ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଶ୍ରୁତଶ୍ରବସଙ୍କୁ ନେଇ, ଯିଏ ଭବିଷ୍ୟତରେ ସାବର୍ଣି ନାମରେ ପରିଚିତ ମନୁ ହେବେ। ତାଙ୍କ ଭାଇ ଶ୍ରୁତକର୍ମନ୍ ଚାଳି ଶନେଇଶ୍ଚର, ଅର୍ଥାତ୍ ଶନି ଗ୍ରହ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେବେ। ଏହି ସମୟରେ, ଭୂମିରୁ ଜନ୍ମିତା ସଂଜ୍ଞା ତାଙ୍କର ନିଜ ପୁଅ ସାବର୍ଣି ପ୍ରତି ବୃଦ୍ଧିତ ମମତା ଦେଖାଇଥିଲେ। ସଂଜ୍ଞା ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି ପୁଅ ପ୍ରତି ଅଧିକ ମମତା ଦେଖାଇଥିଲେ। ମନୁ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ତେବେ ଯମ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲେ। ଯମ, ତାଙ୍କର ସ୍ତେପ୍ମାଦେର ଦ୍ୱାରା ବାରମ୍ବାର ତିରସ୍କୃତ ହୋଇ, ଦୁଃଖିତ ଓ ରୋଷ ଭରିତ, ଶିଶୁତ୍ୱ, ଭବିଷ୍ୟତ ଦୈବ ଶକ୍ତିରେ, ସଂଜ୍ଞାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଭୟ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଘଟଣାରେ, ସଂଜ୍ଞା ରୋଷରେ ଯମଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—"ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଜନାନୀଙ୍କୁ ଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଭୟ ଦେଲା, ତେଣୁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ଏହି ପାଦ ଖସିଯିବ।" ଏହି ଶାପରେ ଯମ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମନୁ ସାଥିରେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ତାଙ୍କର ପିତା ବିବସ୍ବତଙ୍କୁ କହିଲେ। ଯମ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ, ବିବସ୍ବତଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ—"ମୁଁ ଶିଶୁତ୍ୱ କିମ୍ବା ଭ୍ରମରେ ଏହି ଅପରାଧ କରିଛି, ଆପଣ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ମୋ ମାତାଙ୍କ ଶାପରେ ପୀଡିତ, ଆପଣଙ୍କ ସହାୟତା ଆମକୁ ଏହି ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।" ବିବସ୍ବତ କହିଲେ—"ପୁତ୍ର, ଏହି ଘଟଣାରେ ଏକ ମହା କାରଣ ଅଛି। ତୁମେ ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା ଓ ସତ୍ୟ କଥା କହିଥିବା ଲୋକ, ତୁମ ମାତାଙ୍କ କଥା ଅସତ୍ୟ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ତୁମର ମାଂସ ଭାଗ ପୃଥିବୀରେ ଉପରେ କିଟ ଆସିବେ, ପରେ ତୁମେ ତୁମ ପାଦ ଓ ସୁଖ ପୁନଃ ପାଇବେ। ଏହିପରି ତୁମ ମାତାଙ୍କ କଥା ପୂରଣ ହେବ। ଶାପ ଦୂର ହେଲେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା ପାଇବେ।" ଏହା ପରେ ବିବସ୍ବତ ସଂଜ୍ଞାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ତୁମ ଶିଶୁମାନେ ସମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ପୁଅ ପ୍ରତି ଅଧିକ ମମତା କାହିଁକି?" ସଂଜ୍ଞା ଏହି ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ବିବସ୍ବତ ତାଙ୍କର ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ସତ୍ୟ ଜାଣିଲେ। ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ରୋଷରେ ସଂଜ୍ଞାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସଂଜ୍ଞା ସତ୍ୟ କଥା କହିଦେଲେ। ବିବସ୍ବତ ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କଠାରେ ଗଲେ; ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସମ୍ମାନ କଲେ। ବିବସ୍ବତ ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରୂପକୁ ଦେଖି ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ—"ଏହି ଅତ୍ୟଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ରୂପ ତୁମକୁ ଅନୁକୂଳ ନୁହେଁ।" ସଂଜ୍ଞା ଏହି ରୂପକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଶ୍ରୀଗୋପୀବନରେ ଭ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହିପରି ତୁମ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ। ଏହି ଅନ୍ତରେ, ମୂଳ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେଇଯିବ; ବିବସ୍ବତଙ୍କ ରୂପ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପିଥିଲା। ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରୂପ ଦେଖି ବିବସ୍ବତ ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ, ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ଏହି ଦୀପ୍ତିକୁ ବିଭାଜିତ କରି ଏକ ଚକ୍ର ତିଆରି କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ନୂତନ ରୂପ ତିଆରି କରି, ମାର୍ତଣ୍ଡ ବିବସ୍ବତଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଏକ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତିକୁ କାଟି ଦେଲେ, ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ଵଳତା ଅଲଗା ହୋଇ ଚମକିଲା। ବିବସ୍ବତ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାଠାରୁ ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଲେ, ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଜନାନୀକୁ ଏକ ଘୋଡ଼ା ରୂପରେ ଦେଖିଲେ। ସମସ୍ତ ଜୀବରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ବିବସ୍ବତ ଘୋଡ଼ା ରୂପ ନେଇ, ସଂଜ୍ଞାଙ୍କ ମୁଖରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସଂଜ୍ଞା ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ଭାବି ଏହି ଦୂତ୍ତ ରହିତ ମିଳନକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ, ଏବଂ ବିବସ୍ବତଙ୍କ ତଳ ଉତ୍କଟ ବୀଜକୁ ନାକ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଏହି ବୀଜରୁ ଦୁଇ ଦେବତା ଜନ୍ମିଲେ—ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଚିକିତ୍ସକ; ନସତ୍ୟ ଓ ଦସ୍ର ନାମରେ ପରିଚିତ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ। ଏହି ଦୁଇ ମାର୍ତଣ୍ଡ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପୁଅ। ବିବସ୍ବତ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାକୁ ମନୋହର ରୂପରେ ଦେଖାଇଲେ। ସଂଜ୍ଞା ଏହି ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ ଓ ଅଚେତନ ହେଲେ। ଯମ ଶାପରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମ ରାଜା ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଖୁସି କରିଲେ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦୀପ୍ତି ଲାଭ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ପିତୃମାନ୍ୟ ବିଶ୍ୱ ରକ୍ଷକ ଭାବରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ମିଳିଲା, ଏବଂ ସାବର୍ଣି ପ୍ରଜାପତି ମନୁ ମଧ୍ୟ। ଏହି ଭବିଷ୍ୟତ ସାବର୍ଣି ମନୁ ଏଯିଁ ମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଭାଇ ଶନେଇଶ୍ଚର ଗ୍ରହ ପଦ ଲାଭ କଲେ; ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ଏହି ଦୀପ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ର ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ଦାନବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅପରାଜେୟ ଓ ବାର୍ଣ୍ଣିକ ହେଲା। ଦୁଇ ଭାଇମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅପର, ଯମୁନା, ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଯମୁନା। ଏବେ ମୁଁ ବଡ଼, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ମନୁ ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ସନ୍ତାନର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ କଥା କହିବି। ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା ସୁନିବା କିମ୍ବା ପଢ଼ିବା, ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କ ସାତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଜନ୍ମ କଥା, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ବିପଦରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ ଓ ମହା କୀର୍ତି ପାଇବେ। ସୂତ କହିଲେ—ଏହିପରି, ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଏହି ବିଶ୍ୱର ମହା ଶାସନ ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କ ହାତରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏବେ ମୁଁ, ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୋତ୍ର କଥା କ୍ରମରେ କହିବି, ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହି ବର୍ତ୍ତମାନ ସୃଷ୍ଟି ମନୁ ବୈବସ୍ବତଙ୍କ, ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ନବ ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ।