ଅତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅତ୍ରି ଋଷି ତାଙ୍କର ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ପରେ, ସୋମ ରାଜରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ତାଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ଏହି ସୋମଙ୍କର ଜନ୍ମ କଥା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଏବେ ତାଙ୍କର ବଂଶାବଳୀ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ। ସୋମଙ୍କର ଜନ୍ମ କଥା ଶୁଣିଲେ ଜନ୍ମାନ୍ତରର ପାପ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଥାଏ, ଶୁଭ, ସ୍ୱସ୍ଥ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଧର୍ମିକ ଓ ପାପ ନାଶକ ହୁଏ। ସୂତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଲେ: ସୋମଙ୍କର ପୁତ୍ର ଥିଲେ ବୁଧ, ବୁଧଙ୍କର ପୁତ୍ର ଥିଲେ ପୁରୁରବା। ପୁରୁରବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦାନଶୀଳ, ବିପୁଳ ଦାନ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନ ଥିଲେ। ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନରେ ନିପୁଣ, ଶୂର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିଥିଲେ ଏବଂ ଯଜ୍ନ କରିଥିବା ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ଜମିଦେଇଥିଲେ। ସେ ସତ୍ୟବାଦୀ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଆକର୍ଷକ ଏବଂ ଦମିତ ମନୋଭାବରେ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲେ। ଉର୍ବଶୀ, ଗଂଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତାଙ୍କର ଅଭିମାନ କୁ ଛାଡି, ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନରେ ନିପୁଣ, ନିୟମିତ, ଧର୍ମିକ ଏବଂ ସତ୍ୟବାଦୀ ପୁରୁରବାକୁ ଚୟନ କରିଥିଲେ। ରାଜା ଉର୍ବଶୀ ସହ ଦଶ ଓ ଆଠ ବର୍ଷ, ସାତ, ଛଅ, ସାତ, ଆଠ, ଦଶ ଓ ଆଠ ବର୍ଷ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ବ୍ୟତୀତ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଚୈତ୍ରରଥ ଅରଣ୍ୟ, ମଣ୍ଡାକିନୀ ତୀର, ଅଲକା, ବିଶାଳା, ନନ୍ଦନ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଥିଲେ। ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ ତଳ, ମେରୁ ଶିଖର, ଉତ୍ତର କୁରୁ ଏବଂ କଳାପା ଗ୍ରାମରେ ମଧୁର ଅରଣ୍ୟରେ ଉର୍ବଶୀ ସହ ରାଜା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ। ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ଉର୍ବଶୀ, ଗଂଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀ, କିପରି ଦେବମାନେକୁ ଛାଡି ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ? ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶାପରେ ଉର୍ବଶୀ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଶର୍ତ୍ତ ସହ ଏଇଳ (ପୁରୁରବା) ସହ ଯୋଗ ଦେଲେ। ଶାପ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, ଉର୍ବଶୀ ଏକ ନିୟମ ଦେଲେ: ସେ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯିବେ ନାହିଁ, ଅନିଚ୍ଛାରେ ସମ୍ମିଳିତ ହେବେ ନାହିଁ। ଶଯ୍ୟା ନିକଟରେ ଦୁଇଟି ମେଉଁ ରଖିବା ଦରକାର, ଏବଂ ଗୁଁ ମାନେ ଯେତେ ଘିଁ ଖାଇବେ, ତେତେ ଖାଦ୍ୟ ନେବାକୁ ହେବ। ଏହି ନିୟମ ରାଜା ଯେତେ ଦିନ ଚାହିଁବେ ଅନୁସରଣ କରିବେ, ସେ ତାଙ୍କ ସହ ରହିବେ। ପୁରୁରବା ସମସ୍ତ ନିୟମ ଏକାଗ୍ରତାରେ ଅନୁସରଣ କଲେ, ଏଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଉର୍ବଶୀ ପୁରୁରବା ସହ ରହିଲେ। ଉର୍ବଶୀ ଶାପରେ ଭ୍ରମିତ ହେଇ, ଚଉଷଠି ବର୍ଷ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପରେ ରହିଲେ; ଗଂଧର୍ବମାନେ ଏହା ଦେଖି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ଗଂଧର୍ବମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ: କିପରି ଉର୍ବଶୀ, ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର, ପୁନି ଦେବମାନେକୁ ଫେରିପାରିବେ? ତାପରେ ବିଶ୍ୱାବାସୁ କହିଲେ: ଏକ ନିୟମ ହୋଇଥିଲା, ଏହା ଦୋଷ ନୁହେଁ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ନିୟମ ଭଙ୍ଗ ହେବ, ଉର୍ବଶୀ ରାଜାକୁ ଛାଡି ଦେବେ; କିପରି ସେ ରାଜାକୁ ଛାଡିବେ ମୁଁ କହିବି। ସେ ଅଚାନକ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଯାଇଲେ। ରାତିରେ ସେ ଏକ ମେଉଁ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ; ଉର୍ବଶୀ ହସିରେ ଏହାକୁ ନିଜ ପୁଅ ବୋଲି ଅଭିନୟ କଲେ। ଗଂଧର୍ବମାନେ ଆସିବାକୁ ଜାଣି, ଉର୍ବଶୀ ଶଯ୍ୟାରେ ରହି, ରାଜାକୁ କହିଲେ, "ମୋ ପୁଅକୁ ନେଇଯିବାଯାଉଛି।" ଏହା ଶୁଣି, ରାଜା ଭାବିବା ପରେ, ନଙ୍ଗା ହେଇ ଦଣ୍ଡାଇଲେ, କାରଣ ରାଣୀ ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦେଖିଲେ ନିୟମ ଭଙ୍ଗ ହେବ। ତାପରେ ଗଂଧର୍ବମାନେ ଦ୍ୱିତୀୟ ମେଉଁ ନେଇଗଲେ; ଏହା ଦେଖି ରାଣୀ ଏଇଳକୁ କହିଲେ, "ମୋ ଦୁଇ ପୁଅକୁ ନେଇଯିବାଯାଉଛି, ମୁଁ ଅନାଥ ହୋଇଯାଇଛି।" ଏହା ଶୁଣି, ରାଜା ନଙ୍ଗା ହେଇ ଚାଲିଗଲେ। ମେଉଁମାନେର ପଦ୍ଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କରି, ଗଂଧର୍ବମାନେ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ମାୟା ଏବଂ ଚମତ୍କାର ପାଳେସ୍ ରଚିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଖୋଲାଯିବା ସମୟରେ, ଉର୍ବଶୀ ରାଜାକୁ ନଙ୍ଗା ଦେଖିଲେ; ଏହା ଦେଖି, ରୂପ ବଦଳାଉଥିବା ଅପ୍ସରାମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଗଂଧର୍ବମାନେ ଉର୍ବଶୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଯିବା ଦେଖି, ମେଉଁ ଛାଡି ଦେଇ ସେମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ରାଜା ଦୁଇଟି ମେଉଁ ଛାଡି ଦେଖି, ଘରକୁ ଫେରିଲେ; ଉର୍ବଶୀକୁ ନ ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ ତଳିଗଲେ ଏବଂ ବିଚାର କରିଲେ। ସେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଏଠା ଓ ସେଠା ଖୋଜିଲେ; ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଉର୍ବଶୀକୁ ଦେଖିଲେ। ପ୍ଲକ୍ଷ ଘାଟରେ ଏକ ପଦ୍ମ ଭରିତ ତାଳାବରେ ଉର୍ବଶୀ ପାଞ୍ଚ ଅପ୍ସରା ସହ ଖେଳୁଥିଲେ। ଉର୍ବଶୀ ରାଜାକୁ ନିକଟରେ ଦେଖି, ସାଙ୍ଗମାନେକୁ କହିଲେ, "ଏହି ହେଉଛି ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷ।" ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଜା ଖୁସି ହେଇ ଅନେକ ମିଳନର କଥା କହିଲେ: "ଏଠାକୁ ଆସ, ରହ, ମୋ ମନରେ ରହ, ମୋ ଶବ୍ଦରେ ରହ, ମୋ ରାଜନ୍ୟ।" ଏଭଳି ସୂକ୍ଷ୍ମ କଥା ବଦଳାଇଲେ; ଉର୍ବଶୀ ଏଇଳକୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମର ଗର୍ଭବତୀ।" "ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ତୁମର ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" ରାଜା ଏକ ରାତି ଉର୍ବଶୀ ସହ ବ୍ୟତୀତ କଲେ। ଖୁସି ହୋଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାଜା ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଲେ; ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ଉର୍ବଶୀକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ଏକ ରାତି ଉର୍ବଶୀ ସହ ବ୍ୟତୀତ କରି, ମହାମନା ବିରାମ ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲେ, "ମୋ ସହ ସଦା ରହ।