ସାଗର ରାଜା, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଶକ, ଯୌନ, କାମ୍ବୋଜ, ପାରଦ ଓ ପହ୍ଲବ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାଗରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଲୋକମାନେ ନିଅଂଶ ହେବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବସିଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ବସିଷ୍ଠ ମହାମୁନି, ସେମାନଙ୍କର ଅନୁରୋଧ ଗ୍ରହଣ କରି, ସାଗରଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ସମୟରେ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ। ସାଗର, ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ବାସସ୍ଥାନ ଶୁଣି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ରୂପ ରୂପାନ୍ତର କଲେ। ଶକମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଅର୍ଦ୍ଧ କଟି, ସେମାନେ ଦୂରେ ପଠାଇଦେଲେ; ଯୌନ ଓ କାମ୍ବୋଜମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଟି ଦୂରେ ପଠାଇଦେଲେ। ପାରଦମାନେ ଚୁଲ ଖୋଲି ରଖିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ, ପହ୍ଲବମାନେ ଦାଢ଼ି ରଖିବାକୁ; ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବେଦ ପାଠ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣରୁ ବଞ୍ଚିତ କଲେ। ଏହିପରି ଶକ, ଯୌନ, କାମ୍ବୋଜ, ପହ୍ଲବ, ପାରଦ ସହିତ କେଲିସ୍ପର୍ଶ, ମାହିଷିକ, ଦାର୍ବା, ଚୋଳ, ଖସ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଗୋଷ୍ଠୀମାନେ ସାଗରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଲେ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଗରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ। ଧର୍ମରେ ଜୟୀ ରାଜା, ପୃଥିବୀ ଜୟ କରି, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱକୁ ପ୍ରେରଣ କଲେ। ଅଶ୍ୱ ଚାଲିବା ସମୟରେ, ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପୂର୍ବ ସମୁଦ୍ର ତଟ ନିକଟକୁ ଗଲା ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ରାଜା ଏବଂ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଦି, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଆଦି ଦେବତା, ହରି, କୃଷ୍ଣ, ପ୍ରଜାପତି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କପିଳ ରୂପରେ, ହଂସ, ନାରାୟଣ ଭଗବାନ ରୂପରେ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ତାଙ୍କ ତେଜ ଅନୁଭବ କଲେ; ତାପରେ ସାଗରଙ୍କ ଅନେକ ପୁଅ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ, କେବଳ ଚାରିଜଣ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ। ଏମାନେ ଥିଲେ—ବାର୍ହିକେତୁ, ସାକେତୁ, ଶୂର ଓ ପଞ୍ଚବନ, ତିନିଜଣ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ। ସେମାନେ ସାଗରଙ୍କ ବଂଶର ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଜାପତି। ଶ୍ରୀହରି ନାରାୟଣ ସାଗରଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ: ବଂଶ ଅବିନାଶୀ ରହିବ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ହେବ, ସମୁଦ୍ର ଦେବା, ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଅଧିକାର, ଏବଂ ସ୍ଵର୍ଗରେ ଶାଶ୍ୱତ ବାସ। ସମୁଦ୍ର ଅଶ୍ୱକୁ ନେଇ, ନଦୀମାନଙ୍କ ମହାପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲା; ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେ 'ସାଗର' ନାମ ପାଇଲେ। ରାଜା, ଅଶ୍ୱକୁ ପୁନଃ ଫେରାଇ, ଏକ ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପୁନିପୁନି କଲେ। ଅଶ୍ୱ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ସାଗରଙ୍କ ଷଟି ହଜାର ପୁଅ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ତେଜ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲା। ଷଟି ହଜାର ପୁଅ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ—ଏହିପରି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ସାଗର ରାଜାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅମାନେ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ? କେମିତି ଷଟି ହଜାର ଶୂରବୀର ପୁଅ ହେଲେ? ସୂତ କହିଲେ: ସାଗରଙ୍କ ଦୁଇ ଜଣ ଭାର୍ୟା ଥିଲେ, ତପସ୍ୱିନୀ ଓ ପବିତ୍ର; ବୟସ ଅନୁସାରେ ପ୍ରଥମ ଜଣ, ବିଦର୍ଭ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା, କେଶିନୀ ନାମ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାର୍ୟା, ଅତି ଶିଳ୍ପିନୀ, ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କ କନ୍ୟା, ପୃଥିବୀରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟବତୀ। ଉର୍ବା ଋଷି, ସେମାନେ ତପସ୍ୟା କରି ପୂଜା କଲା; ଉର୍ବା ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ: ଏକ ଭାର୍ୟା ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେବେ, ଯେଉଁଥିରେ ବଂଶ ଚାଲିବ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାର୍ୟା ଷଟି ହଜାର ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେବେ। ଋଷିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କେଶିନୀ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେବାକୁ ଚୟନ କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ବଂଶ ଚାଲିବ; ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଭଉଣୀ ସୁମତି ଷଟି ହଜାର ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେବାକୁ ଚୟନ କଲେ; ସୁମତି ଏହି ପୁଅମାନଙ୍କ ଦେଖାଶୁଣା କଲେ। ସମୟ କ୍ରମେ, ପ୍ରଥମ ଭାର୍ୟା ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଅସମଞ୍ଜ, ସାଗରଙ୍କ ପୁଅ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର। ସୁମତି ଏକ ଘଡ଼ା ଆକାର ଗର୍ଭକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ସେଠାରୁ ଷଟି ହଜାର ପୁଅ ଉପଜିଲେ। ସେମାନେ ଗହ ଭରି ଘିଅ ଭରା ଘଡ଼ାରେ ରଖିଲେ; ରାଜା ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁଅ ପାଇଁ ଏକ ଦାୟିକା ଦେଲେ। ନଉ ମାସ ପରେ, ସେମାନେ ସୁଖରେ ଉପଜିଲେ, ସାଗରଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ିଲା। ସମୟ ଅନୁସାରେ, ଷଟି ହଜାର ପୁଅ, ଅଶ୍ୱ ଅନୁସରଣ କରି, ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ପ୍ରଥମ ପୁଅ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଘ, ସାଗରଙ୍କ ଉତ୍ତମ ପୁଅ, ଅସମଞ୍ଜ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଯଜ୍ଞ ଚୁଡ଼ା ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେ, ପ୍ରାଚୀନ ପରମ୍ପରା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ପିତା ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍କାଷିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ପୁଅ, ଅଂଶୁମାନ, ଶୂରବୀର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଅଂଶୁମାନଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦିଲୀପ; ଦିଲୀପଙ୍କୁ ମହାବୀର ଭାଗୀରଥ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଯେଉଁଥି ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ଭାନ୍ଦାର ଭିତରେ ଶୋଭିତ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଆଣାଯାଇଥିଲା; ତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ, ସମୁଦ୍ରରୁ ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ଭାବରେ ଉପଜିଲା। ପୁରାଣ ଜନମାନେ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ପଢିଥିଲେ। ଭାଗୀରଥଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗା ଆଣାଯାଇଥିଲା; ଏହିପରି ଭାଗୀରଥୀ ନାମରେ ଗଙ୍ଗା ପରିଚିତ। ଭାଗୀରଥଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଶ୍ରୁତ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ନାଭାଗ, ସଦା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅମ୍ବରୀଷ; ତାଙ୍କୁ ଶିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏହିପରି ପ୍ରାଚୀନ ବଂଶ ଜନମାନେ ଏହି ଗାଥା ଗାଇଥିଲେ। ନାଭାଗ ଓ ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲା, ସମସ୍ତ ତ୍ରିପ୍ରକାର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା। ଶିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଶୂରବୀର ଅୟୁତାୟୁ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋତୁପର୍ଣ୍ଣ। ସେ ନଳଙ୍କ ମିତ୍ର, ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ୟା ଓ ହୃଦୟ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ; ଦୁଇ ନଳ, ନିଷ୍ଠାବାନ, ପୁରାଣରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏକ ନଳ ଭୀରସେନଙ୍କ ପୁଅ, ଅନ୍ୟ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଋତୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ ଲୋକମାନେ ଅନେକ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିଲେ।