ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ନିମିଙ୍କ ବଂଶ ପରମ୍ପରା ବିଷୟରେ କହିବି, ଯିଏ ବିକୁକ୍ଷିଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଏବଂ ଏକ ଦେବତାମୟ ନଗରୀ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ। ସେହି ନଗରୀ ଯୟନ୍ତ ନାମରେ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା, ଯାହା ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ସମୀପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା। ଏହି ବଂଶରେ, ଏକ ବଡ଼ ோଯଞ୍ଞ ସମୟରେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜନକ ମୁନିଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା। ନିମି, ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗରିମାମୟ ଥିଲେ, ସେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧୀମାନ୍ ଥିଲେ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଶାପରେ, ସେ 'ବିଦେହ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ମିଥି, ତିନିଟି ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏକ ଅରଣ୍ୟରେ ମନ୍ଥନ ସମୟରେ, ମିଥିଙ୍କ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଜନକ ଭାବରେ ପରିଚିତି ମିଳିଲା। ମିଥି, ଅପାର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ତାଙ୍କର ନାମରେ 'ମିଥିଳା' ରାଜ୍ୟର ନାମ ହେଲା। ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଜନକ କୁହାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ଏହି ଜନକଠାରୁ ଉଦାବସୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଉଦାବସୁଙ୍କୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ନନ୍ଦିବର୍ଧନ ପୁଅ ଭାବେ ମିଳିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଶୂରବୀର ଏବଂ ସଦ୍ଗୁଣୀ ସୁକେତୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ସୁକେତୁଙ୍କୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦେବରାତ୍ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ବଳଶାଳୀ ଥିଲେ। ଦେବରାତ୍ଙ୍କ ପୁଅ ବୃହଦୁଚ୍ଛ, ଏବଂ ବୃହଦୁଚ୍ଛଙ୍କ ପୁଅ ମହାବୀର୍ୟ ଥିଲେ। ମହାବୀର୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପୀ ସୁଧୃତି ଥିଲେ। ସୁଧୃତିଙ୍କୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିଥିଲେ। ଧୃଷ୍ଟକେତୁଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହର୍ୟଶ୍ୱ ଥିଲେ। ହର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ମରୁ, ମରୁଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରତିତ୍ୱକ, ଏବଂ ପ୍ରତିତ୍ୱକଙ୍କୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କୀର୍ତ୍ତିରଥ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। କୀର୍ତ୍ତିରଥଙ୍କ ପୁଅ ଦେବମୀଢ଼, ତାଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପୁଅ ଅନୁସରଣ କଲେ—ବିବୁଧ, ଧୃତି, ଏବଂ ମହାଧୃତି। ମହାଧୃତିଙ୍କ ପୁଅ କୀର୍ତ୍ତିରାଜ, ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୂରବୀର ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପଣ୍ଡିତ ପୁଅ ମହାରୋମା ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ମହାରୋମାଙ୍କୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରୋମା ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ରାଜା ହ୍ରସ୍ୱରୋମା ଅନୁସରଣ କଲେ। ହ୍ରସ୍ୱରୋମାଙ୍କ ପଣ୍ଡିତ ପୁଅ ସୀରଧ୍ୱଜ, ଯିଏ ହଳ ଚାଲିବା ସମୟରେ ପୃଥିବୀରୁ ଶ୍ରୀସୀତାଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ଏହି ଶ୍ରୀସୀତା ହେଲେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ, ନିଷ୍ଠାବାନ୍ଧବା ଏବଂ ପତିବ୍ରତାର ଶିରୋମଣି। ତାପରେ ଶାଂଶପାୟନ ପଚାରିଲେ: “ସୀତା କିପରି ହଳ ଚାଲିବା ସମୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ? ରାଜା କିପାଇଁ ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଚାଲିଥିଲେ?” ସୂତା ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯଥାବିଧି ଯଜ୍ଞ ବେଦି ଚାଲିବା ସମୟରେ, ସେଠାରୁ ଶ୍ରୀସୀତା ପ୍ରକାଶ ହେଲେ।” ସୀରଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଭାନୁମାନ୍ ନାମକ ପୁଅ ମିଳିଲେ, ତାଙ୍କୁ ‘ମୈଥିଳ’ କୁହାଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ଭାଇ କୁଶଧ୍ୱଜ କାଶୀର ରାଜା ହେଲେ। ଭାନୁମାନଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୂରବୀର ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ମୁନି, ଯାଁଠାରୁ ଉର୍ଜବହ ନାମ ଅନୁସ୍ମୃତି ହେଲା। ଉର୍ଜବହଙ୍କୁ ସୁତଦ୍ୱଜ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶକୁନି, ଶକୁନିଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ, ଏବଂ ସ୍ୱାଗତଙ୍କୁ ସୁବର୍ଚ୍ଚା ପୁଅ ଭାବେ ହେଲେ। ସୁବର୍ଚ୍ଚାଙ୍କୁ ଶ୍ରୁତ, ଶ୍ରୁତଙ୍କୁ ସୁଶ୍ରୁତ, ସୁଶ୍ରୁତଙ୍କୁ ଜୟା, ଜୟାଙ୍କୁ ବିଜୟା ପୁଅ ଭାବେ ହେଲେ। ବିଜୟାଙ୍କୁ ଋତ, ଋତଙ୍କୁ ସୁନୟ, ସୁନୟଙ୍କୁ ବୀତହବ୍ୟ, ବୀତହବ୍ୟଙ୍କୁ ଧୃତି ପୁଅ ଭାବେ ମିଳିଲେ। ଧୃତିଙ୍କୁ ବହୁଲାଶ୍ୱ, ବହୁଲାଶ୍ୱଙ୍କୁ କୃତି, ଏଉଁଭାବରେ ମହାଜନକମାନେ ଏହି ବଂଶରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ। ଏହିପରି ମୈଥିଳମାନେ ବିବର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଏବେ ମୁଁ ସୋମ ବିଷୟରେ କହିବି। ସୋମ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଏବଂ ସଭ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଦାନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ସେଇ ନଉ ଦେବୀ—ସିନୀ, କୁହୂ, ବପୁଃ, ପୁଷ୍ଟି, ପ୍ରଭାବସୁ, କୀର୍ତ୍ତି, ଧୃତି ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀ—ସେବା କରୁଥିଲେ। ସୋମ ଯେତେବେଳେ ସ୍ନାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କଲେ। ଦେବତା ଓ ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସମୟରେ ସୋମ ତାରାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କୁ ଦେଇନଥିଲେ। ପରେ ଉଶନାସ (ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ) ତାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗିରାସଠାରୁ ନେଇଥିଲେ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପ୍ରଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ। ଏହି ଭାବନାରୁ, ଭଗ୍ୟବାନ୍ ରୁଦ୍ର ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ରକ୍ଷକ ହେଲେ, ଧନୁଷ୍ ଧରି ତିଆରି ହେଲେ। ସେଠାରେ, ସେ ମହାପୁରୁଷ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଉପରେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ନଷ୍ଟ ହେଲା। ସେଠାରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ଦେଖିପାରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଜଗତକୁ ବିନାଶ କରୁଥିଲା। ସେଠାରେ, ଅବଶିଷ୍ଟ ତିନି ଦେବତା ଓ ତୁଷିତ ଦେବଗଣ ଅଦି ନିର୍ମାଣକାରୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ। ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଉଶନାସ, ରୁଦ୍ର ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ତାରାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏବେ, ତାରା ଗର୍ଭବତୀ ଥିବା ଦେଖି ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: “ତୁମେ ଏହି ଗର୍ଭ ମୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।” ତାରା କହିଲେ, “ମୋ ଶରୀରରେ, ମୋ ଗର୍ଭରେ, ଏହି ଶିଶୁ ଯାହାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ଭବ ରହିବ।” ଏହିପରି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଶିଶୁକୁ ମୁକ୍ତ କଲେନି। ଏହି ଶିଶୁ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଏକ ଖଡ଼ ଗଛ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ଏହା ଦେଖି, ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ି, ତାରାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: “ଏହି ଶିଶୁ କାହାର ପୁଅ—ସୋମଙ୍କ କି ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ?” ତାରା ଲଜ୍ଜାରେ କିଛି କହିଲେନି, ତାହା ଭଲ କି ଖରାପ କିଛି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ତେବେ, ଏହି ଶିଶୁ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହିପରି ହେଉଛି ମହାପୁରାଣର ବୈବସ୍ୱତ ମନୁ ବଂଶର ବିବରଣୀ, ଯାହା ଶ୍ରୀବାୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ।