁବାବସ୍ଥା ଦେଉନାହାଁତୁ, ତେଣୁ ତୁମ ବଂଶ ବିନାଶ ପାଇବ। ଧର୍ମରେ ଅମିଶ୍ରିତ ହେବ, ବିଧିବିରୁଦ୍ଧ ବିବାହ, ମାଂସ ଭୋଜନ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ୍ ହେବ। ବୃଦ୍ଧ ନାରୀ, ପଶୁ ଜନ୍ମର ନାରୀ, ବିଦେଶୀ ଓ ପଶୁସ୍ବଭାବରେ ଆସକ୍ତ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ଏପରି ଭାବେ ତୁର୍ବସୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ, ଯୟାତି ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କ ପୁଅ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ଏହି ବୟସ ଏବଂ ଦୋଷ ତୁମେ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗ୍ରହଣ କର, ମୋତେ ତୁମ ଯୁବାବସ୍ଥା ଦିଅ। ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ତୁମ ଯୁବାବସ୍ଥା ଫେରାଇ ଦେବି, ଏବଂ ଆଉଥରେ ମୁଁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିବି।” ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ କହିଲେ, “ମୋର ଏହାରେ ଆସକ୍ତି ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୁଁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଚାହେଁନି।” ଏହି ଉତ୍ତରରେ ଯୟାତି ଦ୍ରୁହ୍ୟୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, “ତୁମେ ଯୁବାବସ୍ଥା ଦେଉନାହାଁତୁ, ତେଣୁ ତୁମ ଚାହିଦା କଦାଚିତ୍ ପୂରଣ ହେବ ନାହିଁ। ତୁମ ଦେଶରେ କଦାପି ନୌକା ଚଳିବ ନାହିଁ, ଏବଂ ତୁମ ବଂଶରେ କଦାପି ରାଜା ରହିବେ ନାହିଁ।” ଏବେ ତିନି ପୁଅଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଯୟାତି ଚଉଥଥ ପୁଅ ଅନୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଅନୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ଏହି ଦୋଷ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର, ମୁଁ ତୁମ ଯୁବାବସ୍ଥା ଉପଭୋଗ କରିବି।” ଅନୁ କହିଲେ, “ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ସମୟରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୁଁ ଏହି ବୟସ ଚାହେଁନି।” ଯୟାତି ଅନୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, “ତୁମେ ଯୁବାବସ୍ଥା ଦେଉନାହାଁତୁ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଦୋଷ କହିଲ, ସେ ତୁମେ ଭୋଗିବ। ତୁମ ସନ୍ତାନ ଯୁବାବସ୍ଥା ପାଇଁ ବିନାଶ ହେବେ, ତୁମେ ଅଗ୍ନି ଉପାସନାରେ ଅନାସକ୍ତ ହେବେ।” ଶେଷରେ, ଯୟାତି ପଞ୍ଚମ ପୁଅ ପୁରୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପୁରୁ, ଏହି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଏବଂ ଦୋଷ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର। କାଭ୍ୟ ଉଶନାଙ୍କ ଶାପରୁ ମୋ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ତୃପ୍ତି ନାହିଁ, ଏଠିପାଇଁ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ତୁମ ଯୁବାବସ୍ଥା ଉପଭୋଗ କରିବି। ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ତୁମ ଯୁବାବସ୍ଥା ଫେରାଇ ଦେବି, ଏବଂ ଆଉଥରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିବି।” ପୁରୁ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ନମ୍ରତାର ସହିତ କହିଲେ, “ପିତାଜୀ, ଯେମିତି ଆପଣ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେମିତି ମୁଁ କରିବି। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ଦୋଷ ଗ୍ରହଣ କରିବି, ଆପଣ ମୋର ଯୁବାବସ୍ଥା ନେଇ ଇଚ୍ଛାମତେ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ ଦେହ ଧାରଣ କରି ଆପଣଙ୍କ ରୂପ ନେବି, ଆପଣଙ୍କୁ ଯୁବାବସ୍ଥା ଦେଇ ମୁଁ ଏପରି ଜୀବନ ଯାପନ କରିବି।” ଏହି କଥାରେ ଯୟାତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, କହିଲେ, “ପୁରୁ, ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମ ବଂଶ ରାଜ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇବ।” ଏପରି କହି, ଯୟାତି ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ନିଜ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ପୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇ ତାଙ୍କ ଯୁବାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏବେ ଯୟାତି, ନହୁଷଙ୍କ ପୁଅ, ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ, ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଓ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା କରି ସେ ଉପଭୋଗ କଲେ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ, ଦରିଦ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଦାନ କଲେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦେଲେ। ଅତିଥିମାନେ ପାଇଁ ଭୋଜନ ଓ ପାନ, ବୈଶ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା, ଶୂଦ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଦୟା, ଚୋରମାନେ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ଦେଲେ। ଧର୍ମରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ, ନିଜେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଶାସନ କଲେ। ଏପରି ଯୟାତି, ଯୁବାବସ୍ଥାର ଆନନ୍ଦରେ ଶିକର୍ଦ୍ଧ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଉପଭୋଗର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୋଷ ଦେଖିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ନନ୍ଦନବନର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ଯୟାତି ଆତ୍ମଚିନ୍ତନ କଲେ। ସେ ଜେବେ ଦେଖିଲେ ଏହି ଆନନ୍ଦର ମଧ୍ୟରେ ବୟସ ବୃଦ୍ଧି ହେଉଛି, ସେ ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରି ନିଜ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହିପରି ଅନେକ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ରାଜା ତୃପ୍ତି ଓ କ୍ଲାନ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ। ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ସମୟର ଗଣନା କରି, ଶେଷରେ ପୁରୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ପୁତ୍ର, ମୁଁ ତୁମ ଯୁବାବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଓ ସମୟରେ ଉପଭୋଗ କରିଛି। ପୁରୁ, ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମ ଯୁବାବସ୍ଥା ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇ ନଅ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀମାନେ ଏହିପରି କଥା କହିଥିଲେ।