ହର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ମରୁ, ମରୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରତିତ୍ୱକ, ଏବଂ ପ୍ରତିତ୍ୱକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା କୀର୍ତ୍ତିରଥ। କୀର୍ତ୍ତିରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଦେବମୀଢ, ଦେବମୀଢଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିବୁଧ, ଏବଂ ବିବୁଧଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୃତି। ମହାଧୃତିଙ୍କ ପୁତ୍ର କୀର୍ତ୍ତିରାଜ ତାଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷିତ ପୁତ୍ର ମହାରୋମା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ମହାରୋମାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରୋମା; ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରୋମାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ରାଜା ହ୍ରସ୍ୱରୋମା। ହ୍ରସ୍ୱରୋମାଙ୍କ ଶିକ୍ଷିତ ପୁତ୍ର ସୀରଧ୍ୱଜ ବେପରିଚିତ ନୁହେଁ; ଏହି ସୀରଧ୍ୱଜ ହଳ ଚଲାଇବା ସମୟରେ ସୀତାଙ୍କୁ ମିଳିଥିଲେ, ଯିଁ ରାମଙ୍କ ପତିବ୍ରତା ରାଣୀ, ନିଷ୍ଠାଶୀଳା ଓ ପତିପ୍ରତି ପ୍ରମାଦ ଭର୍ତ୍ସିତା ଥିଲେ। ଶାଂଶପାୟନ ପଚାରିଲେ: "ଏହି ମହାନ ମହିଳା ସୀତା କିପରି ଜନ୍ମିଥିଲେ ଏବଂ କିଏ ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଚାଷ କରିଥିଲେ?" ସୂତ କହିଲେ: "ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ କ୍ଷେତ୍ର ଚାଷ କରାଯାଉଥିଲା, ସଠିକ ଧାର୍ମିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ, ଏଠାରୁ ସୀତା ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।" ସୀରଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଭାନୁମାନ୍ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଁ ମୈଥିଳ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତାଙ୍କ ଭାଇ କୁଶଧ୍ୱଜ କାଶୀର ରାଜା ହେଲେ। ଭାନୁମାନ୍ଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶୌର୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏକ ରୁଷି, ଯାହାରୁ ଉର୍ଜବହ ଚିହ୍ନିତ। ଉର୍ଜବହଙ୍କୁ ସୁତଦ୍ୱଜ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶକୁନି; ଶକୁନିଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ସୁବର୍ଚା ଚିହ୍ନିତ। ସୁବର୍ଚାଙ୍କୁ ଶ୍ରୁତ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ; ଶ୍ରୁତଙ୍କୁ ସୁଶ୍ରୁତ; ସୁଶ୍ରୁତଙ୍କୁ ଜୟା; ଜୟାଙ୍କୁ ବିଜୟା। ବିଜୟାଙ୍କୁ ଋତ; ଋତଙ୍କୁ ସୁନୟ; ସୁନୟଙ୍କୁ ବୀତହବ୍ୟ; ବୀତହବ୍ୟଙ୍କୁ ଧୃତି। ଧୃତିଙ୍କୁ ବହୁଳାଶ୍ୱ; ବହୁଳାଶ୍ୱଙ୍କୁ କୃତି; ଏହି କୃତି ମଧ୍ୟରେ ମହାଜନକଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାର ସ୍ଥିତି ହେଲା। ଏହି ମୈଥିଳ ରାଜବଂଶର ବିବରଣୀ ଏଠାରେ ଶେଷ; ଏବେ ସୋମ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥା ଶୁଣ। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା—'ୱୈୱସ୍ୱତ ମନୁ ଉତ୍ତରାଧିକାର ବିବରଣୀ'—ବାୟୁ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତର ଖଣ୍ଡର ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ। ସୋମ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମର୍ଷି ଓ ସଭ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ। ସିନୀ, କୁହୁ, ବପୁ, ପୁଷ୍ଟି, ପ୍ରଭାବସୁ, କୀର୍ତ୍ତି, ଧୃତି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ—ଏହି ନବଦୁର୍ଗା ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ। ସୋମ ବ୍ୟାହାର କରି ମନ୍ଥନ ଶାନ୍ତି ଓ ସମ୍ମାନ ଉପଭୋଗ କରି, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରିଥିଲେ। ଦେବତା ଓ ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ, ତଥାପି ସୋମ ତାରାଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ଦେଇନଥିଲେ। ଉଶନାସ ତାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ନେଇଥିଲେ, ଯିଁ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ପିତା ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ। ଏହି ସମ୍ପର୍କରେ ରୁଦ୍ର ଦୟା କରି ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଧନୁ ଧରି ଦାଣ୍ଡ ହେଲେ। ଏହି ମହାତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମର୍ଷି ଉପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଦେବମାନେ ଉପରେ ବି ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଯଶ ନଷ୍ଟ ହେଲା। ଏଠାରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ବ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଶ ଲାଗିଲା। ତିନି ଦେବତା ଓ ତୁଷିତ ଦେବତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉପରେ ଶରଣ ନେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଉଶନାସ, ରୁଦ୍ର ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରି, ତାରାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ଦେଲେ। ତାରା ଗର୍ଭବତୀ ଦେଖି ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ, "ତୁମେ ଗର୍ଭ ମୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" ତାରା କହିଲେ, "ମୋ ଶରୀର ଏବଂ ଗର୍ଭରେ ଏହି ଶିଶୁ ରହିବା ଉଚିତ," ତଥାପି ଶିଶୁ ମୁକ୍ତ କଲେନି। ଏହି ଶିଶୁ ଏକ କଣ୍ଟାର ତଣ୍ଟିକୁ ଆସି, ଉତ୍ତାପରେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଆକୃତି ଛାଡ଼ିଲେ। ଦେବମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ତାରାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: "ଏହି ଶିଶୁ ସୋମଙ୍କ ନା ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ?" ତାରା ଲଜ୍ଜାରେ କିଛି କହିଲେନି। ଶିଶୁ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଚାଲିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇ, ତାରାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: "ଏହି ଶିଶୁ କିଏ?" ତାରା ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ: "ଏହି ଶିଶୁ ସୋମଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମହାତ୍ମା ଅରିଘ୍ନ।" ସୋମ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ବୁଧ ନାମ ଦେଲେ। ପ୍ରତି ପିଢିରେ ବୁଧ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତିର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ପରେ ଏକ ରାଜକୁମାରୀ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ଏହି ପୁତ୍ର ଉର୍ବଶୀ ଦ୍ୱାରା ପୁରୁରବାସ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଛଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ଏଠାରେ ସୋମ ରୋଗ ଦ୍ୱାରା ଅସହାୟ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ର କ୍ଷୟ ହେଲା, ତେଣୁ ସୋମ ତାଙ୍କ ପିତା ଅତ୍ରିଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ। ଅତ୍ରି ତାଙ୍କ ପାପ ଦୂର କରି, ରୋଗ ମୁକ୍ତ କରି, ସୋମକୁ ତାଙ୍କ ଯଶ ରେ ଦୀପ୍ତ କରିଦେଲେ। ଏହି ହେଉଛି ସୋମଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା; ଏବେ ତାଙ୍କ ବଂଶ କଥା ଶୁଣ। ସୋମଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଧନ, ଆରୋଗ୍ୟ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ। ଭୀମଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ରାଜା କଞ୍ଚନପ୍ରଭା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୁହୋତ୍ର ତାଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।