ଏହି ଗଥାରେ, ଏକ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଥିଲେ ଯୁବନାଶ୍ୱ। ତାଙ୍କର ପ୍ରଭା ତିନି ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିଲା। ତାଙ୍କର ରାନୀ ଗୌରୀ ଭାରି ପତିବ୍ରତା ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ କିଛି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣାରେ, ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ଶାପରେ ଗୌରୀ ନଦୀ ବାହୁଦାର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଗୌରିକ ବିଶ୍ୱଜନୀନ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ହେଲେ। ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କର ପୁଅ ମାନ୍ଧାତା ଏକ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବିଜେତା ରାଜା ଥିଲେ, ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରିଥିଲେ। ପୁରାଣ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଏଠି ଦୁଇଟି ପୁରାତନ ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ନ୍ତି—ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଠୁଥିବା ଓ ଅସୁଥିବା ସମସ୍ତ ଭୂମି ମାନ୍ଧାତାଙ୍କର ଅଧିନରେ ଥିଲା। ଏହି କୁଳର ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ଯୁବନାଶ୍ୱ ମହାତ୍ମା ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯଜ୍ଞକାରୀ ଥିଲେ, ମାନ୍ଧାତା ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶାବତାର। ମାନ୍ଧାତାଙ୍କର ରାନୀ ଥିଲେ ଚୈତ୍ରରଥୀ, ଶଶବିନ୍ଦୁଙ୍କ ଝିଅ ବିନ୍ଦୁମତୀ। ସେ ପୃଥିବୀରେ ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ଗୁଣବତୀ ଥିଲେ, ଦଶ ହଜାର ଭାଇଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଓ ପତିବ୍ରତା ଥିଲେ। ମାନ୍ଧାତାଙ୍କୁ ତିନି ପୁଅ ହେଲେ—ପୁରୁକୁତ୍ସ, ଅମ୍ବରୀଷ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ। ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କର ପୁଅ ଆଉ ଏକ ଯୁବନାଶ୍ୱ ଥିଲେ। ଏହି ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କର ପୁଅ ହରିତ, ଯେଉଁଠାରେ ହାରିତ କୁଳର କ୍ଷତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଙ୍ଗିରସ ଋଷିର ସନ୍ତାନ। ପୁରୁକୁତ୍ସଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ତ୍ରସଦସ୍ୟୁ, ଯିଏ ନର୍ମଦା ନଦୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ଓ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ସମ୍ଭୂତ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଅନରଣ୍ୟ, ଯିଏ ବିରତ୍ନ୍ୟ ଥିଲେ। ଅନରଣ୍ୟଙ୍କୁ ପୁରାତନ କାଳରେ ରାବଣ ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରିବା ବେଳେ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଅନରଣ୍ୟଙ୍କର ପୁଅ ତ୍ରସଦଶ୍ୱ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହର୍ଯ୍ୟଶ୍ୱ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଦୃଶଦ୍ବତୀ ନଦୀ ଉପକୂଳରେ ରାଜା ବସୁମତ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ବସୁମତଙ୍କର ପୁଅ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ତ୍ରିଧନ୍ବନ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ତ୍ରୈଧନ୍ବନ, ଯିଏ ତିନି ବେଦର ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସତ୍ୟବ୍ରତ। ସେ ଦେବତାମାନେ କୁ ହତ୍ୟା କରି ବିଦର୍ଭ ରାଜ୍ଞୀଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ସେ ବିବାହୀୟ କ୍ରିୟାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଲେ। ସତ୍ୟବ୍ରତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପାରେ ବଢ଼ିଥିଲେ। ଏହିମାନେ ଅଙ୍ଗିରସ ଋଷିର ବ୍ରାହ୍ମଣ ସନ୍ତାନ, କିନ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ। ସତ୍ୟବ୍ରତଙ୍କ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଇଚ୍ଛା, ଶକ୍ତି, ମୋହ ଓ ସଂକର୍ଷଣ ଶକ୍ତି ଓ ଭାଗ୍ୟର ଫଳ। ତାଙ୍କ ବେଦଧର୍ମୀ ପିତା ତାଙ୍କୁ ଅଧର୍ମ ସହିତ ଯୋଗ ହେବାରୁ ତ୍ୟାଗ କରି, କ୍ରୋଧରେ ବାରମ୍ବାର କହିଲେ—"ଚାଲିଯା"। ସତ୍ୟବ୍ରତ ବାରମ୍ବାର ପଚାରିଲେ—"ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି?" ପିତା କହିଲେ—"ଚଣ୍ଡାଳ ମାନେ ଯେଉଁଠି ରହନ୍ତି, ସେଠି ରୁହ।" "ମୁଁ ମୋ ନିଜ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ପୁଅ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ହେ ଖୁଳର ଦାଗ!"—ଏମିତି କହି, ସତ୍ୟବ୍ରତ ସହର ଛାଡ଼ି ଚଲିଗଲେ। ରୁଷି ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ ନାହିଁ। ସତ୍ୟବ୍ରତ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଧୃଢ଼ ଚିତ୍ତ ଥିଲେ, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ଚଣ୍ଡାଳ ଆଶ୍ରମ ନିକଟେ ରହିଲେ, ତାଙ୍କର ପିତା ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚଲିଗଲେ। ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା ବନ୍ଦ କଲେ, ଦ୍ବାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାତପସ୍ବୀ ସମୁଦ୍ର ତଟରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଜୀବନସଂଗିନୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟମ ପୁଅଙ୍କୁ ଗଳାରେ ବାନ୍ଧି ଚିତ୍କାର କରି ବିକ୍ରୟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କର ଜୀବିକା ଚାଲିପାରେ। ସତ୍ୟବ୍ରତ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମହାତ୍ମା ଓ ଶିଷ୍ଟ ରାଜକୁମାର ଥିବାରୁ, ସେଇ ପୁଅକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଜୀବିକା ଦେଖିଲେ। ସେହିପରି ସତ୍ୟବ୍ରତ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରିବାର ପ୍ରତି ଦୟା ଓ ଭକ୍ତି ଦେଖାଇଲେ। ଏହି ଦୟାରେ ଗଳାରେ ବାନ୍ଧା ପୁଅ "ଗାଳବ" ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପିତା କୌଶିକ ଋଷି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ସତ୍ୟବ୍ରତ ଏକ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧରି, ଦୟା, ନିଷ୍ଠା ଓ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଜୀବନସଂଗିନୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ସେ ମୃଗ, ବନ୍ୟଶୁକର, ମହିଷ ଓ ଅନ୍ୟ ବନ୍ୟପଶୁମାନେ ଶିକାର କରି, ସେମାନଙ୍କ ମାଂସ ରନ୍ଧି ଦେଇଥିଲେ। ସେ ଉପାଂଶୁ ବ୍ରତ ଓ ଦ୍ବାଦଶ ବର୍ଷୀୟ ଦୀକ୍ଷା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେବା କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବଶିଷ୍ଠ ମୁନି ପୁରୋହିତ ଓ ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ ସହିତ ଅୟୋଧ୍ୟା ଓ ରାଜ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସତ୍ୟବ୍ରତ ସାଇତା ଦିନଠାରୁ ଭବିଷ୍ୟତ ଘଟଣାର ଚାପରେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଅଧିକ କ୍ରୋଧ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପିତା କନ୍ନାକଟି ନିଜ ପୁଅକୁ ରାଜ୍ୟରୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଏହି ଘଟଣା ଦେଖି ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ବାଞ୍ଚାଇଲେ ନାହିଁ, ଏହାର ପଛରେ ଏକ କାରଣ ଥିଲା। ବିବାହ ମନ୍ତ୍ରର ଶେଷ ସପ୍ତମ ପଦକୁ ହୁଏ, ଏହିପରି ସତ୍ୟବ୍ରତ ସପ୍ତମ ପଦରେ ଏହି କ୍ରିୟା କଲେ। ବଶିଷ୍ଠ ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବାରୁ ମନ୍ତ୍ର ଚାଲିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଧରିଥିଲେ। ବଶିଷ୍ଠ ଗୁରୁ ସମୟଯୋଗ୍ୟ ବୁଦ୍ଧି ଦେଖାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟବ୍ରତ ବୁଦ୍ଧିମତା ଉପାଂଶୁ ବ୍ରତ ନ ମାନିଥିଲେ। ସେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁଠି ମହାତ୍ମା ରହିଥିଲେ, ଦ୍ବାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା ବନ୍ଦ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ଦୀକ୍ଷା, ଏବେ ପୃଥିବୀରେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ହୋଇ, କୁଳ ଓ ନିଜ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେଉଛି। ଏପରେ ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ରୋକି, "ମୁଁ ପରେ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବି" କହିଲେ। କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଦ୍ବାଦଶ ବର୍ଷ ଦୀକ୍ଷା ଧରିଲେ, ଏବଂ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଖରେ ମାଂସ ଉପଲବ୍ଧ ନଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ସତ୍ୟବ୍ରତ ଏକ କାମଧେନୁ ଗାଈକୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ କ୍ରୋଧ, ମୋହ, କ୍ଲାନ୍ତି ଓ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଏକ ଅପରାଧ କଲେ।