ଏକ ଦିନ, ସୂତ ମୁନି ଏହିପରି କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ—ସଙ୍ଗୀତର ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ୱରକୁ ଶୃଙ୍ଗାର ଦେବା ଯଥାଯଥିକ ମନାଯାଏ; ବାହ୍ୟ ଗୀତ ଅନୁସରଣ କରିଲେ, ପନ୍ଦର ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ୱରଗତ ଚିହ୍ନାଯାଏ। ଗାଉ ଗୀତରେ, ମଧ୍ୟମା ଅଂଶ ପ୍ରତିକୂଳତା ହେଉଛି; ଗୀତରେ ଏହି ଭିନ୍ନତା ହିଁ ସଙ୍ଗୀତର ସୌନ୍ଦର୍ୟକୁ ଉନ୍ମାନ କରେ। ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧ ଓ ସ୍ୱରର ସଂଯୋଗ ସୂତ ମୁନି ବିବରଣା କଲେ; ପ୍ରତିକୂଳତା ସାତ ସ୍ୱରର ଅନୁକ୍ରମରେ ଆଗେ ବଢ଼େ। ଗାନ୍ଧାର ଅଂଶରେ ଚାରିଟି ଗଭୀର ସ୍ୱର ଗାଯାଏ; ପଞ୍ଚମଟି ମଧ୍ୟମା ଓ ଧୈବତରେ ନିଷାଦ ଦ୍ୱାରା; ଷଡ୍ଜ ଓ ଋଷଭ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହା ଗଭୀର ସ୍ୱରରେ ଚିହ୍ନାଯାଏ, ମଧ୍ୟମ ଅଂଶରେ ନୁହେଁ। ଘୋଡ଼ା ଓ ଅଷ୍ଟକର ଗଭୀର ଅଂଶରେ ଦୁଇଟି ସ୍ୱର ଅଛି; ପ୍ରାକୃତିକ ଓ ବୈଣବ ଗୀତରେ ଗାନ୍ଧାର ଅଂଶ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ଶବ୍ଦର ତିନି ରୂପ ଅଛି, କୌଶିକର ସାତ ରୂପ; ଗାନ୍ଧାର ଅଂଶର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିକୂଳତାର ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ; ଏହିପରି ମଧ୍ୟମା ଅଂଶରେ ମଧ୍ୟମାର ଅନୁକ୍ରମ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ବିଶେଷ ରୂପର ଗୀତଗୁଡିକୁ ସାତ ସ୍ୱରରେ ଗଠନ କରିବା ଉଚିତ, କୌଶିକର ସାତ ରୂପ ଅଛି। ଏହାକୁ ଅଙ୍ଗସୂଚନା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଦୁଇଟି ସମମାନ ମାପ ଅଛି, ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରୁ ନାଭିରେ ମାପ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନୁହେଁ। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ପ୍ରାକୃତିକ ଭଳି ମାପ ଏଭଳି ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୁଏ; ଯେଉଁଠାରେ ହତ୍ୟାକାରୀ ଗଠିକାରେ ଅଛନ୍ତି, ମାପ ଅତିକ୍ରମ କରେନି। ଏଠାରେ ଏକ ପଦ ମାପରେ ଅଛି, ଅନ୍ୟଟି ଭୀରଣରେ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ସଂଖ୍ୟାର କମିବାକୁ 'ଚଳନ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦର ଭଙ୍ଗ ଧାରଣ କରି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ; ପୂର୍ବରୁ ଅଷ୍ଟମ ଓ ତୃତୀୟ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅନ୍ୟ ଅନୁକ୍ରମରେ। ପଦର ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗ ଓ ପଞ୍ଚମ ଅଂଶରେ ଏହି ସମତା ଅଛି; ପଦ ଅଂଶ ମୂଳ ରୂପରେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଚତୁର୍ଥ, ମଦ୍ରବତୀ ଓ ମଦ୍ରକାରେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ମଦ୍ରକାରେ ମଧ୍ୟ, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମାପ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ। ପ୍ରଥମେ ଆବେଦନ ଅଛି, ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ବୁଝିବା; ପଦଗୁଡିକୁ ଆମେ ନିଅନ୍ତୁ—ଏଠାରେ କୌଣସି ଅତିକ୍ରମ ନାହିଁ। ଆବେଦନର ଏକତା ଦୁଇଟି ଅଛି, ତଥା ଅନେକର ସଂଯୋଗ 'ପତାକା-ହରିଣ' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ତିନି ଚନ୍ଦର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଠିକ୍ ଚନ୍ଦ ଅଛି; ଏଠାରେ ଆଠଟି ସଂଯୋଗ ଅଛି, ସେଗୁଡିକୁ ସୌବୀର ଓ ମୂର୍ଚ୍ଛନା କୁହାଯାଏ; ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି କୁଶତ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେ ସାତ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱର ଧାରଣ କରିଛି। ଏହି ସଙ୍ଗୀତ ଚର୍ଚ୍ଚା ପରେ, ସୂତ ମୁନି କହିଲେ—ରୈବତ ଏହି ଲୋକ ଛାଡିଲାପରେ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମିକ ଲୋକଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ହତ୍ୟା କରିଦେଲେ, ଏପରି କୁଶସ୍ଥଳୀ ନଷ୍ଟ ହେଲା। ତାହାପରେ ସେଇ ଧର୍ମିକ ଆତ୍ମାର ଶତ ଭାଇମାନେ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିତ ହୋଇ, ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ। ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଭୟରେ ଏଠାଠି ଭାଗିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୋତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରୟତା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ଧୃଷ୍ଟରୁ ଧାର୍ଷ୍ଟକ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼। ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ତିନି ହଜାର କ୍ଷତ୍ରିୟ ଅନୁୟାୟୀ ଥିଲେ; ନଭାଗର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ନଭାଗ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ନଭାଗଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅମ୍ବରୀଷ; ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିରୂପ; ବିରୂପଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୃଷଦଶ୍ୱ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ରଥୀତର। ଏହିମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, କିନ୍ତୁ ଅଙ୍ଗିରସର ପ୍ରଜା ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି; ରଥୀତରମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଉତ୍ପତ୍ତି ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମନୁଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର କ୍ଷୁବତାରୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ତାଙ୍କ ଏକ ଶତ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବହୁତ ଦାନଶୀଳ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ପୁତ୍ର ବିକୁକ୍ଷି, ନେମି ଓ ଦଣ୍ଡ—ଏହି ତିନି; ଏବଂ ଶକୁନି ନେତୃତ୍ୱରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପଞ୍ଚାଶି ଥିଲେ। ଉତ୍ତରାପଥ ଅଞ୍ଚଳର ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ରାଜାମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଅଠାଉଁ ଚଉଁ ଅଛନ୍ତି। ଦକ୍ଷିଣ ଅଞ୍ଚଳର ଏହି କୁର୍ଚ୍ଚ ରକ୍ଷକ ରାଜା ଶଂଖ୍ୟାରେ କୁଡି; ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବିକୁକ୍ଷିକୁ ଅଷ୍ଟକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ରାଜା କହିଲେ: "ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ମାଂସ ଆଣ, ପଶୁ ବଧ କର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଆଜି ନିଶ୍ଚୟ ଅଷ୍ଟକ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଦରକାର।" ବିକୁକ୍ଷି ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ, ହଜାର ହଜାର ପଶୁ ବଧ କରି, ଶିକାରରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ, ସେଉଁଠି ଏକ ଶଶକ ଖାଇଲେ। ବିକୁକ୍ଷି ମାଂସ ଓ ସେନା ନେଇ ଫେରିଲେ, ମାଂସକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ବଶିଷ୍ଠ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମାଂସ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ; ଦେଖିଲେ ଏହି ମାଂସ ଅପବିତ୍ର, ସେ କ୍ରୋଧରେ ରାଜାକୁ କହିଲେ: "ରାଜନ୍, ତୁମ ପୁତ୍ର ଏକ ଶୂଦ୍ର, ଶଶକ ଖାଇ ମାଂସକୁ ଅପବିତ୍ର କରିଛି; ଏହି ମାଂସ ପିତୃକୁ ଦେବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।" ଶଶକଟି ପୂର୍ବରୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦୁଷ୍ଟ ପୁତ୍ର ଖାଇଛି, ନିଖିଳ ରାଜନ୍, ଏହି ମାଂସ ପିତୃକୁ ଅପବିତ୍ର। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବିକୁକ୍ଷିକୁ କହିଲେ: "ମୁଁ ତୁମକୁ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କଲି, ତୁମେ ଶିକାର କଲା; ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପୂର୍ବରୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଶଶକ ଖାଇଲା, ନିର୍ଦୟ।" ତେଣୁ, "ମୁଁ ତୁମକୁ ବଦ୍ଧ କରୁଛି; ନିଜ ପଥ ଚାଲ।" ଏପରି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ପୁତ୍ରକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବିଦାୟ ନେଲାପରେ, ଶଶି ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ପାଇଲେ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମର ଧାରଣ କରି, ଅୟୋଧ୍ୟାର ରାଜା ହେଲେ। ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ସେ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କଲେ; ପରେ ରାଜ୍ୟ ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ସମୟ କ୍ରମେ ସେ ଏଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୃଢ଼ତା ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; ଏହି ଘଟଣା ଜାଣି, କୌଣସି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ମାଂସ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ମାଂସ ଖାଏ, ମୁଁ ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ମାଂସ ଖାଇବି; ଏହିପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମାଂସର ସ୍ୱଭାବ ବିବେଚନା କରନ୍ତି।