ଏହି ସମୟରେ, କ୍ଷେଣକ ନାମକ ଏକ ଦାନବ ବାରାଣସୀ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୂନ୍ୟ ଓ ନିର୍ଜନ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ପୂର୍ବରୁ ଏହି ନଗରକୁ ମହାନ ନିକୁମ୍ଭ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେଉଁଠି ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁନିପୁନି ଶୂନ୍ୟ ରହିବ। ଏହି ଶାପ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେବା ସହିତ, ଦିବୋଦାସ ନାମକ ଜନତାଙ୍କ ରାଜା ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟର ସୀମାନ୍ତରେ ଗୋମତୀ ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏକ ଶୋଭାମୟ ନଗର ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଏଠି ସୃଷ୍ଟିମଧ୍ୟରେ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ନିକୁମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ବାରାଣସୀକୁ କାହିଁକି ଶାପ ଦେଇଥିଲେ? ଏବଂ ଏହି ପବିତ୍ର ଭୂମିକୁ ଏମିତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ନିକୁମ୍ଭ କାହିଁକି ଶାପ କଲେ?" ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ରାଜା ଦିବୋଦାସ ଏହି ନଗର ପାଇଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ପରେ ସେଠି ବସିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଏହି ଉନ୍ନତିଶୀଳ ନଗରରେ ରହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ସହ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାସ କରୁଥିଲେ। ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଆଦେଶରେ ତାଙ୍କ ଗଣମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ବିବିଧ ରୂପ ଏବଂ ତପୋବଳରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ। ମହାଦେବ ଏହି କାରଣରୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ମେନା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ନାହିଁ; ସେ ସବୁବେଳେ ଦେବ ଓ ଦେବୀଙ୍କ ଉପରେ ଦୋଷ ଦେଉଥିଲେ। ମେନା ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୋ ପତି ମହେଶ୍ୱର ମୋ ପାଖରେ ଅନୁଚିତ, ସେଠି ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦରିଦ୍ର, ତଥାପି ଅନ୍ୟ ଚିନ୍ତା ବିନା ବସିଛନ୍ତି, ଓ ନିଷ୍ପାପେ।" ମାଆଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀସ୍ୱଭାବରୁ ଏହିଥିରେ ଅସହ୍ୟ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ହସି କରି, ଭଲ କଥା ଦେବାରିଣୀ ହୋଇ ହରଙ୍କ ପାଖକୁ ଚଲିଗଲେ। ଦେବୀ ନମ୍ର ମୁହଁରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ: "ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଏଠି ରହିବି ନାହିଁ; ମୋତେ ତୁମ ନିଜ ନିବାସକୁ ନେଉ।" ଏହିପରି ଦେବୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମହାଦେବ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ନିହାରି ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ବାସସ୍ଥାନ ଚୟନ କଲେ, ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାରାଣସୀ, ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଚୟନ କଲେ। ଦିବୋଦାସ ସେଠି ବସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ଭବ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ଗଣେଶଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ: "ହେ ଗଣପତି, ବାରାଣସୀକୁ ଯାଅ ଏବଂ ଏହି ନଗରକୁ ଶୂନ୍ୟ କର; ମୃଦୁ ଉପାୟ ଅନୁସରଣ କର, କାରଣ ସେ ରାଜା ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।" ତାପରେ ନିକୁମ୍ଭ ବାରାଣସୀକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଏକ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଙ୍କନ ନାମକ ଏକ ନାଇକୁ ଦେଖାଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମକୁ ଶ୍ରେୟସ୍ ଦେବି; ମୋ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାନ ଚୟନ କର, ଓ ମୋ ଆକୃତିରେ ଏକ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରି ଏହି ନଗରରେ ସ୍ଥାପନ କର।" ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯେପରି ଦେଖିଥିଲେ, ସେଠି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ, ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଯଥାବିଧି ହେଲା। ଏଠି ସଦା ବଡ଼ ପୂଜା ହୁଏ, ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ମାଲା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା। ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ଏହିପରି ଗଣପତି ସଦା ସେଠି ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ତାପରେ ସେ ନଗରକୁ ହଜାର ହଜାର ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦେଇଥିଲେ—ପୁଅ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚାହିଦା ପୂରଣ କଲେ। ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ରାନୀ ସୁୟଶା, ରାଜାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ପୁଅ ପାଇଁ ଏଠି ଆସିଥିଲେ। ରାନୀ ବଡ଼ ପୂଜା କରି ପୁଅ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ଏବଂ ପୁଅ ପାଇଁ ବାରମ୍ବାର ଆସିଥିଲେ। ନିକୁମ୍ଭ କିଛି କାରଣରୁ ପୁଅ ଦେଇନଥିଲେ; ଯଦି ଏହି କଥାରେ ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହେଉଛନ୍ତି, ତେବେ ଏକ ଘଟଣା ଘଟେ। ବହୁଦିନ ପରେ ରାଜାଙ୍କ ଭିତରେ କ୍ରୋଧ ଆସିଲା; ସେ ନଗର ଦ୍ୱାରରେ କେବଳ ଏକ ଜୀବ ଦେଲେ। ସେ ସ୍ନେହବଶତଃ ଶତଶଃ ବର ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ହେଲା ନାହିଁ; ମୋ ନଗରରେ ମୋର ଲୋକମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଥିଲେ। ସେଠି ମୋ ରାନୀ ବହୁବାରି ପୂଜା କଲେ, ତଥାପି ସେ ମୋତେ ପୁଅ ଦେଲେ ନାହିଁ, ଏହି ଅକୃତଘ୍ନ ଅଧିକ ଭୋଗ କରେ। ଏହିପରି, ସେ କେମିତି ମୋର ପୂଜା ଯୋଗ୍ୟ? ଏହିପରି ମୁଁ ସେ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଥାଉକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି। ଏପରି ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କରି, ଦୁଷ୍ଟ ମନବଳି ରାଜା ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଗଣପତିଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଭୂମିକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ। ମନ୍ଦିର ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ: "ମୋ ଉପରେ ଅପରାଧ ଛଡ଼ି, ତୁମେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ଛଡ଼ି ଏହି ସ୍ଥାନ ଧ୍ୱଂସ କରିଛ।" "ଏହିପରି, ତୁମର ନଗର ହଠାତ୍ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯିବ, ହେ ନରେଶ; ଏହି ଶାପ ଦ୍ୱାରା ବାରାଣସୀ ମଧ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା।" ନିକୁମ୍ଭ ଏହିପରି ନଗରକୁ ଶାପ ଦେଲେ, ତାପରେ ଏହାକୁ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ; ମହାଦେବ, ପରମାତ୍ମା, ଏହି ନଗରକୁ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେଲେ। ଦେବୀ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ସମତୁଳ୍ୟ ଥିଲେ, ଏଠି ଦେବୀ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଦୁହେଁ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ମନ୍ଦିର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଦେବୀ ସେଠି ଆନନ୍ଦ ଲାଗୁନଥିଲେ; ଦେବୀଙ୍କ ଲୀଳା ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: "ମୁଁ ଏହି ଗୃହ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ, କାରଣ ଏହି ଅବିମୁକ୍ତ ମୋର ନିଜ ଗୃହ।" ହସି କହିଲେ, "ଅବିମୁକ୍ତ ମୋର ଗୃହ ବୋଲି ମୁଁ କହିଛି।" "ମୁଁ ଯିବି ନାହିଁ, ହେ ଦେବୀ; ତୁମେ ଯାଅ, ମୁଁ ଏଠି ରହି ଆନନ୍ଦ କରିବି।" ଏହିପରି, ଏହାକୁ ଅବିମୁକ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାରଣ ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ଏହିପରି କହିଥିଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ବାରାଣସୀ ଶାପିତ ହେଲା, ଅବିମୁକ୍ତ ଘୋଷିତ ହେଲା; ଏଠି ଦେବ ଏବଂ ଦେବୀ ସହ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମହେଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। କଳିଯୁଗରେ, ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ନଗର ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ; ଏହି ନଗର ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ଏହା ପୁନି ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ବସିବାକୁ ଯାଏ। ଏଭଳି, ବାରାଣସୀ ଶାପିତ ହୋଇ ପୁନି ନବବସତି ହେଲା; ଏଠିକୁ ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଶତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର ଏଠିକୁ ଆସିଥିଲେ। ଦିବୋଦାସ ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଏଠି ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଏହିପରି ସେ ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଦଳବଳେ ଦଖଳ କଲେ। ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ନାମକ ଥିଲେ; ସେ ଶିଶୁ ଥିଲେ, ଏହିପାଇଁ ଦିବୋଦାସ କୃପାବଶତଃ ତାଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇ ଦେଲେ।