ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିବା ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ—ଅନ୍ତେ, ମୂଳ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆକୃତି ରୂପାନ୍ତରିତ ହେବାକୁ ଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ, ବିବସ୍ୱତଙ୍କର ଆକୃତି ସମସ୍ତ ଦିଗ, ଉପର ଓ ତଳ—ସବୁଠି ବ୍ୟପ୍ତ ହେଇଥିଲା। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆକୃତି ଦେଖି ଦିନର ଦେବତା, ବିବସ୍ୱତ, ନିଜ ଆକୃତି ଉପରେ ଲଜ୍ଜିତ ହେଇଥିଲେ। ତେଣୁ ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର, ମହାତପସ୍ବୀ, ଏହାକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଚକ୍ର ତିଆରି କରିବା ଚିନ୍ତା କଲେ। ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁମତି ମିଳିଲାପରେ, ସେ ଏକ ନୂତନ ଆକୃତି ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ଲାଗିଲେ। ଏହିପରେ ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ମାର୍ତଣ୍ଡ ବିବସ୍ୱତଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଯାଇ, ଏକ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଯନ୍ତ୍ର ରଖି, ତାଙ୍କର ତେଜକୁ ଛେଦନ କଲେ। ଏହି ତେଜ ଅଲଗା ହୋଇ ଅଲଗା ଭାବେ ଚମକିଉଠିଲା। ତାପରେ, ନିଜ ପ୍ରିୟାଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠାକୃତି ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ବିବସ୍ୱତ ଯୋଗରେ ଲଗି ନିଜ ଜନାନୀ ମଧ୍ୟରେ ଏକ କୁନିଆ ଆକୃତି ଦେଖିଲେ। ସେ, ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ନିଜ ତେଜ ଓ ଇଚ୍ଛାରେ, ଘୋଡ଼ା ଆକୃତି ଧରି, ନିଜ ଜନାନୀର ମୁହଁରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଜନାନୀ, ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରି, ଏହି ଅପରିପକ୍ୱ ବିବସ୍ୱତର ଶୁକ୍ରକୁ ନାକ ଦ୍ୱାରା ବାହାର କରିଦେଲେ। ଏହି ଶୁକ୍ରରୁ ଦୁଇ ଦେବତା ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର, ଚିକିତ୍ସକ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତାଙ୍କୁ ନାସତ୍ୟ ଓ ଦାସ୍ରା ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ। ଏହି ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର, ମାର୍ତଣ୍ଡ, ଅଷ୍ଟମ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ସନ୍ତାନ। ବିବସ୍ୱତ ନିଜ ଜନାନୀ ପାଖରେ ମନୋହର ଆକୃତିରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ଏହା ଦେଖି ଜନାନୀ ଖୁସି ହୋଇ ଅଚେତନ ହେଲେ। ଯମ, ଏକ ଶାପରେ ଦୁଃଖିତ ମନେ, ବହୁତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କଲେ। ତାପରେ ଧର୍ମର ରାଜା, ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମର ଶକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ, ଏବଂ ଏହି ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତେଜ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ସେ ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କର ଅଧିପତ୍ୟ ଓ ଲୋକର ରକ୍ଷକ ହେବାର ପଦ ଲାଭ କଲେ; ମନୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାବର୍ଣି ପ୍ରଜାପତି, ମଧ୍ୟ ଏହି ମହାତ୍ମା ପଦ ପାଇଲେ। ଏହି ମନୁ, ଯିଏ ଭବିଷ୍ୟତ ସାବର୍ଣି ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଆସିବେ, ଏପରି ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଏଯାଁ ଘୁଞ୍ଚିବାରେ ରହୁଛନ୍ତି। ଏଠି, ତାଙ୍କର ଭାଇ ଶନଇଶ୍ଚର ଗ୍ରହ ପଦ ଲାଭ କଲେ। ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର, ଏହି ଆକୃତି ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଚକ୍ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ—ଏହି ଚକ୍ର ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଅପରାଜିତ ଏବଂ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର ମଧ୍ୟରେ ଅପର ଯମୁନା, ସମସ୍ତ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଯମୁନା ହେଲେ। ଏବେ ମୁଁ ଏହି ମହାନ ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମ, ମନୁ ବୈବସ୍ୱତଙ୍କର ସନ୍ତାନ ଉପରେ ବିସ୍ତୃତ କଥା କହିବି। ଯିଏ ଏହି ଦେବମାନେଙ୍କର ଜନ୍ମ କଥା ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା ପଢ଼ିବେ—ବୈବସ୍ୱତଙ୍କର ସାତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଉପରେ—ସେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ ଏବଂ ବଡ଼ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିବେ। ସୂତ ଜଣେ କହିଲେ: ତାପରେ, ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷ ହେବା ସହିତ, ଦେବମାନେ ସହିତ ପୃଥିବୀର ମହା ଶାସନ ବୈବସ୍ୱତଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏବେ ମୁଁ ଏହି ମହାତ୍ମା ବୈବସ୍ୱତଙ୍କର ବଂଶାବଳୀ କ୍ରମରେ କହିବି—ମୁଁ କହିବି, ମୁଁ ପ୍ରକାଶ କରିବି, ମୁଁ ବିବରଣ କରିବି। ଏହି ମନୁ ବୈବସ୍ୱତଙ୍କର ବର୍ତମାନ ସୃଷ୍ଟି ଉପରେ, ପ୍ରଥମ ମନୁଙ୍କୁ ନଉଟି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ—ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ନହୁଷ, ଧୃଷ୍ଟ, ଶର୍ୟାତି, ନରିଷ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରାଁଶୁ, ନାଭାଗ, ଅରିଷ୍ଟ, କରୂଷ, ପୃଷଧ୍ର—ଏହି ନଉଟି ପୁତ୍ର ମନୁଙ୍କର ସନ୍ତାନ ଭାବରେ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ, ମନୁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଉପଦେଶରେ, ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଚେଷ୍ଟା କଲେ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ସଫଳ ହେଲାନି। ପରେ, ପୁତ୍ର ଆଶାରେ ପ୍ରଜାପତି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କର ଅଂଶରେ ମନୁ ହୋମ କଲେ। ଏଠାରେ, ଦିବ୍ୟ ପୋଶାକ ଓ ଦେବୀୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ କବଚ ପରିଧାନ କରି, ଇଡା ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଏହି କଥା ପାରମ୍ପରିକ ଉପଦେଶରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ତାପରେ ଦଣ୍ଡଧାରୀ ମନୁ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁସରିବି, ଭାଗ୍ୟଶାଳି।” କିନ୍ତୁ ଇଡା ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏହି କଥା ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ କହିବା ଉଚିତ: ମୁଁ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କର ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଏହି ପ୍ରଜାପତି, ଯିଏ ପୁତ୍ର ଆଶା କରୁଛନ୍ତି।” “ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଯିବି; ଆମ ପାଇଁ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେଉନାହିଁ।” ଏହିପରି କହି, ଦେବୀ ପୁନି ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଯାଇ ଲାଗିଲେ। ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ନମସ୍କାର କରି, ଯୋଗ୍ୟ ନାରୀ କହିଲେ, “ଓ ଦେବମାନେ, ଆପଣଙ୍କର ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ମୁଁ କଣ କରିବି?” “ମନୁ ମୋତେ କହିଛନ୍ତି, ‘ମୋତେ ଅନୁସର’।” ଏପରି ଧର୍ମପରାୟଣ ନାରୀ କହିଲେ, ଦୁଇ ଦେବତା ଇଡାକୁ ରକ୍ଷା ଦେଲେ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ କହିଲେ, “ତୁମର ନମ୍ରତା ଓ ଶାନ୍ତି, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନ, ତୁମର ସତ୍ୟ ଓ ଭକ୍ତି, ତୁମେ ଆମ ପୁତ୍ରୀ ଭାବରେ ଖ୍ୟାତି ପାଇବା।” “ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ଭାବରେ ତୁମେ ତିନି ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବା, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଧର୍ମପରାୟଣ, ମନୁଙ୍କର ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି କରିବା।” ଏହି ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ, ମନୁଙ୍କର ସନ୍ତାନ, ନାରୀ ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ; ଦେବୀ, ନିଜ ଵର ପାଇଁ, ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଲେ। ବୁଧଙ୍କ ସହିତ ମେଳ କରି, ସେ ସଂଯୋଗ ପାଇଲେ; ବୁଧ, ସୋମଙ୍କର ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କୁ ପୁରୁରବାସ ଦେଲେ—ଏହି ଆଇଳ ବଂଶର ପୁତ୍ର। ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ, ବୁଧଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ଦେଇ, ପୁନି ଫେରିଲେ; ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କର ତିନି ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଉତ୍କଳ, ଗୟା, ଓ ବିନତାଶ୍ୱ। ଉତ୍କଳଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଉତ୍କଳ, ବିନତାଶ୍ୱଙ୍କର ପଶ୍ଚିମ ରାଜ୍ୟ, ଗୟା ରାଜା ରାଜା ଗୟା ନଗରରେ ରହିଲେ। ମନୁ ଏଭଳି ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରି, ପୃଥିବୀକୁ ଦଶ ଅଂଶରେ ବିଭାଜନ କଲେ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଦଶଟି ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପାଇଲେ; କିନ୍ତୁ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାରୀ ଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ଏହି ଅଂଶ ପାଇଲେ ନାହିଁ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ପ୍ରତିଷ୍ଠାନା ନଗର, ଧର୍ମପରାୟଣ ରାଜା ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କର ନଗର, ସ୍ଥାପିତ ହେଲା।