ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଲା । ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏକ ଚୁକ୍ତି କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ରାଜା ଏବଂ ରାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଶର୍ତ୍ତ ଥିଲା—ଯଦି ଏହା ଭଙ୍ଗ ହୁଏ, ତେବେ ରାନୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେବେ । ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା କିପରି ଘଟିବ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି—ଏପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମହାପୁରୁଷ ଏହି କଥା ଦେଇ, ସେଉଁଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ । ସେ ରାତିରେ ଆସି, ଗୋଟିଏ ମେଷ ନେଇଯାଇଥିଲେ । ରାନୀ ମଧୁର ହସରେ ଏହାକୁ ନିଜ ସନ୍ତାନ ବୋଲି ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଆସୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ଶୋଇଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାନୀ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ସନ୍ତାନକୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି ।” ଏହିପରି ଶୁଣି, ରାଜା ଭାବିଲେ, ଯଦି ରାନୀ ମୋତେ ନଗ୍ନ ଦେଖିଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ଚୁକ୍ତି ଭଙ୍ଗ ହେବ । ତେବେ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦ୍ୱିତୀୟ ମେଷ ନେଇଯାଇଲେ । ଦ୍ୱିତୀୟ ମେଷ ନେଯିବା ପରେ ରାନୀ ଏଇଲଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ଦୁଇ ସନ୍ତାନ ନେଯାଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ଅନାଥ ହୋଇପଡ଼ିଛି ।” ଏହିପରି ଶୁଣି, ରାଜା ଉଠି, ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ବାହାରକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ । ମେଷମାନଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କରି ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ମାୟା ଦେଖାଇଲେ, ଏବଂ ଏକ ଶୋଭାମୟ ମହଲ ତିଆରି କରିଦେଲେ । ହଠାତ୍ ସେଉଁଠି ରାନୀ ରାଜାଙ୍କୁ ନଗ୍ନ ଦେଖିଲେ । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରୂପ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରୁଥିବା ଅପ୍ସରାମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ । ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଜାଣିଲେ ଯେ ରାନୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମେଷମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ । ଦୁଇଟି ମେଷ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଦେଖି ରାଜା ଘରକୁ ଫେରିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାନୀକୁ ନଦେଖି ଶୋକାକୁଳ ହୋଇ ଅନେକ ଦୁଃଖ କଲେ । ସେ ପୃଥିବୀର ଏଠି ସେଠି ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଶେଷରେ ସେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ରାନୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ପ୍ଲକ୍ଷ ତୀରେ, ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା ଏକ ସରୋବରରେ, ରାନୀ ପାଞ୍ଚ ଅପ୍ସରା ସହିତ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା କରୁଥିଲେ । ସେଉଁଠି, ଚନ୍ଦ୍ରବଦନା ଉର୍ବଶୀ ରାଜାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀମାନେ କୁହିଲେ, “ଏହିଁ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଯାହାଙ୍କୁ ମୁଁ ଏକଦା ଅନୁସରଣ କରିଥିଲି ।” ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପାଞ୍ଚ ଅପ୍ସରା ମୁଣ୍ଡରେ ଚୂଡ଼ା ପିନ୍ଧି ଦେଖାଦେଲେ । ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ଏଠାକୁ ଆସ, ଥାଅ, ମୋ ମନରେ ରୁହ, ମୋ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ରୁହ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ ।” ଏମିତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶବ୍ଦରେ ସେମାନେ ଆଲୋଚନା କଲେ । ଉର୍ବଶୀ ଏଇଲଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଗର୍ଭବତୀ ।” ସେ କହିଲେ, “ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ତୁମର ପୁଏ ଜନ୍ମ ନେବେ—ଏହିଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।” ରାଜା ତାଙ୍କ ସହ ଏକ ରାତି କାଟିଲେ । ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ରାଜା ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଲେ । ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ସେ ପୁନଃ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ । ଏକ ରାତି ତାଙ୍କ ସହ କାଟି, ଅତ୍ୟନ୍ତ କାମପୀଡ଼ିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ତୁମେ ସବୁବେଳେ ମୋ ସହ ରୁହ ।” ତେବେ ଉର୍ବଶୀ କହିଲେ, “ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ତୁମକୁ ବର ଦେଇଛନ୍ତି; ତୁମେ ଜାହା ଚାହଁ, ସେହି ବର ଚୟନ କର ।” ରାଜା କହିଲେ, “ମୁଁ ଚାହଁଁ ଯେ, ମୁଁ ସବୁବେଳେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଥିବା ଲୋକରେ ବସିବି ।” ଏହିପରି କହି, ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ “ତଥାସ୍ତୁ” କହିଲେ । ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏକ ପାତ୍ର ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ପୂରିଦେଇ, କହିଲେ, “ଏହା ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କଲେ, ତୁମେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ ।” ପୁଏକୁ ନେଇ ରାଜା ନଗରକୁ ଚାଲିଲେ; କିନ୍ତୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଛାଡ଼ି ଘରକୁ ଫେରିଲେ । ପୁନଃ ଅଗ୍ନି ନେଇ ଏକ ଅଶ୍ୱଥ ଗଛ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଦେଖି ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ । ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ସହ ଖବର ଦେଲେ; ଅଗ୍ନି କହିଲେ, “ଏହି ଅଶ୍ୱଥ କାଠରେ ଅରଣି (ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପାଦନ ଲାଠି) ତିଆରି କର ।” ଅଶ୍ୱଥ କାଠରେ ଅରଣି ତିଆରି କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପାଦନ କଲେ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କଲେ, ତୁମେ ଆମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ । ତିନିଭାଗ କରି ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ ରାଜା ଯଜ୍ଞ କଲେ । ଅନେକ ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ କରି, ସେ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଥିବା ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ । ତ୍ରେତାଯୁଗରେ, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗାନ୍ଧର୍ବ ରଥୀ ସେଉଁଠି ବସିଥିଲେ; ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଅଗ୍ନି ଥିଲା, ଏଇଲ ତାହାଁଠି ସେ ନାରୀମାନେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ । ଏହିପରି, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଇଲ ରାଜା ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ, ମହାମୁନିମାନେ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ । ସେ ଭୂପତି ପ୍ରୟାଗରେ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏଇଲ, ଯମୁନା ଉତ୍ତର କୂଳରେ, ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ । ତାଙ୍କ ଛଅ ପୁଏ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଇନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ତେଜସ୍ବୀ; ଗାନ୍ଧର୍ବ ଲୋକରେ ଏମାନେ ଆୟୁ, ଧୀମାନ୍, ଅମାବାସୁ, ବିଶ୍ୱାୟୁ, ଶତାୟୁ ଏବଂ ଗତାୟୁ ବୋଲି ପରିଚିତ । ବିଶ୍ୱାୟୁ, ଶତାୟୁ ଏବଂ ଗତାୟୁ ଉର୍ବଶୀର ପୁଏ; ଅମାବାସୁଠାରୁ ଭୀମ ନାମକ ରାଜା ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ବିଶ୍ୱଜିତ୍ । ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭୀମଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥିଲେ କାଞ୍ଚନପ୍ରଭ; ତାଙ୍କର ପୁଏ ଶୁହୋତ୍ର, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଏବଂ ପ୍ରବଳ । ଶୁହୋତ୍ରଙ୍କ ପୁଏ ଜହ୍ନୁ, କେଶିକାଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ସେ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରି, ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବାହିତ କରିଥିଲେ । ଭବିଷ୍ୟତ କାରଣରୁ, ଗଙ୍ଗା ଏହି ଭୂମିକୁ ବନ୍ୟା କଲେ; ଯଜ୍ଞ ବେଦି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଜଳମଗ୍ନ ହେବା ଦେଖି, ଶୁହୋତ୍ରଙ୍କ ପୁଏ, କ୍ରୁଧ୍ଧ ଏବଂ ରକ୍ତନେତ୍ର ବରଦା, ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମ ଅହଂକାରର ଫଳ ଏବେ ମିଳିଲା!” “ତୁମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବେ ુଫଳ; ମୁଁ ଏହି ଜଳ ପିଯିବି,” କହିଲେ । ରାଜର୍ଷି ଗଙ୍ଗାକୁ ପିଯିଦେଲେ । ଦେବତା ଏବଂ ଋଷିମାନେ, ପୂନ୍ୟଶ୍ଳୋକା ଜହ୍ନୁଙ୍କୁ ଝିଅ ଭାବେ ଜାହ୍ନବୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ଜହ୍ନୁ କାବେରୀ, ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କର ନାତି, ତାଙ୍କୁ ପତ୍ନୀ କରି ନେଲେ । ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ଶାପରୁ ଗଙ୍ଗା ଏପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; କାବେରୀ, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ଜହ୍ନୁଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପତ୍ନୀ ହେଲେ । ଜହ୍ନୁ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଏକ ପ୍ରିୟ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଏ ଶୁହୋତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ତାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ ଅଜକ । ଏପରି ଏହି ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ଗାଥା ଶେଷ ହେଲା ।