ସେ ସମୟରେ, ଏକ ବିଦ୍ୱାନ ଋଷି କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କର କନ୍ୟା ଗାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ସେ ଦୟା, କ୍ଷମା ଓ ବିରକ୍ତିକୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କରି, ଅନ୍ତେଷ୍ଟ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ରେ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଏହି ପଞ୍ଚଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ମହାଭୂମିପତି ଯୟାତି ଉଶନାଙ୍କର କନ୍ୟା ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ଦେବୟାନୀ ଯଦୁ ଓ ତୁର୍ବସୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କର କନ୍ୟା ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଡ୍ରୁହ୍ୟୁ, ଅନୁ ଓ ପୁରୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଦେବସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ତାପରେ ରୁଦ୍ର ଖୁସି ହୋଇ, ଏକ ଦିବ୍ୟ, ସୁନାର, ଅଜୟ, ଅକ୍ଷୟ ଓ ଶସ୍ତ୍ରସମୃଦ୍ଧ ରଥ ଦେଇଥିଲେ। ମନ ସମାନ ତ୍ୱରିତ ଘୋଡ଼ା ଲଗାଇ, ସେ ରଥରେ ଏକ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ ଓ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ପୃଥିବୀକୁ ଜୟ କରିଥିଲେ। ଯୟାତି ଦେବ, ଦାନବ ଓ ମାନବଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଥିଲେ, ଏହି ରଥ ସମସ୍ତ ପୌରବ ରାଜାଙ୍କ ରଥ ଯୋଧ୍ଧା ଭାବେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ରଥ ଜନମେଜୟ କୌରବଙ୍କର ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ରାଜା କୁରୁଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ନାତି, ଭାତ୍ସଦେଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କ ଶାପରେ ଏହି ରଥ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା, କାରଣ ତାଲେ ଏହି ରାଜା ଜନମେଜୟ, ଏଉଁ ସମୟରେ ଅପରିପକ୍ୱ ଓ ଅବିବେକୀ ଥିଲେ, ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଲୋହଗନ୍ଧଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିଥିଲେ। ଏହି ରାଜର୍ଷି ଲୋହଗନ୍ଧ ଭୟରେ ଏଠି-ସେଠି ପଳାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ, ନଗର ଓ ଗ୍ରାମବାସୀ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ, ଏବଂ ସେ କେବେ ଶାନ୍ତି ନପାଇଲେ। ଏପରେ, ଦୁଃଖରେ ତପିଥିବା ଏହି ରାଜର୍ଷି ଲୋହଗନ୍ଧ କୌଣସିଠି ଆଶ୍ରୟ ନପାଇ, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଦାତା ଋଷି ହେତୁକଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ମହାମନା ଋଷି, ଇନ୍ଦ୍ରୋତ ନାମରେ ପରିଚିତ, ରାଜା ଜନମେଜୟଙ୍କ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଶୌନକଙ୍କ ପୁଅ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରାଇଥିଲେ। ଲୋହଗନ୍ଧ ନିଜ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ପରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଏହି ଦିବ୍ୟ ରଥ ଚେଦି ରାଜା ବସୁଙ୍କୁ ମିଳିଥିଲା। ପରେ ଶକ୍ର ଖୁସି ହୋଇ ଏହା ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ; ଭୀମ ଯବ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ବଧ କଲେ, ତେବେ କୌରବ ପ୍ରଭୁ ଏହି ସ୍ରେଷ୍ଠ ରଥକୁ ସ୍ନେହପୂର୍ବକ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଯୟାତି, ନହୁଷଙ୍କ ପୁଅ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ଯଦୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପୁଅ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ଧଳା କେଶ ମୋ ଉପରେ ଆସିଛି; କାବ୍ୟ ଉଶନାଙ୍କ ଶାପରେ ମୁଁ ଯୁବାବସ୍ଥାର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିପାରିଲି ନାହିଁ। ତୁମେ ମୋ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ଏହାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଗ୍ରହଣ କର; ମୋ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ନେଇନିଅ।” ଏପରେ ଯଦୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବାକୁ ପ୍ରତିଞ୍ଞା କରିଛି, ଯାହା ପାଇଁ ଅନେକ ପ୍ରୟାସ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଅନେକ ଦୋଷ ଅଛି, ବିଶେଷକରି ଯେଉଁମାନେ ଭୋଜନ ଓ ପାନରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅତି କଷ୍ଟକର; ତେଣୁ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ଧଳା କେଶ ଓ ଢାଢି, ଦୁଃଖିତ ଓ ଦୁର୍ବଳ, ପୂର୍ବରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ, ଏବେ ଦୟନୀୟ ଓ ଅସହାୟ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଅବହେଳିତ, ଭୟରେ ଅତିବ୍ୟସ୍ତ—ଏପରି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ରାଜା, ତୁମେ ଅନେକ ପୁଅ ରଖିଛ, ଯେଉଁମାନେ ମୋଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ; ସେମାନେ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ତେଣୁ ତୁମ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ସେମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ—ଅନ୍ୟ ପୁଅ ଚୟନ କର।” ଏପରି ଯଦୁଙ୍କ ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଯୟାତି ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅଙ୍କୁ ତିରସ୍କାର କଲେ, “ତୁମେ ଆଉ କେଉଁ ଆଶ୍ରମ ଅନୁସରଣ କରୁଛ, କିମ୍ବା ଆଉ କେଉଁ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରୁଛ, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ମୋତେ ଅବହେଳା କରୁଛ ଓ ନୂତନ ଗୁରୁ ପାଇଥିବା ପରି କଥା କହୁଛ?” ଏପରି କହି, ରାଜା କ୍ରୋଧରେ ଯଦୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, “ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ତଥାପି ମୋତେ ତୁମ ଯୁବାବସ୍ଥା ଦେଉନାହ, ତେଣୁ ତୁମେ ରାଜ୍ୟରେ ଅଂଶୀ ହେବ ନାହିଁ, ତୁମ ବଂଶ ଚାଲିବ ନାହିଁ; ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦୋଷ ସହିତ ଏହା ତୁର୍ବସୁ ଗ୍ରହଣ କରୁ।” ତୁର୍ବସୁ କହିଲେ, “ପିତା, ମୁଁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଭୋଗକୁ ନଶ୍ଟ କରେ; ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଅନେକ ଦୋଷ ଅଛି, ବିଶେଷକରି ଭୋଜନ ଓ ପାନରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ; ତେଣୁ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ।” ଏପରେ ଯୟାତି କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ତଥାପି ମୋତେ ତୁମ ଯୁବାବସ୍ଥା ଦେଉନାହ; ତୁର୍ବସୁ, ତୁମ ବଂଶ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯିବ। ଧର୍ମରେ ଅମିଶ୍ରିତ ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିପରୀତ ବିବାହରେ, ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ ଓ ଏହାଦି ଦୋଷରେ, ମୂର୍ଖ, ତୁମେ ରାଜା ହେବ। ତୁମେ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପଶୁ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏବଂ ବିଦେଶୀ ମହିଳାଙ୍କୁ ଆସକ୍ତ ହେବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ଏପରି ତୁର୍ବସୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ, ଯୟାତି ଏବେ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କ ପୁଅ ଡ୍ରୁହ୍ୟୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଡ୍ରୁହ୍ୟୁ, ତୁମେ ବଂଶ ଓ ରୂପକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମ ଯୁବାବସ୍ଥା ମୋତେ ଦେଉ। ତୁମର ଏହି ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷ ହେଲେ, ମୁଁ ତୁମ ଯୁବାବସ୍ଥା ତୁମକୁ ଫେରାଇ ଦେବି; ଆଉ ମୁଁ ନିଜେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦୋଷ ଗ୍ରହଣ କରିବି।” ଡ୍ରୁହ୍ୟୁ କହିଲେ, “ମୋତେ ଏହାପ୍ରତି କୌଣସି ଆସକ୍ତି ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୁଁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଚାହେଁ ନାହିଁ।” ଏହାରେ ଯୟାତି କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ତଥାପି ମୋତେ ତୁମ ଯୁବାବସ୍ଥା ଦେଉନାହ; ତେଣୁ ଡ୍ରୁହ୍ୟୁ, ତୁମ ଚିରକାଳ ଚାହିଦା ପୂରଣ ହେବ ନାହିଁ। ତୁମ ଦେଶରେ କେବେ ନୌକାରେ ପାର ହେବା ହେବ ନାହିଁ; ସେଠାରେ ତୁମ ବଂଶରେ କେବେ ରାଜା ରହିବେ ନାହିଁ।