ଅତୀତର ଏକ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଅଦିବକା ରେ, ଏକ ବିରାଟ ଯୋଧା କକୁତ୍ସ୍ଥ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପରମ୍ପରାର ପ୍ରିଥୁରୋମା ମଧ୍ୟ କକୁତ୍ସ୍ଥ ନାମ ଅନୁସୃତ କରିଥିଲେ। ପ୍ରିଥୁରୋମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ବୃଷଦାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ଧ୍ର ନାମକ ଶୂରବୀର ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଅନ୍ଧ୍ରରୁ ଯବନ, ଅଶ୍ୱ ଓ ଶ୍ରାବସ୍ଥା ନାମକ ପୁତ୍ର ହେଲେ। ଶ୍ରାବସ୍ଥାକ ନାମକ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଶ୍ରାବସ୍ତୀ ନଗର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ଶ୍ରାବସ୍ଥାଙ୍କ ପରେ ବୃହଦାଶ୍ୱ ନାମରେ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ହେଲେ। ବୃହଦାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର କୁବଲା ଥିଲେ, ଯିଏ ଧୁନ୍ଧୁ ନାମକ ଦାନବକୁ ବଧ କରି 'ଧୁନ୍ଧୁମାର' ଉପାଧି ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ଏଠାରେ ବୃହଦାଶ୍ୱଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଓ ପ୍ରତିଭାର କଥା ଶୁଣି ବୃହଦାଶ୍ୱଙ୍କ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଋଷି ଉତ୍ତଙ୍କ ଜଣାଇଲେ, "ଏ ରାଜନ୍, ଆପଣ ମୋ ପାଇଁ ଏକ ସୁରକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ମୋ ଆଶ୍ରମ ନିକଟର ମାଟିଭରା ପ୍ରାନ୍ତରେ ଏକ ବିଶାଳ ବାଳୁକା ସାଗର ଅଛି। ସେଠାରେ ମାଟି ତଳେ ଧୁନ୍ଧୁ ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଲୁଚି ଅଛି, ଯିଏ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରତି ଅଜୟ। ଏହା ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୁନ୍ଧୁ, ଯିଏ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରି ଜଗତକୁ ନାଶ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅଛି। ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଶେଷରେ ତାଙ୍କ ଶ୍ୱାସରେ ଏ ଭୂମି ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ମନ୍ଦିର ଉପ୍ରେ ଭୟଙ୍କର କମ୍ପନ ହୁଏ। ତାଙ୍କ ଶ୍ୱାସ ଶକ୍ତିରେ ଏକ ବଡ଼ ଧୂଳି ମେଘ ଉଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମାର୍ଗକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ସାତ ଦିନ ଭୂମି ତିବ୍ର ଭାବରେ କମ୍ପିଥାଏ। ତାଙ୍କ ଅଗ୍ନି, ଫୁଟା ତାର, ଧୂଆଁ ଏବଂ ଜ୍ୱାଳାରେ ଏଠା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଦାନବକୁ ଦମନ କରିବା ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ବିଶେଷ ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଏହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତି ପରି। ଏହି ଦାନବ ବଧ ହେଲେ ଜଗତ ଶାନ୍ତି ପାଇବ। ବିଷ୍ଣୁ ମୋତେ ଏକ ବର ଦେଇଥିଲେ—ଧୁନ୍ଧୁ କେବଳ ବଡ଼ ଶକ୍ତିରେ ବଧ ହେବ, ଅପରାପ୍ତ ଶକ୍ତିରେ କେବେ ନୁହେଁ। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ।" ଉତ୍ତଙ୍କଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧରେ ବୃହଦାଶ୍ୱ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର କୁବଲାଶ୍ୱକୁ ଧୁନ୍ଧୁକୁ ଦମନ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଲେ। ବୃହଦାଶ୍ୱ କହିଲେ, "ମୁଁ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଛି, ମୋ ପୁତ୍ର ଯାଉ। ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଧୁନ୍ଧୁକୁ ବଧ କରିବ।" ଏହିପରେ ବୃହଦାଶ୍ୱ ତପସ୍ୟାକୁ ପାହାଡ଼କୁ ଯାଇଲେ, ଏବଂ କୁବଲାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କ ପ୍ରଶାସ୍ତ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ୨୧,୦୦୦ ପୁତ୍ର ଓ ଉତ୍ତଙ୍କ ସହ ଧୁନ୍ଧୁକୁ ଦମନ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଉତ୍ତଙ୍କଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ଏବଂ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି କୁବଲାଶ୍ୱ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ତାଙ୍କ ଯାତ୍ରାରେ ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ଭରି ବିମାନ ଦେବତାମାନେ ଉପହାର ଦେଲେ। ରାଜା ନାରାୟଣ ଶକ୍ତିରେ ଭରି ସାଗର ମାଟିକୁ ଖୋଡ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଉତ୍ତଙ୍କଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହି, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମାଟି ଖୋଡ଼ି ଧୁନ୍ଧୁକୁ ଖୋଜିବା ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଧୁନ୍ଧୁକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ମୁଁହର ଅଗ୍ନିରେ ଜଗତକୁ ଉଲଟିଦେବା ପ୍ରୟାସ କରୁଥିଲେ। ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଜଳର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ, ଏହା ବଡ଼ ସାଗର ତରଙ୍ଗ ପରି ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇଥିଲା। ଧୁନ୍ଧୁର ଅଗ୍ନିରେ କୁବଲାଶ୍ୱଙ୍କ ୨୧,୦୦୦ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ତିନି ଛାଡ଼ି ସମସ୍ତେ ଦହିଗଲେ। ଏହିପରେ କୁବଲାଶ୍ୱ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଧୁନ୍ଧୁର ସମସ୍ତ ଜନମାନେକୁ ବଧ କଲେ। ସେ ଲୋକପତି ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ଜଳ ପିଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଶମ କଲେ, ଏବଂ ଧୁନ୍ଧୁକୁ ପରାଜିତ କରି ଉତ୍ତଙ୍କଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଉତ୍ତଙ୍କ ଏହି ମହାପୁରୁଷକୁ ବର ଦେଲେ—ଅକ୍ଷୟ ଧନ, ଶତ୍ରୁମାନେ ପ୍ରତି ଅଜୟତା, ଧର୍ମରେ ନିରନ୍ତର ଆନନ୍ଦ, ଶାଶ୍ୱତ ସ୍ୱର୍ଗବାସ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦହିଯାଇଥିବା ପୁତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ। ତାଙ୍କ ୨୧,୦୦୦ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ତିନିଜଣ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ—ଜେଷ୍ଠ ଦୃଢାଶ୍ୱ, ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ଓ କପିଲାଶ୍ୱ। ଦୃଢାଶ୍ୱ ନିଜେ ଧୁନ୍ଧୁମାରି ଭାବରେ ପରିଚିତ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ହର୍ୟାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ନିକୁମ୍ଭ, ଯିଏ ସଦା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ନିରତ ଥିଲେ। ନିକୁମ୍ଭଙ୍କ ପୁତ୍ର ସଂହତାଶ୍ୱ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ ଥିଲେ; ସଂହତାଶ୍ୱଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର କୃଶାଶ୍ୱ ଓ ଅକ୍ଷୟାଶ୍ୱ। ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେମବତୀ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକରେ ଧର୍ମଜ୍ଞା ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରସେନଜିତ ଥିଲେ।