ଦେବୀ ନିମ୍ନମୁଖୀ ମୁହଁରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିବି ନାହିଁ; ଆପଣ ମୋତେ ନିଜ ନିବାସକୁ ନେଇଯାନ୍ତୁ।” ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ମହାଦେବ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଉଚିତ ନିବାସ ଚୟନ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଶେଷରେ, ଓ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୃଥିବୀରେ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବାରାଣସୀକୁ ନିବାସ ନିମିତ୍ତେ ବାଛିଲେ। ମହାଦେବ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ ସେହି ସମୟରେ ଦିବୋଦାସ ବାରାଣସୀରେ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି। ତେଣୁ ସେ ନିଜ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିବା ଗଣେଶଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, “ହେ ଗଣନାୟକ, ତୁମେ ବାରାଣସୀକୁ ଯାଅ, ଏହି ସହରକୁ ଶୂନ୍ୟ କର; କିନ୍ତୁ ମୃଦୁ ଉପାୟ ଅବଲମ୍ବନ କର, କାରଣ ସେ ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।” ଏହି ଆଦେଶ ପାଇ ବିକୁମ୍ଭ (ନିକୁମ୍ଭ) ବାରାଣସୀକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଏକ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଙ୍କନ ନାମକ ଏକ ସାହି ନାଇକୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ଶୁଭ ଦିଅଇବି; ମୋ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଏକ ସ୍ଥାନ ଚୟନ କର, ଓ ନିର୍ଦୋଷ ଜନ। ମୋ ଦେଖା ଅନୁସାରେ ଏକ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରି ସହରରେ ସ୍ଥାପନ କର।” ମଙ୍କନ ଯେପରି ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଥିଲେ, ସେପରି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ନିୟମାନୁସାରେ କରାଇଲେ। ସେଠାରେ ନିତ୍ୟ ମହାପୂଜା ହେଉଥିଲା—ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ମାଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁନ୍ଦର ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା। ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ଏପରି ଭାବରେ ଗଣନାଥ ଏଠାରେ ନିତ୍ୟ ପୂଜିତ ହେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର କୃପାରେ ସହରକୁ ହଜାର ହଜାର ବର ପ୍ରଦାନ ହେଉଥିଲା—ସନ୍ତାନ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ। ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ରାଣୀ ସୁୟଶା, ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ନିମିତ୍ତେ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ। ସେ ବାରମ୍ବାର ମହାପୂଜା କରି ଶିଶୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିଲେ। ନିକୁମ୍ଭ କିଛି କାରଣରୁ ରାଣୀଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ଦେଉନଥିଲେ। ଯଦି ଏହି କଥାରେ ରାଜା କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୁଏ, ତେବେ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଘଟେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ରାଜାଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଆସିଲା; ସେ ସହରର ମହାଦ୍ୱାରେ ଏକ ଅସାଧାରଣ ପ୍ରାଣୀ ଦାନ କଲେ। ସେ ଭଲପାଇ ଶତଶଃ ବର ଦେଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଘଟୁନଥିଲା; ମୋ ସହରରେ ମୋ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ମୋ ରାଣୀ ସେଠାରେ ଏହି କାରଣରୁ ଅନେକଥର ପୂଜା କରିଥିଲେ; ତଥାପି ସେ ମୋତେ ପୁତ୍ର ଦେଉନଥିଲେ, ଏହି ଅକୃତଜ୍ଞ ଅତ୍ୟଧିକ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି, ସେ କେଭଳେ ପୂଜାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନକୁ ମୁଁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି। ଏପରି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଦୁଷ୍ଟ ରାଜା ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ଗଣପତିଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ। ମନ୍ଦିର ଭଙ୍ଗ ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସି କହିଲେ, “ମୋ ପ୍ରତି ଅପରାଧ ଛଡ଼ି, ତୁମେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ବିନା ଏହି ସ୍ଥାନ ଧ୍ୱଂସ କରିଛ।” ଏହି ଅପରାଧରେ ଆପଣଙ୍କ ସହର ହଠାତ୍ ଶୂନ୍ୟ ହେଇଯିବ; ଏପରି ଶାପରେ ବାରାଣସୀ ମଧ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ନିକୁମ୍ଭ ଏହି ଶାପ ଦେଇ ସହରକୁ ମହାଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଗଲେ; ମହାଦେବ, ସର୍ବାତ୍ମା, ସହରକୁ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେଲେ। ଦେବୀ ମହାତ୍ମା ଦେବୀଙ୍କ ସମ ଦିବ୍ୟ ତେଜ ଥିଲେ, ଏଠି ଦେବୀ ଓ ମହେଶ୍ଵର ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଘରର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଦେବୀ ତାହାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଦେବୀଙ୍କ ଲୀଳା ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏଠାରୁ ଯିବି ନାହିଁ, କାରଣ ଏହି ଅବିମୁକ୍ତ ମୋ ନିବାସ। ଅବିମୁକ୍ତ ମୋ ଘର ବୋଲି ମୁଁ ନିଜେ କହିଛି।” ସେ ହସି କହିଲେ, “ମୁଁ ଯିବି ନାହିଁ, ଦେବୀ; ତୁମେ ଯାଅ, ମୁଁ ଏଠି ରହି ଆନନ୍ଦ କରିବି।” ଏହିପରି, ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଅବିମୁକ୍ତ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧି ମିଳିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ତିନି କାଳରେ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ସହ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। କଳିଯୁଗରେ, ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସହର ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ; ସେହି ସହର ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ସେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ବସିଥାଏ। ଏପରି ଭାବରେ, ବାରାଣସୀ ଶାପଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ପୁଣି ନବସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟଙ୍କ ସଂତାନ, ଶତମାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ଦିବୋଦାସ ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି ସେଠି ନିଜ ସ୍ଥାପନା କଲେ; ଏପରି ଭାବେ ସେ ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଦଳବଳରେ ଅଦିଗ୍ରହଣ କଲେ। ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ନାମକ ଥିଲେ; ସେ ଶିଶୁ ଥିବାରୁ, ଦିବୋଦାସ ଦୟାବଶତଃ ତାଙ୍କୁ ଅକ୍ଷତ ରଖିଲେ। ଦିବୋଦାସ ଓ ଋଷଦ୍ୱତୀଙ୍କଠାରୁ ଏକ ପ୍ରବଳ ପୁଅ ପ୍ରତର୍ଦ୍ଦନ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେ ପିଲା ଅବସ୍ଥାରେ ରାଜ୍ୟକୁ ପୁଣି ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେତେବେଳେ ମହାରାଜ ଦ୍ୱେଷ ଶେଷ କଲେ; ପ୍ରତର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଦୁଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଥିଲେ—ବତ୍ସ ଓ ଗର୍ଗ। ବତ୍ସଙ୍କ ପୁଅ ଅଳର୍କ ଏବଂ ସନ୍ନତି ତାଙ୍କର ନିଜ ପୁଅ; ଅଳର୍କ ବିଷୟରେ ରାଜର୍ଷି ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଟି ପୁରାତନ ଶ୍ଲୋକ ରଚିତ। ଷଷ୍ଟି ହଜାର ଏବଂ ଷଷ୍ଟି ଶତ ବର୍ଷ ଅଳର୍କ, କାଶୀରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁବା ଭାବରେ ରହିଥିଲେ। ଲୋପାମୁଦ୍ରାଙ୍କ କୃପାରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆୟୁର୍ଦାୟି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଶାପ ଶେଷରେ, ପ୍ରବଳ ବାହୁ ଧାରୀ ରାଜା କ୍ଷେମକର ଦାନବକୁ ବଧ କରି, ମନୋହର ବାରାଣସୀକୁ ନିଜ ନିବାସ କଲେ। ସନ୍ନତିଙ୍କ ଏକ ପୁଅ ଥିଲେ—ସୁନିଥ, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ; ସୁନିଥଙ୍କ ପୁଅ ସୁକେତୁ, ସେଉଁଠାରେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ। ସୁକେତୁଙ୍କ ପୁଅ ଧର୍ମକେତୁ, ଧର୍ମକେତୁଙ୍କ ପୁଅ ସତ୍ୟକେତୁ, ଯିଏ ପ୍ରବଳ ରଥୀ ଥିଲେ। ସତ୍ୟକେତୁଙ୍କ ପୁଅ ବିଭୁ, ଲୋକପତି; ବିଭୁଙ୍କ ପୁଅ ସୁବିଭୁ, ତାଙ୍କଠାରୁ ସୁକୁମାର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସୁକୁମାରଙ୍କ ପୁଅ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ; ଧୃଷ୍ଟକେତୁଙ୍କ ପୁଅ ବେଣୁହୋତ୍ର, ଲୋକପତି ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।