ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଯେଉଁ କ୍ଷଣରେ କ୍ରୋଧ ଆପଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା, ଆପଣ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ଥିଲେ; ତଥାପି, ଆପଣଙ୍କ ମାତାଙ୍କର ଶବ୍ଦକୁ ଅସତ୍ୟ କରିବା ଅସମ୍ଭବ। ଏହି କ୍ରୋଧର ଫଳରେ, କୀଟମାନେ ଆପଣଙ୍କ ମାଂସକୁ ଖାଇ ଭୂମିକୁ ଯିବେ; ତାପରେ, ବିଶାଳ ଜ୍ଞାନୀ, ଆପଣ ପୁନର୍ବାର ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ଓ ସୁଖ ଅର୍ଜନ କରିବେ। ଏପରି, ଆପଣଙ୍କ ମାତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସତ୍ୟ ହେବ; ଶାପ ଦୂର ହେଲାପରେ, ଆପଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା ମିଳିବ। ଏଉଁବେଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା ସଂଜ୍ଞାକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “କିଏଉଁ ହେତୁ, ତୁମର ସନ୍ତାନମାନେ ସମାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଏକଟି ପ୍ରତି ବେଶି ସ্নେହ ଦେଉଛ?” ସଂଜ୍ଞା, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ବିବସ୍ୱତ ତାଙ୍କର ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଶାପ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସଂଜ୍ଞା ସତ୍ୟ ସାରା ଘଟଣା ବିବସ୍ୱତଙ୍କୁ କହିଦେଲେ। ବିବସ୍ୱତ ଏହି କଥା ଶୁଣି ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଗଲେ; ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରଥାନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, କହିଲେ: “ଏହି ଅତ୍ୟଧିକ ତେଜସ୍ୱୀ ରୂପ ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ।” ଏହି ତେଜକୁ ସଂଜ୍ଞା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେ ହରିତ ଅରଣ୍ୟରେ ଭ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଆଜି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ, ତୁମ ନିଜ ନାରୀ ଓ ସଦାଚାରିଣୀକୁ, ଦେଖିପାରିବ। ଯୋଗ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଯୁବତ୍ୱ ଓ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ, ଗୋପାଳକ ତୁମେ, ସମୟ ଉଚିତ ହେଲେ ଏହି ଘଟଣା ଜଣାପଡିବ। ଶେଷରେ, ପ୍ରମୁଖ ଆଦି ରୂପ ରୂପାନ୍ତରିତ ହେବ; ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ରୂପ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିଲା—ଉପର, ତଳ, ଏବଂ ଚାରିପାଖରେ। ଏହି ତେଜସ୍ୱୀ ରୂପ ଦେଖି, ଦିନର ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ; ତେଣୁ ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର, ମହାତପସ୍ୱୀ, ଏକ ଚକ୍ର ତିଆରି କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିଲାପରେ, ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ଏକ ନୂତନ ରୂପ ତିଆରି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଏଭଳି, ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ମାର୍ତଣ୍ଡ ବିବସ୍ୱତଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏକ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଯନ୍ତ୍ର ରଖି, ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କର ତେଜ କୁ ଅଲଗା କରିଲେ; ଏହି ତେଜ ଅଲଗା ହୋଇ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଚମକିଲା। ଏପରି, ବିବସ୍ୱତ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାପେକ୍ଷା ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର ଏକ ରୂପ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଲେ; ଯୋଗ ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କ ଜନାନୀ ମାର୍ଯ୍ୟ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ତେଜ ଓ ଇଚ୍ଛାରେ ଏକ ଘୋଡ଼ା ରୂପ ନେଇ, ସଂଜ୍ଞାଙ୍କ ମୁଖରେ ଗଲେ। ସଂଜ୍ଞା, ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ଭାବରେ ସନ୍ଦେହ କରି, ସଂଯୋଗକୁ ବିରୋଧ କଲେ ଓ ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ଅବମାନ୍ୟ ଶୁକ୍ରକୁ ନାକ ଦ୍ୱାରା ବାହାର କରିଦେଲେ। ଏହି ଶୁକ୍ରରୁ ଦୁଇ ଦେବତା ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର, ଚିକିତ୍ସକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ; ତାଙ୍କୁ ନସତ୍ୟ ଓ ଦସ୍ର ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ। ଏହି ଦୁଇ ମାର୍ତଣ୍ଡଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଅଷ୍ଟମ ପ୍ରଜାପତି; ତେଜସ୍ୱୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାକୁ ଏକ ମନୋହର ରୂପରେ ଦେଖାଇଲେ। ସଂଜ୍ଞା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ ଓ ଅଚେତ ହେଲେ; ଯମ, ଏହି ଶାପରେ ମନକୁ ଦୁଃଖିତ କରି, ବହୁତ କଷ୍ଟ ଭୋଗ କଲେ। ତାପରେ, ଧର୍ମର ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ; ଏହି ଧର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଜ ଅର୍ଜନ କଲେ। ସେ ପିତୃମାନ୍ୟ ଓ ଜଗତ୍ର ରକ୍ଷକ ହେବାର ସ୍ଥାନ ପାଇଲେ; ମନୁ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସାବର୍ଣି ପ୍ରଜାପତି ମଧ୍ୟ। ଏହି ମନୁ, ଯାହା ଭବିଷ୍ୟତ ସାବର୍ଣି ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଆସିବେ, ଏବେ ମଧ୍ୟ ମେରୁ ପର୍ବତର ଅତି ସୁନ୍ଦର ଶିଖରରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି। ସେଠାରେ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଶନିଶ୍ଚର ଗ୍ରହ ହେବାର ସ୍ଥାନ ଅର୍ଜନ କଲେ; ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର, ଏହି ତେଜ ଦ୍ୱାରା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଚକ୍ର ତିଆରି କଲେ—ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ, ଦାନବମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିବନ୍ଧ। ଏହି ଦୁଇ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟରେ, ଅପର ଯମୁନା, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନଦୀ ହୋଇ, ଜଗତ୍ର ଧାରଣା କରିଥିଲେ। ଏବେ ମୁଁ ମନୁ ବୈବସ୍ୱତଙ୍କ ପ୍ରଜାର ବିଶାଳ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ରଙ୍କ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ କଥା କହିବି। ଯେଉଁ ଜଣେ ଏହି ଦେବତାମାନେର ଜନ୍ମ କଥା ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା ପାଠ କରିବେ—ବୈବସ୍ୱତଙ୍କ ସାତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମ—ସେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ ଓ ବଡ଼ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିବେ। ଏଉଁବେଳେ, ସୂତ କହିଲେ: ତାପରେ, ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଦେବମାନେ ସହିତ, ଭୂମିର ମହା ସ୍ୱାମୀତ୍ୱ ବୈବସ୍ୱତଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ବୈବସ୍ୱତଙ୍କ ବଂଶ କଥା ଅନୁକ୍ରମରେ କହିବି; ମୁଁ ପ୍ରକାଶ କରୁଛି, ମୁଁ ମୁନିମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହି ମନୁ ବୈବସ୍ୱତଙ୍କ ଏବେର ସୃଷ୍ଟି ଉପକ୍ରମ କରି, ପ୍ରଥମ ମନୁଙ୍କୁ ନଉଟି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲେ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ନହୁଷ, ଧୃଷ୍ଟ, ଶର୍ୟାତି, ନରିଷ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରାଁଶୁ, ନାଭାଗ, ଅରିଷ୍ଟ, କରୂଷ, ପୃଷଧ୍ର—ଏହି ନଉଟି ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛନ୍ତି। ପୂର୍ବେ, ମନୁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଫଳଦାୟକ ହେଲା ନାହିଁ। ପରେ, ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ଇଚ୍ଛାରେ, ପ୍ରଜାପତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଅଂଶରେ ମନୁ ଅଫରିଂ ଦେଲେ। ସେଠାରେ, ଦିବ୍ୟ ଚେରା ଓ ଦେବୀୟ ଭୂଷଣରେ ସଜିତ, ଦିବ୍ୟ କବଚ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଇଦା ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଏହି କଥା ପାରମ୍ପରିକ ରୂପରେ କହାଯାଏ। ତାପରେ ମନୁ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ ଭାବରେ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁସରିବି, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ।” କିନ୍ତୁ ଇଦା ଉତ୍ତର ଦେଲେ। “ଏହି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ଧର୍ମାନୁସାରେ କହିଯିବା ଉଚିତ: ମୁଁ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ପ୍ରଜାପତି ଯେଉଁ ପୁତ୍ର ଚାହୁଁଛନ୍ତି।” “ମୁଁ ତାଙ୍କପାଖକୁ ଯିବି; ଆମ ପାଇଁ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେଉନାହିଁ।” ଏପରି କହି, ଦେବୀ ପୁନଃ ତାଙ୍କ ଦୁଇଁଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନାରୀ, ଅଞ୍ଜଳି ଉଠାଇ, କହିଲେ: “ଓ ଦେବମାନେ, ଆପଣଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ମୁଁ କଣ କରିବି?” “ମନୁ ନିଜେ ମୋତେ କହିଛନ୍ତି, ‘ମୋତେ ଅନୁସରି।