ଏହି କଥାର ଆରମ୍ଭରେ, ଚଣ୍ଡାଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୂତ ଏହିପରି କହିଲେ—ଛନ୍ଦ ଓ ପଦ ନିୟମରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦର ଭଙ୍ଗ କିପରି ହୁଏ, କେଉଁଠି ଧାରଣ କରାଯାଏ, ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପୂର୍ବରୁ ଅଷ୍ଟମ ଓ ତୃତୀୟରେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଦ୍ୱିତୀୟରେ ହୁଏ। ଚାରିପଦିକ ଛନ୍ଦର ଅର୍ଧ ଭାଗ ଓ ପଞ୍ଚମରେ ତାହାର ଅଂଶ ଅଛି; ଏହିପରି ମୂଳ ରୂପରେ ପଦ ନିର୍ମିତ ହୁଏ। ଉତ୍ତର ଦିଗର ଚତୁର୍ଥ, ମଦ୍ରବତୀ ଓ ମଦ୍ରକ, ଦକ୍ଷିଣ ମଦ୍ରକରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାପ ଚାଲିଥାଏ। ଏଠାରେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରୟୋଗ ଥାଏ, ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ବୁଝିବା; ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ନେବା ଆମରୁ ହୁଏ—ଏଠି କୌଣସି ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ନାହିଁ। ଦୁଇଟି ପ୍ରୟୋଗର ଏକତା ଅଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିନ୍ତୁ ଅନେକ ପଦର ସଂଯୋଗକୁ 'ପତାକା-ହରିଣ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତିନି ପଦିକ ଛନ୍ଦରେ ଠିକ୍ ଛନ୍ଦ ଏହି; ଏଠି ଅଷ୍ଟଟି ସଂଯୋଗ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସୌବୀର ଓ ମୂର୍ଚ୍ଛନା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଯିଏ କୁଶତ୍ୟ ଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେ ସପ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱର ଧାରଣ କରିଥାଏ। ଏହିପରି ଛନ୍ଦ ଓ ପଦର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପରେ, ସୂତ କହିଲେ: ଯେତେବେଳେ ରୈବତ ଏହି ଲୋକ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ବଧ କଲେ, ଏବଂ ଏହିପରି କୁଶସ୍ଥଳୀ ନଶ୍ଟ ହେଲା। ଏହାପରେ, ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ମହାନ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଶତଭାଇ ରାକ୍ଷସମାନେ ବନ୍ଧି ଦେଲେ, ଭୟରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ। ସେଇ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଭୟରେ ଏଠାଉଠା ଚିଁଡ଼ାଯିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ଏକ ମହା ପରମ୍ପରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ 'ପ୍ରୟତା' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ; ଧୃଷ୍ଟଠାରୁ ଧାର୍ଷ୍ଟକ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ହେଲେ, ଯେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୃଷ୍ଟ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ତିନି ହଜାର ମହାନ ଆତ୍ମା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଥିଲେ; ଏବଂ ନଭାଗଙ୍କର ବଂଶଧର ନଭାଗା ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ନଭାଗଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅମ୍ବରୀଷ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିରୂପ, ବିରୂପଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୃଷଦଶ୍ୱ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ରଥୀତର। ଏମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଲେ, କିନ୍ତୁ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ବଂଶଜ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି; ରଥୀତରମାନେ ପ୍ରଥମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପରମ୍ପରାର। ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର କ୍ଷୁବତଠାରୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ତାଙ୍କ ଏକ ଶତ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବହୁତ ଦାନଶୀଳ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ପୁତ୍ର ଭଲି ବିକୁକ୍ଷି, ନେମି ଓ ଦଣ୍ଡ—ଏହି ତିନି ଜଣ; ଏବଂ ଶକୁନି ଆଦି ପୁତ୍ରମାନେ ପଞ୍ଚାଶି ଜଣ ଥିଲେ। ଉତ୍ତରାପଥ ଅଞ୍ଚଳକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ରାଜାମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଅଠଚାଳିଶି ଜଣ ଥିଲେ। ସେଇ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଅଗ୍ରଗାମୀ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ରକ୍ଷକମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଥିଲେ; ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଏବେ ବିକୁକ୍ଷିଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ। ରାଜା କହିଲେ: "ଏ ଶୂରବୀର, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ମାଂସ ଆଣ, ପଶୁମାନେ ହତ୍ୟା କର; ଆଜି ନିଶ୍ଚୟ ଅଷ୍ଟକ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍।" ବିକୁକ୍ଷି ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ଶିକାରକୁ ଗଲେ, ହଜାର ହଜାର ପଶୁ ହତ୍ୟା କରି, ଦୂର୍ବଳ ଓ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ଏକ ଶଶକ ଖାଇଦେଲେ। ବିକୁକ୍ଷି ଶିକାର ମାଂସ ଓ ସେନା ସହିତ ଫେରି ଆସି, ମାଂସକୁ ଶୁଧିକରଣ ପାଇଁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ବସିଷ୍ଠ ମାଂସ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଅଶୁଦ୍ଧ ଦେଖି, କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ରାଜନ, ତୁମ ପୁତ୍ର ଏକ ଶୂଦ୍ର ଭଳି ଅଚରଣ କରି, ଶଶକ ଖାଇଦେଇଛନ୍ତି; ଏହି ମାଂସ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ।" "ଅପରାଧୀ ପୁତ୍ର ଜଙ୍ଗଲରେ ଶଶକ ଖାଇଦେଲେ, ଏହି ମାଂସ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଅଶୁଦ୍ଧ," ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ। ଏହି ଶୁଣି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ବିକୁକ୍ଷିଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୁଁ ତୁମକୁ ପିତୃକର୍ମ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କଲି, ତୁମେ ଶିକାର କଲ, ଶଶକ ଖାଇଲ, ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ପୂର୍ବରୁ ନିଷ୍ଠୁରତା କଲ। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛି; ତୁମେ ତୁମ ମାର୍ଗ ଅନୁସର।" ଏଭଳି ବସିଷ୍ଠଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ପରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଶଶି ଏହି ପୃଥିବୀ ଅଧିକାର କଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ, ଏବଂ ଅୟୋଧ୍ୟାର ରାଜା ହେଲେ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଶଶି ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କଲେ ଏବଂ ରାଜ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧି ଆସିଲା। କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ଏକ ନିମ୍ନ ଅବସ୍ଥା ପାଇଲେ; ଏହି କଥା ଜାଣି, କୌଣସି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ମାଂସ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। "ଯେଉଁଠାରେ ମାଂସ ଖାଉଛି, ସେଉଁଠି ମୁଁ ତାଙ୍କ ମାଂସ ଖାଇବି," ଏହିପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମାଂସର ସ୍ୱଭାବ ଉପଦେଶ କରନ୍ତି। ଶଶିଙ୍କ ପୁତ୍ର କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଶୂରବଳରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; କକୁତ୍ସ୍ଥ ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ର ବୃଷଭ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବେଳେ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ପୂର୍ବ ଯୁଦ୍ଧ ଅଦିବକରେ ସେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ; ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ବଂଶଜ ପୃଥୁରୋମ ମଧ୍ୟ ଏହି ନାମ ପାଇଲେ। ପୃଥୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୃଷଦଶ୍ୱ, ତାଙ୍କୁ ଆନ୍ଧ୍ର ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଶୂରବଳରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଆନ୍ଧ୍ରଠାରୁ ଯବନ, ଅଶ୍ୱ ଓ ଶ୍ରାବସ୍ଥ ଜନ୍ମିଲେ। ରାଜା ଶ୍ରାବସ୍ଥକ ଜନ୍ମିଲେ, ଯାହା ପାଇଁ ଶ୍ରାବସ୍ଥୀ ନଗରୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା; ଶ୍ରାବସ୍ଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୃହଦଶ୍ୱ, ଯିଏ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ। ବୃହଦଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର କୁବଳ, ଏହିପରି ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ; ସେ ଧୁନ୍ଧୁ ନାମକ ଦାନବକୁ ବଧ କରି 'ଧୁନ୍ଧୁମାର' ଉପାଧି ପାଇଲେ। ଏଠି ଋଷିମାନେ କହିଲେ: "ହେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ଆମେ ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କ ବଧ କଥା ଏବଂ କେଉଁଠି କୁବଳାଶ୍ୱ 'ଧୁନ୍ଧୁମାର' ହେଲେ, ଏହି କଥା ବିସ୍ତୃତ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।" ସୂତ କହିଲେ: ବୃହଦଶ୍ୱଙ୍କ ୨୧,୦୦୦ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଶାସ୍ତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର, ଶୂରତାରେ ନିପୁଣ ଏବଂ ଅପରାଜୟ। ସମସ୍ତେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ଦାନଶୀଳ; କିନ୍ତୁ କୁବଳାଶ୍ୱ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଶୂର, ଧର୍ମିକ ଏବଂ ଅପୂର୍ବ ଶୂରବଳ ଥିଲେ। ବୃହଦଶ୍ୱ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା କଲେ, ଏବଂ ନିଜ ସମ୍ପଦ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଇ ଅଞ୍ଚଳ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ।